Avrupa Taşımacılığında Kurallar Değişiyor: Türk Filolarını Bekleyen Yeni Dönem

Avrupa Birliği'nin Mobilite Paketi (Mobility Package I) kapsamında 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile, azami yüklü ağırlığı 2,5 tonun üzerinde ve 3,5 tona kadar olan hafif ticari araçlar, belirli şartlar altında ilk kez AB sürüş ve dinlenme süreleri ile akıllı takograf kurallarının kapsamına alındı. Düzenleme yalnızca araçlara ikinci nesil akıllı takograf (Smart Tachograph Version 2 – G2V2) takılmasını değil, sürücü çalışma sürelerinin dijital olarak kayıt altına alınmasını da zorunlu hale getiriyor. Değişiklik, özellikle Avrupa'ya panelvanlarla ekspres taşımacılık yapan Türk firmaları için yeni bir operasyon dönemi anlamına geliyor.

Mobilite Paketi'nin son aşamalarından biri yürürlüğe girdi

Avrupa Birliği'nin karayolu taşımacılığı reformu olarak bilinen Mobilite Paketi I, 2020 yılında kabul edilen (AB) 2020/1054 Sayılı Tüzük ile yürürlüğe girmiş ve (AT) 561/2006 sayılı Sürücü Çalışma Süreleri Tüzüğü ile (AB) 165/2014 sayılı Takograf Tüzüğü'nde önemli değişiklikler yapılmıştı. Bu düzenlemelerin son uygulama aşamalarından biri ise 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

Yeni kurallar kapsamında artık uluslararası ücret karşılığı yük taşımacılığı (hire or reward) veya kabotaj taşımacılığı yapan 2,5–3,5 ton arası hafif ticari araçlar, ağır ticari araçlarla benzer sosyal mevzuata tabi olacak.

Hangi mevzuatlar değişti?

Yeni uygulamanın hukuki dayanağını üç temel Avrupa Birliği düzenlemesi oluşturuyor:

• Regulation (EC) No 561/2006 – Sürücülerin sürüş ve dinlenme sürelerini düzenliyor.
• Regulation (EU) No 165/2014 – Takografların teknik özelliklerini ve kullanımını düzenliyor.
• Regulation (EU) 2020/1054 – Mobilite Paketi kapsamında yukarıdaki iki düzenlemeyi değiştirerek kapsamı 2,5–3,5 ton hafif ticari araçlara genişletti.

Hangi araçlar kapsama giriyor?

Yeni kurallar bütün panelvanları kapsamıyor.

Zorunluluk;

• 2,5 tonun üzerinde, 3,5 tona kadar azami yüklü ağırlığa sahip araçları,
• uluslararası ticari yük taşımacılığı yapan işletmeleri,
• AB içinde kabotaj operasyonu gerçekleştiren araçları

kapsıyor.

Buna karşılık yalnızca ulusal taşımacılık yapan araçlar veya belirli şartları sağlayan "kendi hesabına taşımalar (own account)" kapsam dışında kalabiliyor. Muafiyetlerin kapsamı yapılan taşımanın niteliğine göre değişiyor.

Takograf artık tek başına bir cihaz değil

Yeni uygulamayla birlikte kapsama giren araçlarda ikinci nesil akıllı takograf (Smart Tachograph Version 2 – Gen2V2) kullanılması gerekiyor.

Bu cihazlar yalnızca sürüş süresini kaydetmiyor;

• sınır geçişlerini otomatik kaydediyor,
• yükleme–boşaltma bilgilerini destekliyor,
• denetim ekiplerinin uzaktan ön kontrol yapabilmesine imkân tanıyor,
• dijital veri paylaşımını kolaylaştırıyor.

Bu nedenle düzenleme, yalnızca yeni bir ekipman zorunluluğu değil; Avrupa Birliği'nin taşımacılıkta dijital denetim sistemine geçişinin önemli adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Sürücüler artık kamyonlarla aynı kurallara tabi olacak

Kapsama giren hafif ticari araç sürücüleri de artık ağır vasıta sürücüleriyle aynı temel çalışma sürelerine uymak zorunda.

Buna göre;

• günlük sürüş süresi genel olarak 9 saat (haftada iki kez 10 saate kadar uzatılabiliyor),
• haftalık sürüş süresi 56 saat,
• iki haftalık toplam sürüş süresi 90 saat,
• her 4,5 saatlik sürüşten sonra en az 45 dakika mola verilmesi gerekiyor.

Bu kurallar, yıllardır kamyon taşımacılığında uygulanan sosyal mevzuatın artık belirli hafif ticari araç operasyonlarına da genişletildiğini gösteriyor.

Türk taşımacıları neden yakından ilgilendiriyor?

Türkiye ile Avrupa arasında faaliyet gösteren çok sayıda firma, özellikle;

• ekspres lojistik,
• otomotiv yedek parça taşımacılığı,
• tekstil,
• e-ticaret,
• yüksek katma değerli ürün taşımalarında

3,5 ton altındaki panelvan ve hafif ticari araçları yoğun olarak kullanıyor.

Yeni düzenleme nedeniyle bu filoların;

• araçlarını uygun akıllı takografla donatması,
• sürücü kartı kullanması,
• sürüş ve dinlenme sürelerini dijital olarak kayıt altına alması,
• takograf verilerini düzenli şekilde indirmesi ve saklaması,
• operasyon planlamasını yeni kurallara göre revize etmesi

gerekecek.

Operasyon maliyetleri yeniden şekillenebilir

Uzmanlar, düzenlemenin özellikle ekspres taşımacılık modelini etkilemesini bekliyor.

Daha önce sürüş süreleri açısından ağır vasıta kurallarına tabi olmayan panelvan filoları, artık sürücü planlaması, vardiya organizasyonu ve teslimat sürelerini yeni sosyal mevzuata göre düzenlemek zorunda kalacak.

Bu durum bazı operasyonlarda ilave sürücü ihtiyacı, yeni dijital altyapı yatırımları ve operasyon maliyetlerinde artış anlamına gelebilir. Öte yandan AB, bu düzenleme ile sürücü yorgunluğunun azaltılmasını, haksız rekabetin önlenmesini ve yol güvenliğinin artırılmasını hedefliyor.

Sonuç

1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren düzenleme, Avrupa karayolu taşımacılığında son yılların en önemli değişikliklerinden biri olarak öne çıkıyor. Mobilite Paketi'nin son uygulama aşamalarından biri olan bu adımla birlikte, uluslararası yük taşımacılığı yapan hafif ticari araçlar ilk kez kamyonlarla büyük ölçüde aynı sosyal mevzuat kapsamına alındı.

Avrupa hattında faaliyet gösteren Türk lojistik firmaları açısından ise bu değişiklik yalnızca yeni bir takograf zorunluluğu değil; filo yönetimi, sürücü planlaması, dijital uyum ve operasyon süreçlerinin yeniden yapılandırılmasını gerektiren stratejik bir dönüşüm anlamı taşıyor.

Başlıca kaynaklar:

• European Labour Authority (ELA), "Driving and rest rules for light commercial vehicles", 1 Temmuz 2026.
• European Commission, Tachograph bilgi sayfası.
• Regulation (EU) 2020/1054, Regulation (EC) No 561/2006 ve Regulation (EU) No 165/2014.