1 Temmuz Öncesi Kritik Belirsizlik

AETR ve AB Mevzuatı Arasındaki Fark, Türk Panelvan Taşımacılığında Yeni Bir Risk Alanı Oluşturuyor

Yeni kurallarla birlikte bu araçlar, belirli koşullar altında akıllı takograf (Smart Tachograph Gen2V2), sürüş ve dinlenme süreleri ile sürücü görevlendirme (Posting of Drivers) hükümlerine tabi olacak. Bu değişiklik, Avrupa Birliği'nin 2020 yılında kabul ettiği Mobilite Paketi (Mobility Package I) kapsamında kademeli olarak hayata geçirilen reformların son aşamasını oluşturuyor.

Ancak düzenlemelerin yürürlüğe girmesine sayılı günler kala, Türkiye gibi Avrupa Birliği üyesi olmayan ancak AETR Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde kayıtlı araçların hangi ölçüde bu kurallara tabi olacağı konusu sektörün en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi.

Düzenleme Kimleri Kapsıyor?

Avrupa Çalışma Otoritesi (ELA), yayımladığı resmi bilgilendirmede 1 Temmuz 2026'dan itibaren;

• 2,5 tonun üzerinde, 3,5 tona kadar olan hafif ticari araçlarla
• Uluslararası ticari yük taşımacılığı veya kabotaj yapan
• AB'de faaliyet gösteren taşımacıların

akıllı takograf kullanmak zorunda olacağını açıkladı.

Aynı düzenleme kapsamında bu araçlar için;

• sürüş ve dinlenme süreleri,
• çalışma süreleri,
• sürücü kartı kullanımı,
• dijital kayıt zorunluluğu,
• sürücü görevlendirme kuralları

da uygulanacak.

Türkiye Açısından Kritik Nokta: AETR

Sorunun merkezinde ise AETR (Avrupa Karayolu Taşımacılığı Çalışanlarının Çalışmalarına İlişkin Avrupa Anlaşması) bulunuyor.

Türkiye, Avrupa Birliği üyesi değil; ancak AETR'ye taraf ülkeler arasında yer alıyor. Ağır ticari araç taşımacılığında uzun yıllardır AB ile AETR kuralları büyük ölçüde uyumlu şekilde uygulanıyor.

Buna karşılık 2,5-3,5 ton arasındaki hafif ticari araçlara yönelik yeni düzenleme henüz AETR metnine aynı kapsamda yansıtılmış değil. Bu nedenle AB mevzuatı ile AETR arasında uygulama farklılığı oluşabileceğine dikkat çekiliyor.

Uzmanlar: En Büyük Risk Farklı Ülke Uygulamaları

Uluslararası lojistik platformu Trans.INFO, 29 Haziran'da yayımladığı analizde, Avrupa Birliği dışındaki ülkelerde kayıtlı panelvanlar için durumun sanıldığı kadar net olmadığını vurguladı.

Analize göre;

• aracın kayıt ülkesi,
• yapılan taşımanın hukuki niteliği,
• operatörün yerleşik olduğu ülke,
• taşımanın hangi mevzuata tabi olduğu

ayrı ayrı değerlendirilmek zorunda.

Dolayısıyla Türk plakalı her panelvanın otomatik olarak AB kurallarına tabi olduğu ya da tamamen muaf olduğu yönünde kesin bir yorum yapmak mümkün görünmüyor.

Türk Taşımacısını Neler Bekliyor?

Belirsizlik özellikle Avrupa'ya düzenli ekspres taşımacılık yapan Türk firmalarını yakından ilgilendiriyor.

Başta;

• otomotiv yan sanayi,
• tekstil,
• makine parçaları,
• acil üretim sevkiyatları,
• e-ticaret lojistiği

olmak üzere çok sayıda yük, Mercedes-Benz Sprinter, Ford Transit, Volkswagen Crafter, Renault Master, Fiat Ducato ve Iveco Daily gibi 2,5-3,5 ton sınıfındaki hafif ticari araçlarla taşınıyor.

Bu nedenle uygulamada yaşanabilecek farklı yorumlar;

• sınır geçişlerinde gecikmelere,
• yol denetimlerinde idari yaptırımlara,
• operasyon planlarının değişmesine,
• maliyet artışlarına

neden olabilecek potansiyel riskler arasında değerlendiriliyor.

Operasyonel Yük Artacak

Kuralların kapsamına giren araçlar için yalnızca takograf montajı yeterli olmayacak.

Şirketlerin ayrıca;

• sürücü kartı temin etmesi,
• sürüş ve dinlenme sürelerini planlaması,
• takograf verilerini düzenli indirmesi,
• kayıtları mevzuata uygun şekilde saklaması,
• sürücülere eğitim vermesi

gerekecek.

IRU ve Avrupa Çalışma Otoritesi, özellikle uluslararası çalışan filoların hazırlıklarını tamamlamaları gerektiğini belirtiyor.

Türkiye İçin En Kritik Beklenti

Sektör temsilcileri, uygulama başlamadan önce Avrupa Komisyonu ile AETR tarafı ülkeler arasında ortak bir yorum veya resmi açıklama yayımlanmasının belirsizliği önemli ölçüde azaltacağını ifade ediyor.

Aksi halde aynı Türk plakalı aracın bir AB ülkesinde sorunsuz işlem görürken başka bir ülkede farklı değerlendirmeyle karşılaşması ihtimali, uluslararası taşımacılıkta yeni bir risk alanı oluşturabilir.

Sonuç

1 Temmuz 2026 yalnızca hafif ticari araçlarda akıllı takograf zorunluluğunun başladığı tarih olmayacak; aynı zamanda AB ile AETR arasındaki uygulama farklılıklarının ilk kez sahada test edileceği bir dönemin başlangıcı olacak.

Türkiye'den Avrupa'ya panelvan ve hafif ticari araçlarla uluslararası taşımacılık yapan işletmeler için bu süreçte en doğru yaklaşım; güzergâh bazında ulusal uygulamaları takip etmek, teknik hazırlıkları tamamlamak ve ilgili kurumların yayımlayacağı resmi açıklamaları yakından izlemek olacak.