Dizel mi, Elektrikli mi? 4 Milyondan Fazla Kamyonun Verileriyle Maliyet Araştırması: Şarj Altyapısı Hesabı Değiştiriyor!
Nature Communications dergisinde 2026 yılında yayımlanan bilimsel araştırma, Avrupa'da 4 milyondan fazla kamyonun kullanım verilerinden yararlanarak dizel ve alternatif teknolojili ağır vasıtaların gelecekteki ekonomik rekabet gücünü inceledi.
- | Kamyonum
Araştırmanın 2030 yılına ilişkin orta senaryosunda, küçük bataryalı elektrikli kamyonlar taşımacılık kilometrelerinin %91'inde, büyük bataryalı modeller ise %69'unda dizel araçlardan daha düşük toplam sahip olma maliyetine ulaşabiliyor. Ancak şarj altyapısı ve günlük kullanım kısıtları hesaba katıldığında hem ekonomik hem de teknik açıdan uygulanabilir taşımacılık kilometrelerinin payı %25'e geriliyor. Araştırma, elektrikli kamyonların maliyet avantajının tek başına yeterli olmadığını, altyapı ve operasyon koşullarının da yatırım kararlarını belirlediğini ortaya koyuyor.
4 Milyondan Fazla Kamyonun Verileriyle Ekonomik Rekabet Araştırıldı
Karayolu taşımacılığında alternatif güç aktarma teknolojilerinin yaygınlaşması, nakliye işletmeleri açısından önemli bir soruyu gündeme getiriyor: Dizel çekici mi, elektrikli çekici mi daha ekonomik?
2026 yılında Nature Communications dergisinde yayımlanan “Cost competitiveness of alternative heavy-duty truck technologies under real-world utilisation profiles” başlıklı bilimsel araştırma, bu soruya Avrupa'daki ağır ticari araçların kullanım profilleri üzerinden yanıt aradı.
Johanna Hoppe ve çalışma arkadaşları tarafından gerçekleştirilen araştırmada, 4 milyondan fazla kamyonun kullanım verilerinden yararlanıldı.
Araştırmacılar, farklı taşımacılık faaliyetlerinin yıllık kilometrelerini, günlük kullanım özelliklerini ve enerji ihtiyaçlarını dikkate alarak alternatif ağır vasıta teknolojilerinin toplam sahip olma maliyetlerini modelledi.
Çalışmada bataryalı elektrikli, hidrojen yakıt hücreli ve içten yanmalı motorlu kamyonların ekonomik rekabet gücü değerlendirildi.
Ancak araştırma, 4 milyondan fazla kamyonun gerçek satın alma ve işletme maliyetlerinin doğrudan ölçüldüğü bir saha deneyi değil.
Gerçek kullanım verilerinden oluşturulan operasyon profillerine, gelecekteki araç teknolojisi ve enerji maliyeti varsayımlarının uygulandığı bir modelleme çalışması.
2030'da Elektrikli Kamyonlar Hangi Koşullarda Daha Ekonomik Olabilir?
Araştırmanın 2030 yılına ilişkin orta maliyet senaryosunda, bataryalı elektrikli kamyonların önemli bir ekonomik potansiyele sahip olduğu hesaplandı.
Küçük bataryalı elektrikli kamyonların, incelenen taşımacılık kilometrelerinin %91'inde dizel alternatiflere göre daha düşük toplam sahip olma maliyetine ulaşabileceği belirlendi.
Büyük bataryalı elektrikli kamyonlarda ise bu oran %69 olarak hesaplandı.
Bu farklılığın nedenlerinden biri, daha büyük batarya kapasitesinin araçların ilk yatırım maliyetini artırabilmesi.
Buna karşılık büyük bataryalar, daha uzun günlük güzergâhlarda çalışabilme imkânı sunabiliyor.
Dolayısıyla küçük bataryalı bir kamyonun maliyet açısından daha avantajlı görünmesi, bütün taşımacılık görevlerini yerine getirebileceği anlamına gelmiyor.
Araştırmada bildirilen %91 ve %69 oranları, yakıt veya enerji maliyetinde sağlanan tasarruf yüzdeleri değil.
Bu değerler, incelenen toplam taşımacılık kilometrelerinin hangi bölümünde ilgili elektrikli kamyon teknolojisinin dizel alternatife göre daha düşük toplam sahip olma maliyetine ulaşabildiğini ifade ediyor.
Şarj Altyapısı Hesaba Katılınca Oran %25'e Geriliyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, ekonomik avantaj ile operasyonel uygulanabilirlik arasındaki fark oldu.
Bir elektrikli kamyonun kilometre başına maliyet açısından avantajlı olması, planlanan bütün seferleri tamamlayabileceği anlamına gelmiyor.
Günlük mesafe, bataryanın kullanılabilir kapasitesi, şarj süresi ve güzergâh üzerindeki şarj noktaları da belirleyici oluyor.
Araştırmacılar, 2030 yılı için öngörülen şarj altyapısı ve operasyonel kısıtları hesaplamaya dahil ettiğinde, hem ekonomik hem de teknik açıdan uygulanabilir taşımacılık kilometrelerinin payını %25 olarak hesapladı.
Bu oran, incelenen araçların yaklaşık %19'una karşılık geliyor.
Böylece araştırma, elektrikli kamyonların teorik maliyet avantajı ile gerçek operasyonlarda kullanılabilirliği arasında önemli bir fark bulunabileceğini gösteriyor.
Özellikle uzun mesafeli taşımacılıkta yalnızca araç maliyetinin değil, şarj altyapısının da yatırım kararlarında dikkate alınması gerekiyor.
2035 Senaryosunda Uygulanabilir Taşımacılık Payı %77'ye Ulaşabiliyor
Araştırmada 2035 yılına ilişkin senaryolar da değerlendirildi.
Şarj altyapısının gelişmesi ve elektrikli kamyonların maliyetlerinin iyileşmesi varsayımları altında, ekonomik ve teknik açıdan uygulanabilir taşımacılık kilometrelerinin payının %77'ye ulaşabileceği hesaplandı.
Ancak bu sonuç, 2035 yılında Avrupa'daki kamyonların %77'sinin elektrikli olacağı anlamına gelmiyor.
Söz konusu oran, araştırmanın modellediği koşullarda elektrikli kamyonlarla ekonomik ve teknik açıdan gerçekleştirilebilecek taşımacılık faaliyetlerinin kilometre bazındaki payını gösteriyor.
Gerçek filo dönüşümü; araç yatırımlarına, enerji fiyatlarına, şarj altyapısının gelişimine ve taşımacılık işletmelerinin tercihlerine bağlı olacak.
Yıllık Kilometre Elektrikli Kamyonların Ekonomisini Nasıl Etkiliyor?
Elektrikli ağır vasıtaların ilk satın alma maliyeti, bazı araç sınıflarında dizel alternatiflerden daha yüksek olabiliyor.
Buna karşılık elektrikli güç aktarma sistemlerinin enerji verimliliği ve uygun koşullarda daha düşük işletme giderleri, toplam sahip olma maliyetinde avantaj sağlayabiliyor.
Bir aracın yıllık kilometresi yükseldikçe, kilometre başına sağlanabilecek işletme maliyeti avantajının toplam ekonomik etkisi de artabiliyor.
Ancak yüksek yıllık kilometre yapan araçların günlük sefer mesafeleri de uzun olabiliyor.
Bu durumda batarya kapasitesi, şarj süresi ve güzergâh üzerindeki şarj imkânları daha önemli hale geliyor.
Dolayısıyla elektrikli kamyon yatırımlarında yalnızca yıllık kilometreye bakmak yeterli değil.
Aracın günlük kullanım profili, en uzun sefer mesafesi ve şarj için ayrılabilecek süre de birlikte değerlendirilmeli.
Kötümser Senaryoda Dizel Kamyonların Maliyet Avantajı Sürebiliyor
Bilimsel araştırmada yalnızca elektrikli kamyonlar açısından olumlu maliyet varsayımları kullanılmadı.
Araştırmacılar, teknoloji maliyetlerinin beklenenden yavaş düştüğü ve dizel araçların ekonomik rekabet gücünü koruduğu kötümser bir senaryo da oluşturdu.
Bu senaryoda 2030 yılında küçük bataryalı elektrikli kamyonların maliyet açısından rekabetçi olduğu taşımacılık kilometrelerinin payı %14'e geriliyor.
Büyük bataryalı elektrikli kamyonlarda ise oran %3 olarak hesaplanıyor.
Bu sonuç, elektrikli ağır vasıtaların ekonomik avantajının araç fiyatlarına, enerji maliyetlerine ve teknoloji gelişimine duyarlı olduğunu gösteriyor.
Dolayısıyla 2030 yılına ilişkin orta senaryo sonuçları, kesinleşmiş bir ekonomik tablo veya garanti edilmiş gelecek tahmini olarak değerlendirilmemeli.
Hidrojenli Kamyonların Ekonomik Potansiyeli de İncelendi
Araştırmada bataryalı elektrikli kamyonların yanı sıra hidrojen yakıt hücreli ağır vasıtalar da değerlendirildi.
Hidrojenli kamyonların ekonomik rekabet gücü; araç teknolojisinin yatırım maliyetine, hidrojenin üretim ve tedarik maliyetine ve yakıt ikmal altyapısına bağlı olarak incelendi.
Araştırmanın modellediği koşullarda hidrojenli kamyonların maliyet açısından rekabetçi hale gelebildiği kullanım alanları, bataryalı elektrikli kamyonlara kıyasla daha sınırlı kaldı.
Ancak bu sonuç, hidrojen teknolojisinin bütün taşımacılık uygulamalarında ekonomik açıdan dezavantajlı olacağı anlamına gelmiyor.
Farklı güzergâhlar, kullanım yoğunlukları ve gelecekteki enerji maliyetleri alternatif teknolojilerin ekonomik sonuçlarını değiştirebilir.
Uluslararası Enerji Ajansı: Şarj Altyapısı Belirleyici Olacak
Uluslararası Enerji Ajansının Global EV Outlook 2026 raporu da ağır elektrikli araçların yaygınlaşmasında şarj altyapısının önemine dikkat çekiyor.
Depo ve işletme merkezlerinde gerçekleştirilen şarj, özellikle düzenli güzergâhlarda çalışan elektrikli kamyonlar için önemli bir çözüm oluşturuyor.
Ancak uzun mesafeli taşımacılıkta güzergâh üzerinde erişilebilir yüksek güçlü şarj altyapısına ihtiyaç bulunuyor.
Şarj altyapısının kurulması, bağlantı kapasitesi ve yatırım maliyetleri de elektrikli kamyonlara geçiş sürecini etkileyebiliyor.
Bu değerlendirmeler, Nature Communications araştırmasında ortaya konulan ekonomik potansiyel ile operasyonel uygulanabilirlik arasındaki farkın önemini destekliyor.
Türk Nakliyecileri İçin Dizel mi, Elektrikli mi Daha Ekonomik?
Araştırmanın sonuçları, Türkiye'deki nakliye işletmeleri açısından önemli sorular ortaya koyuyor.
Ancak Avrupa kullanım verilerine ve 2030–2035 maliyet varsayımlarına dayanan sonuçların Türkiye'deki mevcut piyasa koşullarına doğrudan uygulanması doğru değil.
Türkiye'de elektrikli ve dizel çekicilerin ekonomik karşılaştırmasının yapılabilmesi için araç satın alma bedelleri, finansman maliyetleri, motorin ve elektrik fiyatları, bakım giderleri ve yıllık kilometreler birlikte hesaplanmalı.
Elektrikli araçlarda şarj altyapısı yatırımı, batarya sağlığı, kullanılabilir menzil ve aracın operasyon dışı kaldığı süreler de toplam maliyeti etkileyebiliyor.
Özellikle uluslararası taşımacılık yapan işletmeler açısından güzergâh üzerindeki şarj noktalarının erişilebilirliği önem taşıyor.
Bölgesel dağıtım, liman taşımacılığı ve sabit güzergâhlarda çalışan filolar ise daha öngörülebilir şarj planlaması yapma avantajına sahip olabilir.
Ancak hangi teknolojinin daha ekonomik olduğu, her işletmenin kendi operasyon koşullarına göre hesaplanmalı.
Bu araştırma, Türkiye'deki bütün elektrikli çekicilerin dizel araçlardan daha ekonomik olduğunu ortaya koymuyor.
Toplam Sahip Olma Maliyeti Neleri Kapsıyor?
Bir ağır ticari aracın ekonomik değerlendirmesinde yalnızca satın alma fiyatına bakılması yeterli değil.
Toplam sahip olma maliyeti yaklaşımında aracın kullanım süresi boyunca oluşan maliyetler birlikte değerlendiriliyor.
Bu kapsamda satın alma ve finansman giderleri, enerji veya yakıt maliyetleri, bakım ve onarım harcamaları, kullanım süresi ve ikinci el değeri gibi unsurlar önem taşıyor.
Elektrikli ağır vasıtalarda bunlara şarj altyapısına erişim ve gerekli altyapı yatırımları da eklenebiliyor.
Ancak bütün maliyet modellerinin aynı kalemleri aynı yöntemle hesaplamadığı unutulmamalı.
Bu nedenle farklı araştırmaların toplam sahip olma maliyeti sonuçları karşılaştırılırken kullanılan varsayımlar ve hesaplama kapsamı da incelenmeli.
Sonuç: Elektrikli Kamyonun Ekonomik Olması Tek Başına Yeterli Değil
Nature Communications dergisinde yayımlanan 2026 tarihli bilimsel araştırma, elektrikli ağır vasıtaların belirli gelecek senaryolarında dizel araçlara karşı önemli bir maliyet avantajı sağlayabileceğini gösteriyor.
Ancak araştırmanın en önemli sonucu, ekonomik rekabet gücü ile operasyonel uygulanabilirliğin aynı şey olmadığı.
2030 yılı için oluşturulan orta senaryoda elektrikli kamyonlar geniş bir taşımacılık faaliyetinde maliyet avantajına sahip görünürken, şarj altyapısı ve günlük kullanım kısıtları hesaba katıldığında uygulanabilir kilometrelerin payı önemli ölçüde azalıyor.
Bu nedenle elektrikli çekici yatırımlarında yalnızca satın alma fiyatı veya kilometre başına enerji maliyeti üzerinden karar vermek yeterli değil.
Araçların günlük seferlerini tamamlayabilmesi, şarj altyapısına erişimi ve toplam sahip olma maliyeti birlikte değerlendirilmeli.
Türk nakliyecileri açısından doğru yatırım kararı, dizel veya elektrikli teknolojilerden birini bütün koşullarda üstün kabul etmekten değil; aracın gerçek kullanım profiline, enerji maliyetlerine ve operasyonel ihtiyaçlarına göre ekonomik karşılaştırma yapmaktan geçiyor.
BİLİMSEL VE TEKNİK KAYNAKLAR
1. Ana bilimsel araştırma — 2026
Hoppe, J. ve diğerleri.
Cost competitiveness of alternative heavy-duty truck technologies under real-world utilisation profiles.
Nature Communications, Cilt 17, Makale 8013.
DOI: https://doi.org/10.1038/s41467-026-76265-1
2. Uluslararası Enerji Ajansı — 2026
Global EV Outlook 2026.
https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2026
3. Uluslararası Enerji Ajansı — 2025
Global EV Outlook 2025 — Trends in Heavy-Duty Electric Vehicles.
https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025/trends-in-heavy-duty-electric-vehicles
KAMYONUM ÖZEL ARAŞTIRMA DOSYASI | 20 KASIM 2026







YORUMLAR
Yorum Yap