Kamyon Şoförlerini En Çok Hangi Hastalıklar Tehdit Ediyor? 35 Bilimsel Derlemeden Dikkat Çeken Sonuçlar

Direksiyon başında geçen uzun saatler sürücü sağlığını nasıl etkiliyor?

Uluslararası karayolu taşımacılığının temel unsurlarından biri olan kamyon ve TIR sürücülerinin sağlık koşulları, son yıllarda bilimsel araştırmaların önemli konuları arasında yer alıyor.

Uzun süre oturarak çalışma, düzensiz uyku saatleri, fiziksel hareketliliğin sınırlı olması, sağlıklı beslenmeye erişimde yaşanan güçlükler ve iş kaynaklı stres, profesyonel sürücülerin karşılaştığı sağlık riskleri arasında gösteriliyor.

24 Nisan 2026'da Discover Public Health dergisinde yayımlanan Health Risks and Interventions for Heavy Vehicle Drivers: An Umbrella Review başlıklı bilimsel çalışma, ağır vasıta sürücülerinin sağlık durumuna ilişkin kapsamlı bir değerlendirme ortaya koydu.

Araştırmada, 2001–2024 yılları arasında yayımlanmış 35 sistematik derleme ve meta-analiz incelendi.

Çalışma; kas-iskelet sistemi sorunları, ruh sağlığı, metabolik ve kronik hastalık riskleri ile mesleki maruziyetleri birlikte değerlendirdi.

Bulgular, ağır vasıta sürücülerinin sağlık sorunlarının yalnızca bireysel yaşam alışkanlıklarıyla açıklanamayacağını, çalışma koşullarının da önemli bir etken olduğunu gösteriyor.

Kamyon şoförlerinde kas-iskelet sistemi yakınmaları: %61,75

Kamyon sürücülerinin sağlık durumunu inceleyen araştırmalarda en fazla öne çıkan sorunlardan biri kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları.

13 Kasım 2024'te BMC Public Health dergisinde yayımlanan Musculoskeletal Disorders Among Truck Drivers: A Systematic Review and Meta-Analysis başlıklı araştırmada, toplam 2.662 kamyon sürücüsünü kapsayan 15 çalışma değerlendirildi.

Meta-analizde, vücudun en az bir bölgesinde kas-iskelet sistemi yakınması bildirilmesinin birleşik görülme oranı %61,75 olarak hesaplandı.

Araştırmada vücudun farklı bölgelerine ilişkin oranlar şöyle belirlendi:

• Omuz: %31,50

• Boyun: %25,79

• Bel: %23,46

• Diz: %22,26

• Ayak bileği: %20,46

• El bileği: %20,25

• Sırtın üst bölgesi: %18,65

Bu oranlar farklı çalışmalardan hesaplanan birleşik tahminleri ifade ediyor. Aynı sürücüde birden fazla bölgede yakınma görülebileceği için oranların toplanması mümkün değil.

Araştırmada çalışmalar arasında yüksek düzeyde farklılık bulunduğu da belirtiliyor. Dolayısıyla %61,75'lik oran, dünyadaki veya Türkiye'deki bütün kamyon sürücülerinin aynı oranda hastalık taşıdığı anlamına gelmiyor.

Bulguların önemli bir bölümü sürücülerin kendi bildirdikleri ağrı ve yakınmalara dayanıyor; bunların tamamı klinik olarak doğrulanmış hastalık tanısı değil.

Araştırmacılar, sürücü kabininin ergonomik özelliklerinin iyileştirilmesi, uygun oturma ve çalışma pozisyonları konusunda eğitim verilmesi ve kas-iskelet sistemi sağlığının düzenli değerlendirilmesini öneriyor.

Uyku bozuklukları: Sürücü sağlığı ve trafik güvenliği açısından önemli risk

Uzun yol sürücülerinin karşılaştığı sağlık sorunlarından biri de uyku düzeninin bozulması.

Uzun ve düzensiz çalışma saatleri, gece sürüşleri ve dinlenme koşulları, sürücülerin yeterli ve kaliteli uykuya ulaşmasını güçleştirebiliyor.

Bilimsel araştırmalarda yetersiz uyku, gündüz uykululuğu ve obstrüktif uyku apnesi riski, profesyonel sürücüler açısından dikkat edilmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.

Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında üst solunum yolunun tekrarlayan biçimde daralması veya kapanmasıyla ortaya çıkan bir uyku bozukluğu.

Bu durum, gece boyunca uykunun bölünmesine ve gündüz aşırı uykululuğa yol açabiliyor.

Özellikle direksiyon başında dikkat ve uyanıklığın korunması gereken ağır vasıta sürücülerinde uyku bozukluklarının belirlenmesi, yalnızca bireysel sağlık açısından değil, trafik güvenliği bakımından da önem taşıyor.

Ancak uyku apnesi açısından yüksek risk saptanması ile hastalığın tıbbi olarak teşhis edilmesi aynı anlama gelmiyor. Kesin değerlendirme için hekim muayenesi ve gerekli görülen uyku testleri gerekiyor.

Obezite, yüksek tansiyon ve diyabet riski

Ağır vasıta sürücülerinin sağlık durumuna ilişkin bir başka önemli başlık, metabolik ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkili risk faktörleri.

2026 yılında yayımlanan 35 derlemelik bilimsel incelemede obezite, hipertansiyon ve diyabet, profesyonel sürücülerde dikkat çeken kronik sağlık sorunları arasında değerlendirildi.

Bu bulgular, 2020 yılında BMJ Open dergisinde yayımlanan ve 73 araştırmayı kapsayan sistematik derlemenin sonuçlarıyla da örtüşüyor.

Söz konusu derlemede kamyon sürücülerinde fazla kilo ve obezite, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve kan şekeri yüksekliği gibi olumsuz kardiyometabolik göstergelerin yaygın olduğu bildirildi.

Araştırmacılar, uzun süre hareketsiz kalma, düzensiz çalışma saatleri, sağlıklı yiyeceklere erişim güçlükleri ve iş kaynaklı zaman baskısını sürücü sağlığını etkileyen koşullar arasında değerlendirdi.

Bununla birlikte bu çalışmalar, bütün kamyon sürücülerinin aynı sağlık riskine sahip olduğunu göstermiyor. Risk düzeyi; yaş, yaşam alışkanlıkları, çalışma düzeni ve kişisel sağlık durumuna göre değişebiliyor.

Ruh sağlığı da araştırmaların gündeminde

Kamyon sürücülerinin sağlık sorunları yalnızca fiziksel rahatsızlıklarla sınırlı değil.

2026 tarihli kapsamlı bilimsel incelemede depresyon, anksiyete ve psikolojik stres gibi ruh sağlığı sorunları da değerlendirildi.

Araştırmalarda uzun çalışma saatleri, aileden ve sosyal çevreden uzak kalma, sosyal izolasyon ve mesleki baskılar, sürücülerin psikolojik sağlığını etkileyebilen faktörler arasında gösteriliyor.

Özellikle uzun süre evinden uzakta çalışan sürücüler açısından sosyal destek, dinlenme koşulları ve çalışma düzeninin ruh sağlığı üzerindeki etkileri önem taşıyor.

Bununla birlikte psikolojik belirtiler ile klinik olarak tanı konulmuş ruhsal hastalıklar arasında ayrım yapılması gerekiyor.

Dizel egzozuna uzun süre maruz kalmanın sağlık boyutu

2026 yılında yayımlanan bilimsel incelemenin dikkat çektiği konulardan biri de mesleki maruziyetler.

Çalışmada, dizel motor egzozuna uzun süre maruz kalma ile bazı kanser türleri arasındaki ilişkiyi inceleyen bilimsel bulgulara yer veriliyor.

Özellikle akciğer ve mesane kanseriyle ilgili araştırmalar, ağır vasıta sürücülerinin çalışma ortamındaki zararlı maddelere maruziyetinin iş sağlığı açısından değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Ancak bu bulgular, kamyon kullanan her sürücünün kanser riskinin aynı düzeyde olduğu veya mesleğin tek başına bu hastalıklara neden olduğu şeklinde yorumlanmamalı.

Maruziyetin süresi, yoğunluğu, araç teknolojisi, çalışma ortamı ve diğer bireysel risk faktörleri değerlendirmede önem taşıyor.

2026'nın yeni araştırması: Sürücü sağlığı için alınan önlemler yeterli mi?

29 Mayıs 2026'da Industrial Health dergisinde yayımlanan Supporting Bus and Truck Drivers: A Scoping Review of Health and Wellbeing Interventions at the Workplace başlıklı araştırma, sürücü sağlığını korumaya yönelik uygulamaları inceledi.

Finlandiya İş Sağlığı Enstitüsü araştırmacılarının hazırladığı çalışmada 36 bilimsel yayın değerlendirildi.

Bu yayınların 28'i yalnızca kamyon sürücülerine, beşi yalnızca otobüs sürücülerine, üçü ise başka ilgili meslek gruplarını da içeren çalışanlara odaklanıyordu.

Araştırmada 20 yayın bireye yönelik sağlık müdahalelerini, yedi yayın kurumsal uygulamaları, dokuz yayın ise her iki yaklaşımı birlikte ele aldı.

Dikkat çeken bulgulardan biri, incelenen müdahalelerin hiçbirinin sürücülerin sağlık hizmetlerine erişimini iyileştirmeyi doğrudan hedeflememesiydi.

Ayrıca yalnızca sekiz araştırmada müdahale sonrasındaki takip dönemine ilişkin sonuçlar bildirildi.

Araştırmacılar, sağlık programlarının uzun vadeli etkilerinin daha iyi değerlendirilmesi ve işverenlerin çalışma koşullarına yönelik uygulamalarının geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Bu sonuçlar, sürücü sağlığının yalnızca bireysel beslenme ve egzersiz önerileriyle değil, iş organizasyonu ve sağlık hizmetlerine erişimle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Sürücü sağlığı için hangi önlemler öne çıkıyor?

Bilimsel araştırmalarda sürücü sağlığını korumak amacıyla çalışma ortamının iyileştirilmesi ve koruyucu sağlık uygulamalarının güçlendirilmesi öneriliyor.

Öne çıkan başlıklar arasında kabin ergonomisinin geliştirilmesi, uygun dinlenme koşullarının sağlanması, düzenli fiziksel hareketin desteklenmesi ve sağlıklı beslenme seçeneklerine erişimin kolaylaştırılması bulunuyor.

Uyku bozuklukları açısından risk taşıyan sürücülerin tıbbi değerlendirmeye yönlendirilmesi, yüksek tansiyon ve metabolik hastalık risklerinin izlenmesi de önem taşıyor.

Araştırmalar ayrıca sürücülerin sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştıran uygulamalara ve işverenlerin çalışma koşullarını iyileştirmeye yönelik sorumluluklarına dikkat çekiyor.

Türkiye'deki kamyon ve TIR sürücüleri açısından ne anlama geliyor?

Uluslararası araştırmaların ortaya koyduğu sağlık riskleri, Türkiye'de faaliyet gösteren kamyon ve TIR sürücülerinin çalışma koşulları açısından da değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.

Uzun mesafeli taşımacılık, düzensiz çalışma saatleri, sınır geçişleri, bekleme süreleri ve dinlenme olanakları, profesyonel sürücülerin günlük çalışma düzenini etkileyebiliyor.

Bununla birlikte uluslararası araştırmalarda belirlenen hastalık ve belirti oranlarının doğrudan Türkiye'deki sürücü nüfusuna uygulanması bilimsel açıdan doğru değil.

Türkiye'deki gerçek görülme sıklıklarının ortaya konulabilmesi için ülke genelini temsil eden, klinik değerlendirmeleri de içeren kapsamlı araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

Bu nedenle uluslararası çalışmalar, Türkiye'deki sürücüler için kesin hastalık oranları sunmaktan çok, araştırılması ve önlem alınması gereken sağlık risklerini ortaya koyuyor.

Sürücü sağlığı, taşımacılık sektörünün geleceğinde daha fazla önem kazanıyor

2026 yılında yayımlanan bilimsel çalışmalar, ağır vasıta sürücülerinin sağlık sorunlarının bireysel bir mesele olmanın ötesinde, çalışma koşulları ve trafik güvenliğiyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Kas-iskelet sistemi yakınmaları, uyku bozuklukları, obezite, yüksek tansiyon, diyabet ve ruh sağlığı sorunları, araştırmalarda öne çıkan başlıkları oluşturuyor.

Ancak bilimsel bulgular, bu sorunların tüm sürücülerde aynı sıklıkta görüldüğünü veya tamamının doğrudan kamyon sürücülüğünden kaynaklandığını göstermiyor.

Araştırmacıların ortak değerlendirmesi, ağır vasıta sürücülerinin sağlığını korumak için bireysel önlemlerle birlikte çalışma koşullarının iyileştirilmesi, koruyucu sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve uzun vadeli sağlık programlarına ihtiyaç duyulduğu yönünde.

Uluslararası karayolu taşımacılığında sürücü sağlığının korunması, yalnızca çalışanların yaşam kalitesi açısından değil, trafik güvenliği ve taşımacılık faaliyetlerinin sürdürülebilirliği bakımından da önem taşıyor.

---

BİLİMSEL KAYNAKLAR

1. Fadaee Heydarabadi ve diğerleri. Health Risks and Interventions for Heavy Vehicle Drivers: An Umbrella Review. Discover Public Health, 24 Nisan 2026. DOI: 10.1186/s12982-026-01946-7

2. Tahernejad ve diğerleri. Musculoskeletal Disorders Among Truck Drivers: A Systematic Review and Meta-Analysis. BMC Public Health, 13 Kasım 2024. DOI: 10.1186/s12889-024-20611-9

3. Cardiometabolic Risk Factors and Mental Health Status Among Truck Drivers: A Systematic Review. BMJ Open, 2020. DOI: 10.1136/bmjopen-2020-038993

4. Pakarinen, Passi ve Sallinen. Supporting Bus and Truck Drivers: A Scoping Review of Health and Wellbeing Interventions at the Workplace. Industrial Health, 29 Mayıs 2026. DOI: 10.2486/indhealth.2026-0028