Uluslararası TIR Şoförü Günde Kaç Saat Araç Kullanabilir? AETR Sürüş ve Dinlenme Rehberi

Uluslararası karayolu taşımacılığında teslimat süresini planlamak kadar sürücünün yasal sürüş, mola ve dinlenme sürelerini doğru hesaplamak da önem taşıyor.

AETR — Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Yapan Taşıtlarda Çalışan Personelin Çalışmalarına İlişkin Avrupa Anlaşması — kapsamındaki operasyonlarda sürüş ve dinlenme sürelerine ilişkin temel kurallar bulunuyor.

Peki uluslararası TIR şoförü günde kaç saat araç kullanabilir? 4,5 saat kuralı ne anlama geliyor? 45 dakikalık mola bölünebilir mi?

Günlük Sürüş Süresi Normal Olarak En Fazla 9 Saat

AETR'nin 6'ncı maddesine göre günlük sürüş süresi 9 saati geçemez.

Ancak günlük sürüş süresi bir hafta içerisinde en fazla iki kez 10 saate kadar uzatılabilir.

Yani 10 saat, her gün uygulanabilecek normal günlük sürüş süresi değildir.

Normal günlük sürüş: En fazla 9 saat

Uzatılmış günlük sürüş: En fazla 10 saat ve haftada en fazla iki kez

Bu sınırlar AETR'nin 6'ncı maddesinde açıkça düzenleniyor.

4,5 Saat Sürüşten Sonra 45 Dakika Mola

Sürücüler açısından en önemli kurallardan biri 4 saat 30 dakikalık sürüş süresi.

AETR'nin 7'nci maddesine göre sürücü, 4,5 saatlik sürüşten sonra günlük veya haftalık dinlenme dönemine başlamıyorsa en az 45 dakikalık kesintisiz mola vermeli.

Kısaca:

4 saat 30 dakika sürüş → en az 45 dakika mola

Buradaki 45 dakika bir sürüş molasıdır; günlük dinlenme süresiyle karıştırılmamalıdır.

45 Dakikalık Mola Bölünebilir mi?

Evet.

45 dakikalık mola iki ayrı bölüm halinde kullanılabiliyor. Ancak sıralama önemli:

Önce en az 15 dakika + ardından en az 30 dakika

Bu molalar, 4,5 saatlik sürüş süresine uygun şekilde kullanılmalı.

Dolayısıyla bölünmüş mola için 30 + 15 dakika şeklinde bir sıralamayı doğru AETR uygulaması olarak yazmamak gerekiyor.

Haftalık Sürüş En Fazla 56 Saat

AETR günlük sürüş süresinin yanında haftalık ve iki haftalık toplam sürüş süresini de sınırlandırıyor.

Haftalık sürüş süresi 56 saati geçemez.

Birbirini izleyen iki haftadaki toplam sürüş süresi ise 90 saati aşamaz.

AETR Temel Sürüş Tablosu

Kural	Süre
Sürüşten sonra mola eşiği	4 saat 30 dakika
Mola	En az 45 dakika
Normal günlük sürüş	En fazla 9 saat
Uzatılmış günlük sürüş	10 saat – haftada en fazla 2 kez
Haftalık sürüş	En fazla 56 saat
İki ardışık haftada toplam sürüş	En fazla 90 saat

 

56 + 56 Saat Yapılamaz

Bu ayrıntı özellikle nakliye operasyonlarının planlanması açısından önemli.

Haftalık azami sürüş süresinin 56 saat olması, sürücünün birbirini izleyen iki haftada 56'şar saat sürüş yapabileceği anlamına gelmiyor.

Çünkü ayrıca iki ardışık haftada toplam 90 saat sınırı bulunuyor.

Örneğin sürücü ilk hafta 56 saat sürüş yapmışsa, takip eden hafta iki haftalık toplam açısından 34 saatlik sürüş alanı kalır.

56 + 34 = 90 saat.

Günlük Dinlenme En Az 11 Saat

Sürüş sırasında kullanılan 45 dakikalık mola ile günlük dinlenme birbirinden farklı kavramlar.

AETR kapsamında normal günlük dinlenme süresi en az 11 saat.

Normal günlük dinlenme ayrıca iki parçaya ayrılarak da kullanılabilir. Bu durumda ilk kesintisiz dinlenmenin en az 3 saat, ikinci kesintisiz dinlenmenin ise en az 9 saat olması gerekir. Böylece toplam günlük dinlenme en az 12 saate ulaşır.

Azaltılmış günlük dinlenme ise en az 9 saat ancak 11 saatten kısa olan günlük dinlenmedir.

Azaltılmış Günlük Dinlenmede “Üç Kez” Kuralı

Burada özellikle önemli bir ayrıntı var.

AETR'nin 8'inci maddesine göre sürücü:

İki haftalık dinlenme süresi arasında en fazla üç kez azaltılmış günlük dinlenme kullanabilir.

Dolayısıyla bunu “her hafta üç kez” şeklinde genellemek doğru değildir.

Bu hüküm AETR'nin güncel konsolide metninde açıkça yer alıyor.

Haftalık Dinlenme Süresi En Az 45 Saat

AETR kapsamında normal haftalık dinlenme süresi en az 45 saat.

Azaltılmış haftalık dinlenme ise en az 24 saat olabilir.

Ancak haftalık dinlenmenin azaltılması halinde eksik kalan sürenin, ilgili haftayı takip eden üçüncü haftanın sonuna kadar tek parça halinde telafi edilmesi gerekiyor.

Ayrıca birbirini izleyen herhangi iki haftada sürücünün en az:

iki normal haftalık dinlenme

veya

bir normal haftalık dinlenme + en az 24 saatlik bir azaltılmış haftalık dinlenme

kullanması gerekiyor.

Haftalık Dinlenmeye Ne Zaman Başlanmalı?

Bir başka kritik kural da haftalık dinlenmenin başlangıç zamanı.

AETR'ye göre yeni haftalık dinlenme süresi, önceki haftalık dinlenme süresinin bitiminden itibaren altı adet 24 saatlik dönemin sonuna kadar başlamalı.

Bu nedenle yalnızca toplam sürüş saatlerinin değil, günlük ve haftalık dinlenmelerin ne zaman başladığının da operasyon planında takip edilmesi gerekiyor.

Takograf Kayıtları Neden Önemli?

Uluslararası karayolu taşımacılığında sürüş ve dinlenme sürelerinin denetlenmesinde takograf kayıtları kritik rol oynuyor.

Sürücünün sürüş, diğer çalışma, hazır bulunma, mola ve dinlenme sürelerinin doğru biçimde kaydedilmesi hem sürücü hem de taşıma işletmesi açısından önem taşıyor.

Bu nedenle operasyon planlaması yalnızca “teslimata kaç saatte ulaşılır?” hesabına değil, yasal sürüş ve dinlenme sürelerine göre yapılmalı.

Kamyonum'dan Sürücülere: Bu Rakamları Unutmayın

Uluslararası taşımacılık yapan sürücüler için temel AETR rakamları:

4,5 SAAT → Mola verilmeden önceki azami sürüş dönemi

45 DAKİKA → Gerekli asgari mola

9 SAAT → Normal günlük azami sürüş

10 SAAT → Haftada en fazla iki kez uzatılmış günlük sürüş

56 SAAT → Haftalık azami sürüş

90 SAAT → İki ardışık haftadaki azami toplam sürüş

11 SAAT → Normal günlük asgari dinlenme

45 SAAT → Normal haftalık asgari dinlenme

Önemli Uyarı: Bu Bir “2026'da Yeni Kural” Haberi Değil

Bu rakamları “2026 yılında yeni yürürlüğe giren sürüş süreleri” şeklinde sunmuyoruz.

Haber, AETR kapsamındaki uluslararası karayolu taşımacılığında geçerli temel sürüş, mola ve dinlenme hükümlerini açıklayan bir rehber niteliğinde.

Ayrıca taşımanın güzergâhı, niteliği ve hukuki kapsamına bağlı olarak uygulanabilecek diğer ulusal/uluslararası düzenlemeler ile özel durum ve istisnaların ayrıca dikkate alınması gerekiyor.

Resmî ana kaynak: UNECE – AETR Resmî Metni