TÜRK DEVLETLERİ eTIR İÇİN HAREKETE GEÇTİ: SINIRLARDA YEŞİL HAT DÖNEMİ GENİŞLEYECEK Mİ?

Türk devletlerinden dijital taşımacılığa destek

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), uluslararası karayolu taşımacılığında gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi ve sınır geçişlerinin kolaylaştırılması çalışmalarını gündemine aldı.

Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te gerçekleştirilen 12. Gümrük İdareleri Başkanları Toplantısı'nda, TIR sistemi ve elektronik versiyonu eTIR'ın bölgesel taşımacılıkta yaygınlaştırılması ele alındı.

IRU'nun 21 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre toplantıya Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Dünya Gümrük Örgütü Genel Sekreteri Ian Saunders ve IRU TIR ve Transit Hizmetleri Direktörü Tatiana Rey-Bellet de katıldı.

Toplantıda mevcut uluslararası gümrük sistemlerinden yararlanılarak sınır işlemlerinin sadeleştirilmesi, güvenliğin artırılması ve ülkeler arasındaki taşımacılık bağlantılarının güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Türkiye–Azerbaycan eTIR pilotu yıl bitmeden başlayabilir

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki eTIR pilot uygulamasının 2026 yılı sona ermeden Dilucu–Sederek gümrük kapılarında başlatılması planlanıyor.

Bu takvim, 12 Ekim'de düzenlenen toplantının ardından Türkiye'de yayımlanan açıklamalarda da yer aldı.

IRU'nun 21 Ekim tarihli duyurusu, Türkiye–Azerbaycan güzergâhında hazırlıkların devam ettiğini doğruluyor.

Ancak sistemin bu hatta fiilen hizmete başladığı henüz açıklanmadı.

Orta Asya'da eTIR ağı genişliyor

IRU'ya göre eTIR sistemi, Azerbaycan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan'ı birbirine bağlayan bazı güzergâhlarda hâlihazırda kullanılıyor.

Kazakistan ise Özbekistan ile olan güzergâhında eTIR operasyonlarını başlatmaya hazırlanıyor.

Uzun vadede hedef, Avrupa ile Asya arasında birbirine bağlanan dijital transit koridorları oluşturmak.

Çin ve Avrupa bağlantılarının geliştirilmesi de IRU'nun öncelikleri arasında yer alıyor.

Yeşil hat uygulaması eTIR'a genişletilebilir

Toplantının dikkat çeken başlıklarından biri, sınır geçişlerinde yeşil hat uygulamalarının geliştirilmesi oldu.

Yeşil hatlar, düşük riskli yüklerin gümrük işlemlerini kolaylaştırmayı ve kontrol kaynaklarının daha yüksek riskli sevkiyatlara yönlendirilmesini amaçlıyor.

IRU, bu uygulamanın eTIR operasyonlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi çağrısında bulundu.

Ancak bu öneri, bütün sınır kapılarında eTIR kullanıcılarına otomatik öncelik tanınacağı veya bekleme sürelerinin belirli bir oranda azalacağı anlamına gelmiyor.

Türk nakliyeciler için ne değişebilir?

KAMYONUM | SEKTÖREL DEĞERLENDİRME

Türkiye'den Azerbaycan'a ve Orta Asya ülkelerine taşımacılık yapan firmalar açısından eTIR sisteminin yaygınlaşması önemli bir gelişme.

Elektronik bilgi paylaşımının artırılması, gümrük işlemlerinin daha uyumlu yürütülmesine ve kâğıt temelli süreçlerin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Özellikle farklı ülkelerin gümrük sistemleri arasında veri paylaşımının geliştirilmesi, uzun vadede uluslararası taşımacılık operasyonlarının daha öngörülebilir hale gelmesini destekleyebilir.

Bununla birlikte sistemin nakliyecilere sağlayacağı gerçek zaman ve maliyet avantajlarının, uygulama başladıktan sonra ölçülmesi gerekiyor.

Türkiye–Azerbaycan pilotunun başlatılması, Kazakistan–Özbekistan hazırlıkları ve yeşil hatların eTIR'a genişletilmesi, Orta Koridor'da dijital taşımacılığın geleceği açısından takip edilmesi gereken üç önemli gelişme olarak öne çıkıyor.

Kaynak: IRU, 21 Ekim 2026; Türk Devletleri Teşkilatı 12. Gümrük İdareleri Başkanları Toplantısı hakkında yayımlanan açıklamalar.