KAMYON LASTİKLERİNDE YENİ DÖNEM: AŞINMA DA MEVZUATA GİRİYOR

UNECE bünyesinde çalışan Tyre Abrasion Task Force, 8–9 Ekim 2026 tarihlerinde Brüksel’de gerçekleştireceği 52. toplantısında C3 sınıfı kamyon ve otobüs lastiklerinin aşınmasının nasıl ölçüleceğini ele alacak.

Toplantının temel hedeflerinden biri, ağır ticari araç lastikleri için gelecekte kullanılabilecek güvenilir ve uygulanabilir bir aşınma test metodolojisinin geliştirilmesi.

Ancak henüz C3 lastikleri için kesin bir aşınma limiti veya nihai test yöntemi belirlenmiş değil.

NEDEN KAMYON LASTİKLERİ?

Lastikler kullanım sırasında aşındıkça çevreye partiküller bırakıyor. Egzoz emisyonlarının giderek azalmasıyla birlikte Avrupa'daki düzenleyiciler, fren ve lastik aşınması gibi egzoz dışı emisyon kaynaklarına daha fazla odaklanıyor.

Binek otomobil lastikleri için önemli adımlar atılmış durumda. UN Regulation No. 186 kapsamında C1 sınıfı lastikler için aşınmanın ölçülmesine yönelik düzenleyici çerçeve oluşturuldu.

UNECE'nin çalışmaları şimdi daha ağır araçlara doğru genişliyor.

C2 sınıfı hafif ticari araç lastikleri için test çalışmaları sürerken, C3 sınıfındaki kamyon ve otobüs lastikleri için metodolojinin oluşturulması daha karmaşık bir süreç olarak değerlendiriliyor.

HER KAMYON LASTİĞİ AYNI ŞEKİLDE AŞINMIYOR

C3 lastikleri için tek bir standart test geliştirilmesinin önündeki en önemli sorun, ağır ticari araçların çok farklı operasyonlarda çalışması.

Uzun yol taşımacılığında kullanılan bir çekicinin lastiği ile şehir içi dağıtım kamyonunun, inşaat aracının veya otobüsün lastiği aynı çalışma koşullarına maruz kalmıyor.

Buna ek olarak çekici üzerindeki yönlendirme aksı lastiği, tahrik aksı lastiği ve treyler lastiğinin görevleri ve aşınma karakteristikleri de birbirinden farklı.

Bu nedenle 8–9 Ekim toplantısında C3 lastiklerinin kullanım alanlarına göre nasıl sınıflandırılabileceği önemli başlıklardan biri olacak.

UZUN YOL İLE ŞEHİR İÇİ LASTİĞİ AYRILABİLİR

UNECE toplantısının gündeminde C3 lastik segmentasyonu özellikle dikkat çekiyor.

Amaç, çok farklı lastik grupları ve kullanım döngülerini düzenleyici açıdan yönetilebilir kategorilere ayırabilecek bir sistem geliştirmek.

Böylece gelecekte uzun yol, bölgesel dağıtım, şehir içi operasyon veya farklı ağır hizmet uygulamalarında kullanılan lastiklerin aynı test koşulları altında değerlendirilmesi yerine, gerçek çalışma koşullarını daha iyi temsil eden bir yapı oluşturulabilir.

Toplantıda ayrıca basitleştirilmiş C3 test yöntemleri ve gelecekte getirilebilecek gerekliliklerin farklı lastik segmentlerine aşamalı olarak uygulanması da değerlendirilecek.

KAPLAMA VE LASTİĞİN İKİNCİ ÖMRÜ DE TARTIŞMADA

C3 lastiklerinin binek otomobil lastiklerinden ayrıldığı önemli konulardan biri de kaplama.

Ağır ticari araç lastiklerinde kaliteli karkaslar yeniden kaplanarak birden fazla kullanım ömrüne sahip olabiliyor.

Brüksel toplantısı öncesinde Hollanda RDW tarafından sunulan değerlendirmede C3 lastik ömrü, yeniden kaplamanın etkisi, filo optimizasyonu, yük yönetimi ve C3 lastiklerinden kaynaklanan mikroplastiklerin çevresel etkileri de ele alınan başlıklar arasında bulunuyor.

Dolayısıyla gelecekteki sistem yalnızca lastiğin ilk kullanımında ne kadar hızlı aşındığı sorusuyla sınırlı kalmayabilir. Lastiğin toplam kullanım ömrünün ve yeniden kaplanabilirliğinin nasıl değerlendirileceği de sektör açısından önemli hale gelebilir.

EURO 7 İLE LASTİK AŞINMASI ARTIK EMİSYON KONUSU

Yeni çalışmalar Euro 7 düzenlemesi açısından da önem taşıyor.

Euro 7, önceki emisyon standartlarından farklı olarak yalnızca egzozdan çıkan emisyonlara odaklanmıyor. Fren partikülleri ve lastik aşınması gibi egzoz dışı emisyonlar da düzenlemenin kapsamına giriyor.

AB mevzuatında C3 sınıfı lastiklere ilişkin takvim de bulunuyor.

Eğer UNECE WP.29 tarafından gerekli ortak hükümler belirlenen süre içerisinde oluşturulamazsa Avrupa Komisyonu'nun C3 lastiklerinde aşınmanın ölçülmesine ilişkin yöntem ve limitleri geliştirmesi öngörülüyor.

Mevcut AB düzenlemesinde C3 lastikleri açısından bu süreç için 2030–2031 dönemine uzanan bir takvim bulunuyor.

FİLOLAR İÇİN YENİ BİR LASTİK KRİTERİ Mİ GELİYOR?

Düzenleme tamamlandığında etkisi yalnızca lastik üreticileriyle sınırlı kalmayabilir.

Nakliyeciler bugün ağır ticari araç lastiği seçerken ağırlıklı olarak satın alma fiyatı, kilometre ömrü, yakıt tüketimine etkisi, karkas dayanıklılığı, kaplanabilirlik ve kilometre başına maliyeti değerlendiriyor.

Aşınma performansının standartlaştırılmış ve ölçülebilir bir kriter haline gelmesi durumunda filolar gelecekte lastikleri karşılaştırırken yeni bir veriye daha sahip olabilir.

Ancak test yönteminin gerçek operasyonları doğru temsil etmesi kritik önem taşıyor.

Uzun yol lastiği ile şehir içi dağıtım lastiğini veya yönlendirme aksıyla tahrik aksında kullanılan lastikleri aynı kriterlerle karşılaştırmak filolar açısından yanıltıcı sonuçlara yol açabilir.

TÜRK NAKLİYECİSİNİ NEDEN İLGİLENDİRİYOR?

Avrupa'daki gelişme Türkiye açısından da yakından takip edilmeli.

Türk nakliyecilerinin Avrupa operasyonlarında kullandıkları C3 sınıfı lastikler, gelecekte aşınma performansı açısından yeni düzenleyici kriterlerle karşılaşabilir.

Lastik üreticileri açısından ise ürün geliştirme sürecinde yalnızca yuvarlanma direnci, yol tutuşu ve kilometre ömrü değil, ölçülebilir aşınma performansı da daha önemli bir mühendislik kriteri haline gelebilir.

Sektör açısından temel soru artık şu:

Bir kamyon lastiğinin ne kadar uzun ömürlü olduğu kadar, kullanıldığı süre boyunca ne kadar partikül kaybettiği de lastik seçiminde belirleyici olacak mı?