Elektrikli TIR'lar Dizelle Aynı İşi Yapabiliyor mu? Araştırmada %28'e Varan Taşıma Performansı Kaybı!

İtalya'da gerçekleştirilen akademik araştırma, elektrikli, dizel ve hidrojenli ağır kamyonları toplam sahip olma maliyeti ve lojistik performans açısından karşılaştırdı. Sonuçlara göre elektrikli kamyonlar uzun mesafeli taşımacılıkta dizel araçlarla benzer toplam sahip olma maliyetine ulaşabilse de 350 kW'a kadar şarj altyapısının kullanıldığı senaryolarda tamamlanan taşıma siparişlerinde %6 ile %28 arasında kayıp yaşanabiliyor. Yaklaşık 1.000 kW gücündeki ultra hızlı şarj altyapısı ise bu farkı azaltabiliyor.

Elektrikli kamyonlarda maliyet kadar operasyonel verimlilik de önemli

Ağır ticari araç sektöründe elektrikli dönüşüm hız kazanırken, yeni nesil kamyonların dizel araçlara göre ekonomik avantajları ve gerçek taşıma performansları tartışılmaya devam ediyor. İtalya'da yapılan akademik araştırma ise bu tartışmaya farklı bir boyut kazandırdı.

Trieste Üniversitesi'nden Romeo Danielis, Arsalan Muhammad Khan Niazi, Mariangela Scorrano ve Manuela Masutti tarafından hazırlanan Economic and Logistics Performance of Heavy-Duty Trucks with Alternative Powertrains başlıklı çalışma, 2026 yılında Elsevier'in Research in Transportation Economics dergisinin 116. cildinde yayımlandı.

Araştırmacılar, ağır kamyonların değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılan toplam sahip olma maliyeti (TCO) hesaplamalarının tek başına yeterli olmadığını ortaya koymayı amaçladı.

Çalışmada elektrikli, dizel ve hidrojenli ağır kamyonların ekonomik maliyetleriyle birlikte belirli bir dönemde tamamlayabildikleri taşıma siparişleri ve şarj için ihtiyaç duydukları süreler de değerlendirildi.

Elektrikli kamyonlarda %6–28 daha az taşıma siparişi

Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, uzun mesafeli taşımacılık senaryolarında ortaya çıktı.

İtalya'daki ağır kamyon taşımalarının modellendiği çalışmada, bataryalı elektrikli kamyonların toplam sahip olma maliyetinin dizel kamyonlarla karşılaştırılabilir seviyelerde olabildiği belirlendi.

Ancak 350 kW'a kadar hızlı şarj altyapısının kullanıldığı koşullarda elektrikli kamyonlar, varış noktasına bağlı olarak dizel kamyonlara kıyasla %6 ile %28 arasında daha az taşıma siparişi tamamlayabildi.

Bu sonuç, elektrikli kamyonların her koşulda %28 daha verimsiz olduğu anlamına gelmiyor. Araştırmada belirlenen kayıp, kullanılan simülasyon modeli, taşıma güzergâhları ve şarj altyapısı koşullarına bağlı olarak değişiyor.

1.000 kW şarj altyapısı farkı azaltabiliyor

Araştırmacılar, elektrikli kamyonların lojistik performansını etkileyen en önemli unsurlardan birinin şarj altyapısı olduğunu belirledi.

350 kW'a kadar hızlı şarj istasyonlarının kullanıldığı senaryolarda ortaya çıkan taşıma performansı kaybı, yaklaşık 1.000 kW gücündeki ultra hızlı şarj istasyonlarının devreye girmesiyle azalıyor.

Bu bulgu, ağır ticari araçlarda elektrikli dönüşümün yalnızca batarya kapasitesi veya araç menziliyle değerlendirilemeyeceğini gösteriyor.

Şarj gücü, şarj istasyonlarının erişilebilirliği ve operasyon sırasında kaybedilen zaman, filoların günlük taşıma kapasitesini doğrudan etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor.

Araştırma, 1.000 kW şarj altyapısının performans farkını tamamen ortadan kaldırdığını söylemiyor; farkın azaldığını ortaya koyuyor.

Kısa mesafeli taşımacılıkta da beklenmedik sonuç

Elektrikli kamyonların kısa mesafeli taşımacılıkta daha avantajlı olacağı düşünülse de araştırmada bu alanda da dikkat çekici sonuçlara ulaşıldı.

Modelde elektrikli kamyonların kısa mesafeli taşımacılıktaki sipariş tamamlama performansı dizel kamyonların altında kaldı.

Ayrıca yıllık kat edilen mesafenin daha düşük olması, elektrikli kamyonların kilometre başına toplam sahip olma maliyetini olumsuz etkiledi.

Araştırmacılar, kısa mesafeli senaryolarda elektrikli kamyonların kilometre başına toplam sahip olma maliyetinin dizel kamyonlardan daha yüksek olabildiğini belirledi.

Bu sonuçlar, elektrikli kamyonların bütün kısa mesafe operasyonlarında ekonomik açıdan dezavantajlı olduğunu göstermiyor. Çalışmanın modellediği koşullarda elde edilen bulguları ifade ediyor.

Hidrojenli kamyonlar operasyonel açıdan dizele yaklaştı

Araştırmanın bir diğer önemli bölümü hidrojen yakıtlı ağır kamyonların performansına odaklandı.

Çalışmada hidrojenli kamyonların tamamlanan taşıma siparişleri açısından dizel kamyonlara benzer lojistik performans sergilediği belirlendi.

Ancak hidrojenli kamyonların kilometre başına toplam sahip olma maliyetleri hem kısa hem de uzun mesafeli senaryolarda dizel araçların oldukça üzerinde kaldı.

Böylece araştırma, hidrojenli kamyonların operasyonel performans açısından avantaj gösterebildiğini ancak ekonomik maliyetlerin önemli bir engel oluşturduğunu ortaya koydu.

Dizel, elektrikli ve hidrojenli kamyonların karşılaştırması

Tablo, araştırmanın yayımlanan özetindeki nitel sonuçlara dayanmaktadır. Kaynakta bulunmayan parasal değerler veya kesin filo maliyetleri eklenmemiştir.

Araştırmada üç farklı modelleme yaklaşımı kullanıldı

Çalışmanın önemli özelliklerinden biri, yalnızca araç fiyatları ve enerji giderleri üzerinden hesaplama yapılmaması.

Araştırmacılar, ayrık olay simülasyonu, sistem dinamiği ve etmen tabanlı modelleme yöntemlerini birleştiren hibrit bir simülasyon modeli kullandı.

Bu modelle belirli bir dönemde tamamlanan sipariş sayısı ve şarj için harcanan zaman gibi lojistik göstergeler hesaplandı.

Böylece araçların toplam sahip olma maliyetleriyle taşımacılık operasyonlarının gerçek işleyişini temsil etmeye çalışan performans göstergeleri birlikte değerlendirildi.

Bununla birlikte çalışma, İtalya'daki taşımalar için geliştirilmiş bir modellemeye dayanıyor. Sonuçlar, farklı ülkelerdeki tüm nakliye operasyonlarına doğrudan uygulanabilecek evrensel oranlar olarak yorumlanmamalı.

Türkiye'deki nakliyeciler açısından ne anlama geliyor?

Araştırmanın bulguları, Türkiye'de elektrikli kamyon yatırımlarını değerlendiren lojistik şirketleri için de önemli soruları gündeme getiriyor.

Bir elektrikli kamyonun kilometre başına maliyetinin düşük olması, aynı dönemde dizel kamyonla aynı sayıda taşıma işini tamamlayabileceği anlamına gelmeyebilir.

Özellikle uluslararası taşımacılık yapan filolarda şarj altyapısının güzergâh üzerindeki konumu, bekleme süreleri, günlük taşıma planlaması ve araçların yıllık kilometre performansı yatırım kararlarını etkileyebilir.

Türkiye açısından yapılacak değerlendirmelerde elektrik fiyatları, motorin maliyetleri, araç satın alma bedelleri, güzergâhlar ve şarj altyapısının ayrıca incelenmesi gerekiyor.

İtalya'daki simülasyon sonuçlarının Türkiye'deki nakliyeciler için aynı oranlarda gerçekleşeceğini söylemek ise mümkün değil.

Elektrikli dönüşümde yeni soru: Bir kamyon yılda kaç taşıma işi tamamlıyor?

Araştırma, ağır ticari araçların ekonomik değerlendirmesinde yeni bir bakış açısını öne çıkarıyor.

Nakliye işletmeleri açısından araçların yalnızca kilometre başına maliyetlerini değil, belirli bir dönemde kaç sipariş tamamladıklarını ve bunun için ne kadar zaman harcadıklarını da değerlendirmek gerekiyor.

Elektrikli kamyonların ekonomik ve operasyonel performansını iyileştirmede yüksek güçlü şarj altyapısının rolü önem kazanırken, hidrojenli kamyonlarda yüksek maliyetler dikkat çekiyor.

Trieste Üniversitesi araştırması, ağır ticari araçlarda geleceğin teknolojilerini karşılaştırırken tek bir maliyet göstergesi yerine ekonomik ve lojistik performansın birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor.

Bilimsel kaynak: Romeo Danielis, Arsalan Muhammad Khan Niazi, Mariangela Scorrano ve Manuela Masutti, Economic and Logistics Performance of Heavy-Duty Trucks with Alternative Powertrains, Research in Transportation Economics, Cilt 116, Mart 2026, Makale 101727. DOI: 10.1016/j.retrec.2026.101727.