DÜŞÜK YUVARLANMA DİRENÇLİ TREYLER LASTİĞİ HER ZAMAN DAHA EKONOMİK DEĞİL

Araştırmaya göre treyler yönlendirme sistemi bulunmayan şehir içi operasyonlarda geleneksel lastikler daha ekonomik kalırken, yönlendirme sistemiyle birlikte kullanılan düşük yuvarlanma dirençli lastikler incelenen tüm operasyon senaryolarında en düşük toplam sahip olma maliyetini sağlayabiliyor.

YAKIT TASARRUFU İLE LASTİK AŞINMASI BİRLİKTE İNCELENDİ

“Techno-economic analysis of HGV trailer tyres based on wear and fuel consumption” başlıklı araştırma; Chen Liu, Parth Deshpande, Xiaoxiang Na ve David Cebon tarafından hazırlandı.

Çalışma, Transportation Research Part D: Transport and Environment dergisinin Ekim 2026 tarihli 159. cildinde, 105520 makale numarasıyla yayımlandı.

Araştırmanın çıkış noktası ağır ticari araç işletmecileri açısından son derece önemli iki maliyet kalemi: yakıt tüketimi ve lastik değişimi.

Düşük yuvarlanma dirençli (Low Rolling Resistance – Low RR) lastikler yuvarlanma direncini azaltarak aracın enerji ve yakıt tüketimini düşürme potansiyeli taşıyor.

Ancak araştırmaya göre bunun bir karşılığı var:

Düşük yuvarlanma dirençli lastikler daha hızlı aşınabiliyor.

Bu da lastik değiştirme maliyetlerinin yükselmesine neden olabiliyor.

Araştırmacılar bu nedenle yalnızca yakıt tüketimini değil, lastik aşınmasını ve lastik değiştirme maliyetini de hesaba katarak toplam sahip olma maliyetini değerlendirdi.

ÜÇ FARKLI OPERASYON TİPİ KARŞILAŞTIRILDI

Araştırmada geleneksel treyler lastikleri ile düşük yuvarlanma dirençli lastikler üç farklı kullanım senaryosunda karşılaştırıldı:

• Uzun yol operasyonları,

• Şehir içi operasyonlar,

• Karma kullanım operasyonları.

Analizde bir lastik aşınma modeli ile araç enerji tüketim modeli birlikte kullanıldı.

Böylece düşük yuvarlanma direncinden kaynaklanan yakıt avantajının, daha hızlı lastik aşınması ve artan değiştirme maliyetleri karşısında ekonomik olarak ne ölçüde korunabildiği değerlendirildi.

UZUN YOLDA AVANTAJLI, ŞEHİR İÇİNDE TABLO DEĞİŞİYOR

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, düşük yuvarlanma dirençli lastiklerin her operasyon tipinde en düşük toplam maliyeti sağlamaması oldu.

Treyler yönlendirme sistemi bulunmadığında, düşük yuvarlanma dirençli lastikler uzun yol ve karma kullanım operasyonlarında toplam sahip olma maliyetini azaltıyor.

Ancak şehir içi kullanımda sonuç değişiyor.

Yoğun dönüşlerin ve buna bağlı lastik sürüklenmesinin daha fazla olduğu şehir içi operasyon senaryosunda geleneksel lastiklerin daha ekonomik olduğu hesaplandı.

Araştırma böylece yalnızca lastiğin yuvarlanma direncinin değil, aracın nerede ve nasıl çalıştığının da ekonomik sonucu belirlediğini gösteriyor.

TREYLER YÖNLENDİRME SİSTEMİ SONUCU DEĞİŞTİRDİ

Çalışmanın ikinci önemli bölümünde treyler yönlendirme sistemlerinin etkisi incelendi.

Treyler akslarının dönüş sırasında uygun şekilde yönlendirilmesi, lastiklerin yol yüzeyi üzerinde yana doğru sürüklenmesini azaltabiliyor.

Bu etki özellikle sık dönüş yapılan operasyonlarda lastik aşınması açısından önem taşıyor.

Araştırmanın sonuçlarına göre treyler yönlendirme sistemi devreye girdiğinde düşük yuvarlanma dirençli lastiklerin ekonomik performansı önemli ölçüde değişiyor.

Treyler yönlendirme sistemi, düşük yuvarlanma dirençli lastiklerin incelenen uzun yol, şehir içi ve karma kullanım senaryolarının tamamında en düşük toplam sahip olma maliyetine ulaşmasını sağlıyor.

Başka bir ifadeyle araştırmaya göre düşük yuvarlanma dirençli lastiğin ekonomik olup olmadığı yalnızca lastiğin kendisine değil, treylerin aks ve yönlendirme teknolojisine de bağlı.

KARMA KULLANIMDA OPERASYON MALİYETİNDE YÜZDE 4,9 AZALMA

Araştırmanın en dikkat çekici ekonomik sonuçlarından biri karma kullanım senaryosunda ortaya çıktı.

Treyler yönlendirme sistemi ile düşük yuvarlanma dirençli lastiklerin birlikte kullanılması, karma kullanım operasyonunda operasyon maliyetini yüzde 4,9 azaltabiliyor.

Ancak bu rakamın doğru yorumlanması gerekiyor.

Yüzde 4,9 yakıt tasarrufu değil.

Araştırmada verilen yüzde 4,9 değeri, düşük yuvarlanma dirençli lastik ile treyler yönlendirme sisteminin birlikte kullanıldığı karma operasyon senaryosundaki operasyon maliyeti azalmasını ifade ediyor.

Dolayısıyla bu sonuç “yakıt tüketimi yüzde 4,9 azaldı” şeklinde yorumlanmamalı.

ŞEHİR İÇİ OPERASYONDA 35 BİN STERLİN TASARRUF

Araştırmanın dikkat çeken diğer ekonomik sonucu şehir içi operasyon senaryosunda elde edildi.

Treyler yönlendirme sisteminin kullanılmasıyla düşük yuvarlanma dirençli lastiklerin şehir içi kullanımda da ekonomik hale gelebildiği hesaplandı.

Araştırmaya göre bu kombinasyon şehir içi operasyonlarda treylerin hizmet ömrü boyunca toplam 35 bin sterlin tasarruf sağlayabiliyor.

Bu rakam da tüm treylerler ve bütün kullanım koşulları için geçerli genel bir tasarruf değeri değil.

35 bin sterlin, araştırmada modellenen şehir içi operasyon senaryosunda treylerin hizmet ömrü boyunca hesaplanan toplam tasarrufu ifade ediyor.

YÖNLENDİRME SİSTEMİNİN GERİ DÖNÜŞÜ 9 YILI BULABİLİYOR

Araştırma yalnızca yönlendirme sisteminin sağlayabileceği tasarrufu değil, sisteme yapılan yatırımın geri dönüşünü de değerlendiriyor.

Çalışmanın sonuçlarına göre düşük maliyetli bir treyler yönlendirme sistemi karma kullanım operasyonunda yaklaşık dokuz yılda başa baş noktasına ulaşabiliyor.

Bu sonuç, teknolojinin ekonomik değerlendirmesinde yalnızca yıllık tasarrufa bakmanın yeterli olmadığını gösteriyor.

Sistemin satın alma maliyeti, treylerin kullanım süresi, operasyon tipi, lastik değiştirme maliyetleri ve yakıt tüketimindeki avantajın birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

DÜŞÜK YUVARLANMA DİRENCİ TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL

Araştırmanın sonuçları treyler lastiği seçiminde önemli bir noktaya işaret ediyor:

En düşük yuvarlanma direncine sahip lastik, her koşulda en düşük toplam maliyete sahip lastik anlamına gelmiyor.

Uzun yol operasyonlarında daha düşük yuvarlanma direncinin sağladığı yakıt avantajı, daha yüksek lastik aşınmasına rağmen ekonomik sonucu olumlu yönde etkileyebiliyor.

Şehir içi operasyonda ise sık dönüşlerden kaynaklanan lastik sürüklenmesi ve aşınma, bu avantajın önüne geçebiliyor.

Treyler yönlendirme sistemi kullanıldığında lastik sürüklenmesinin azalması ise ekonomik dengeyi yeniden düşük yuvarlanma dirençli lastikler lehine çevirebiliyor.

NAKLİYECİ İÇİN ASIL SORU: LASTİK NE KADAR YAKIYOR DEĞİL, TOPLAMDA NE KADAR MAL OLUYOR?

Araştırmanın ağır ticari araç işletmecileri açısından verdiği temel mesajlardan biri, lastik ekonomisinin yalnızca satın alma fiyatı veya yakıt tüketimi üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği.

Bir treyler lastiğinin gerçek ekonomik performansında;

yuvarlanma direnci, yakıt tüketimi, aşınma hızı, lastik değiştirme sıklığı, operasyon güzergâhı ve treylerin yönlendirme sistemi gibi faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu nedenle şehir içi dağıtım yapan bir treyler için en ekonomik lastik ile uzun yol taşımacılığı yapan bir treyler için en ekonomik lastik aynı olmayabilir.

KAMYONUM DEĞERLENDİRMESİ

Araştırmanın en önemli sonucu, düşük yuvarlanma dirençli lastiklerin “iyi” veya “kötü” olduğunu göstermek değil.

Asıl sonuç, lastik seçiminin operasyon koşullarından bağımsız yapılamayacağını ortaya koyması.

Düşük yuvarlanma dirençli lastikler yakıt tüketimini azaltabiliyor; ancak daha hızlı aşınmaları bu avantajın bir bölümünü ortadan kaldırabiliyor.

Özellikle şehir içi gibi yüksek lastik sürüklenmesinin görüldüğü operasyonlarda treyler yönlendirme teknolojisi ekonomik denklemin önemli bir parçası haline geliyor.

Araştırmaya göre doğru lastik ile doğru treyler teknolojisinin birlikte seçilmesi, yalnız yakıt tüketimini değil, aracın bütün hizmet ömrü boyunca oluşacak toplam maliyeti değiştirebiliyor.

---

KAYNAK

Chen Liu, Parth Deshpande, Xiaoxiang Na ve David Cebon, “Techno-economic analysis of HGV trailer tyres based on wear and fuel consumption”, Transportation Research Part D: Transport and Environment, Volume 159, October 2026, Article 105520. DOI: 10.1016/j.trd.2026.105520.