Araç Muayene Sistemi Trafik Güvenliğini Sağlamada Yeterli mi?

TMMOB Makina Mühendisleri Odası: Araç Muayene Sistemi Uluslararası Standartlara Göre Yenilenmeli

12 Haziran 2026 tarihinde yapılan açıklamada, Türkiye'deki araç muayene sisteminin teknik açıdan yetersiz kaldığı ve gelişen araç teknolojilerine uyum sağlayamadığı ifade edildi. MMO, özellikle ağır ticari araçlar ve yeni nesil güvenlik sistemlerine yönelik denetimlerin mevcut altyapıyla etkin şekilde gerçekleştirilemediğine dikkat çekti.

Trafik Güvenliği Verileri Endişe Veriyor

Makina Mühendisleri Odası'nın değerlendirmesine göre, araç muayene sisteminin temel amacı trafikteki araçların teknik yeterliliğini denetleyerek can ve mal güvenliğini artırmak. Ancak Türkiye'de 2025 yılında trafik kazalarında hayatını kaybeden kişi sayısının 6 bin 35'e ulaşması, mevcut sistemin trafik güvenliği açısından beklenen katkıyı sağlayamadığını ortaya koyuyor.

Açıklamada, milyon kişi başına düşen trafik kaynaklı ölüm sayısının 70,7 olduğu belirtilirken, bu oranın Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde bulunduğu vurgulandı.

Yeni Teknolojiler Muayenelerde Denetlenemiyor

MMO, özellikle son yıllarda araçlarda yaygınlaşan elektronik güvenlik sistemlerinin mevcut muayene süreçlerinde kontrol edilemediğini belirtti.

Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında zorunlu hale gelen ESP, otomatik acil frenleme sistemi (AEBS), şerit takip uyarı sistemi (LDW), e-Call ve diğer gelişmiş sürüş destek sistemlerinin Türkiye'deki muayene istasyonlarında yeterince denetlenemediği ifade edildi.

Açıklamada, bu sistemlerin kontrolü için gerekli olan OBD (Araç İçi Teşhis Sistemi) cihazlarının Türkiye'deki araç muayene süreçlerinde kullanılmadığına dikkat çekilerek şu değerlendirme yapıldı:

"Elektronik güvenlik sistemlerini dahi okuyamayan bir muayene altyapısının güvenli bir denetim yaptığı söylenemez."

Ağır Taşıtlarda Kritik Kontroller Yapılamıyor

Makina Mühendisleri Odası, kamyon ve otobüslerde hız sınırlayıcı sistemlere yapılan müdahaleler, takograf manipülasyonları, AdBlue emülatörü kullanımı ve fren sistemleriyle ilgili kritik kontrollerin de yeterli ekipman eksikliği nedeniyle etkin biçimde gerçekleştirilemediğini savundu.

Özellikle ağır ticari araçlarda yüklü fren testlerinin yapılmamasının ciddi bir güvenlik riski oluşturduğunu belirten MMO, Avrupa ülkelerinde kullanılan yük simülasyonlu fren testleri ve dingil yükleme yöntemlerinin Türkiye'de de uygulanması gerektiğini ifade etti.

AB Mevzuatına Uyum Çağrısı

Açıklamada, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile yürüttüğü teknik uyum süreci kapsamında araç muayene mevzuatını güncelleme yükümlülüğü bulunduğu hatırlatıldı.

Mevcut sistemin halen eski AB direktifleri temelinde yürütüldüğünü belirten MMO, günümüzde yürürlükte olan 2014/45/EU ve yol kenarı denetimlerini düzenleyen 2014/47/EU mevzuatlarının Türkiye'de de uygulanması gerektiğini kaydetti.

Elektrikli araçlar, hibrit araçlar, batarya güvenliği, yakıt hücreli araçlar ve gelişmiş sürüş destek sistemlerine yönelik denetim kriterlerinin de yeni mevzuata dahil edilmesi gerektiği vurgulandı.

"Araç Muayenesi Ticari Rant Alanı Olarak Görülmemeli"

Makina Mühendisleri Odası, araç muayene hizmetinin kamusal niteliğine dikkat çekerek sistemin yeniden yapılandırılması gerektiğini savundu.

Oda tarafından dile getirilen öneriler arasında;

• Araç muayenesinin kamu yararı esas alınarak yeniden düzenlenmesi,
• Kusurlar tablosunun düzenli olarak güncellenmesi,
• Hız limitörü iptali, AdBlue emülatörü ve EGR iptali gibi müdahalelerin ağır kusur kapsamında değerlendirilmesi,
• Ticari araçların yılda birden fazla teknik denetime tabi tutulması,
• Ağır taşıtlarda Almanya'daki "SP" benzeri ek teknik kontrollerin uygulanması,
• Bağımsız piyasa gözetim ve denetim mekanizmalarının oluşturulması yer aldı.

MMO'dan Yetkililere Çağrı

Yunus Yener açıklamasında, araç muayene hizmetlerinin özelleştirilmesiyle hedeflenen trafik güvenliği kazanımlarının sorgulanması gerektiğini belirterek, denetim faaliyetlerinin kamu yararı ekseninde yeniden ele alınmasını istedi.

Makina Mühendisleri Odası, araç teknik muayenelerinin kamusal bir görev olduğunu vurgulayarak, ilgili kurumları uluslararası standartlara uygun yeni bir mevzuat oluşturmak ve trafik güvenliğini artıracak adımları hızla hayata geçirmek için göreve çağırdı.