IRU'dan Uluslararası Nakliyeye Kritik Uyarı: Dijital UBAK Döneminde AETR Çıkmazı

Uluslararası Taşımacılıkta Dijital Dönüşüm Roma'da Görüşüldü

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (IRU), İtalya'nın başkenti Roma'da gerçekleştirilen Uluslararası Taşımacılık Forumu (ITF) Karayolu Taşımacılığı Grubu toplantısında, uluslararası taşımacılığın dijitalleşmesi ve mevcut düzenlemelerin geleceğine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

Toplantıya katılan IRU Küresel Savunuculuk Kıdemli Danışmanı Jens Hügel, 1 Ocak 2026'da uygulamaya alınan dijital ECMT izin sisteminin, kamu kurumları ve sektör arasındaki iş birliğinin başarılı bir örneği olduğunu belirtti.

43 katılımcı ülkeyi kapsayan ECMT çok taraflı kota sistemi, taşımacılık şirketlerine ilgili kurallar çerçevesinde uluslararası karayolu yük taşımacılığı yapma imkânı sağlıyor.

Yeni dijital sistem, daha önce fiziksel belgeler üzerinden yürütülen izin süreçlerinin elektronik ortamda yönetilmesine olanak tanıyor.

IRU: Dijitalleşme Yalnızca İzin Belgeleriyle Sınırlı Kalmamalı

IRU, dijital ECMT izin sistemindeki ilerlemenin uluslararası taşımacılığın diğer alanlarına da taşınmasını istiyor.

Jens Hügel, dijital izin sisteminin kamu kurumları, ITF Sekretaryası ve sektörün iş birliğiyle geliştirildiğine dikkat çekerek benzer ilerlemenin elektronik taşıma senedi ve elektronik vize uygulamalarında da sağlanması gerektiğini vurguladı.

IRU'ya göre e-CMR, elektronik vize ve diğer dijital sınır ötesi uygulamalar, taşımacılık operasyonlarını kolaylaştırma ve idari yükleri azaltma potansiyeli taşıyor.

Ancak bu çağrı, bütün ülkelerde elektronik vize sisteminin yürürlüğe girdiği veya e-CMR kullanımının her taşımada zorunlu olduğu anlamına gelmiyor.

Asıl Uyarı AETR Konusunda Geldi

Toplantının en dikkat çekici gündem maddelerinden biri, uluslararası karayolu taşımacılığında sürüş süreleri, molalar, dinlenme süreleri ve kayıt cihazlarına ilişkin kuralları düzenleyen AETR Anlaşması oldu.

IRU, Avrupa Birliği düzenlemeleri ile AETR hükümleri arasındaki uyum çalışmalarının uzun süredir sonuçlandırılamadığını belirtti.

Özellikle akıllı takograf düzenlemelerinin AETR sistemine dâhil edilmesinde yaşanan gecikmelerin uluslararası taşımacılık açısından sorun oluşturabileceğine dikkat çekildi.

Jens Hügel, AETR sisteminin ciddi bir çıkmazla karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.

IRU'ya göre bu anlaşmazlıkların çözülememesi, uluslararası taşımacılıkta ortak kuralların uygulanmasını ve çok taraflı izin sisteminin işlerliğini olumsuz etkileyebilir.

AETR ile UBAK İzinleri Neden Birbirine Bağlı?

AETR Anlaşması, uluslararası taşımacılıkta sürüş ve dinlenme sürelerine ilişkin temel düzenlemelerden biri olarak uygulanıyor.

ECMT/UBAK çok taraflı izin sisteminden yararlanan taşımacıların da ilgili AETR hükümlerine ve takograf yükümlülüklerine uyması gerekiyor.

Bu yükümlülükler, ECMT Kalite Şartı'nın önemli unsurları arasında bulunuyor.

Dolayısıyla AETR kurallarında yaşanan uyum sorunları yalnızca sürücülerin çalışma sürelerini değil, uluslararası izin sisteminin uygulanmasını da ilgilendiriyor.

IRU, bu nedenle AETR sorunlarının ECMT çok taraflı kota sisteminin güncellenmesine yönelik stratejik eylem planına dâhil edilmesini olumlu karşıladı.

Türkiye'de UBAK İzinleri Zaten Dijital Kullanılıyor

Türkiye, ECMT/UBAK çok taraflı kota sistemine katılan ülkeler arasında yer alıyor.

T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre UBAK izin belgeleri, 1 Ocak 2026 itibarıyla tamamen dijital ortama aktarıldı.

Bu tarihten itibaren UBAK izinleriyle gerçekleştirilen taşımalara ilişkin veri girişleri ECMT Digital System (EDS) üzerinden yapılmaya başlandı.

Fiziksel UBAK belgeleriyle yürütülen önceki uygulama sona ererken, firmaların e-Devlet üzerinden yaptıkları eski UBAK icmal bildirimleri de kaldırıldı.

Bakanlık, dijital sisteme geçiş nedeniyle bazı ceza puanı uygulamalarında 2026 yılına özgü düzenlemeler yapıldığını da duyurdu.

Böylece dijital dönüşümün Türk taşımacıları açısından yalnızca geleceğe yönelik bir hedef değil, hâlihazırda uygulanan bir sistem olduğu görülüyor.

Türk Nakliyeciler İçin Hangi Konular Önemli?

Türkiye'den Avrupa'ya uluslararası taşımacılık gerçekleştiren şirketler açısından dijitalleşme, operasyonel süreçlerin doğru yönetilmesini daha da önemli hâle getiriyor.

UBAK izni kullanan firmaların EDS sistemindeki kayıtlarını ve taşıma bilgilerini ilgili kurallara uygun şekilde yönetmeleri gerekiyor.

Bunun yanında AETR hükümlerine uyum, sürüş ve dinlenme sürelerinin takibi ile takograf uygulamaları önemini koruyor.

IRU'nun Roma toplantısındaki uyarısı, gelecekte AETR ve Avrupa Birliği düzenlemeleri arasında sağlanacak uyumun Türk taşımacılar açısından da takip edilmesi gereken bir konu olduğunu gösteriyor.

Ancak 16 Ekim tarihli açıklama, Türk nakliyecilere yönelik yeni bir takograf zorunluluğu veya yeni bir idari ceza getirildiği anlamına gelmiyor.

e-CMR ve Elektronik Vize Aynı Sistem Değil

Uluslararası taşımacılığın dijitalleşmesinde birbirinden farklı uygulamalar bulunuyor.

Dijital UBAK/ECMT sistemi, çok taraflı uluslararası taşımacılık izinlerinin yönetilmesine hizmet ediyor.

e-CMR, uluslararası karayolu eşya taşımacılığında elektronik taşıma senedine ilişkin bir uygulama.

Elektronik vize ise sürücülerin uluslararası seyahatleriyle ilgili vize işlemlerinin dijitalleştirilmesini ifade ediyor.

IRU, bu farklı alanlardaki dijital dönüşümün ilerletilmesini savunuyor.

Dolayısıyla bütün belgelerin tek bir dijital sisteme aktarıldığı veya vize gerekliliklerinin kaldırıldığı yönünde bir değerlendirme yapmak doğru değil.

Uluslararası Taşımacılar İçin Yeni Kullanıcı Rehberi

Roma'daki toplantıda IRU ve ITF tarafından ortaklaşa hazırlanan ECMT çok taraflı kota sistemi kullanıcı rehberi de tanıtıldı.

Rehberin amacı, taşımacılık şirketlerinin, denetim makamlarının ve ilgili bakanlıkların izin sistemine ilişkin kuralları günlük uygulamalarda daha kolay yorumlamasına yardımcı olmak.

IRU, dijitalleşmenin tek başına yeterli olmadığını; mevzuat uyumu, mesleki standartlar ve operasyonel uygulamaların birlikte geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Sonuç olarak, 2026'da dijital UBAK sistemine geçen uluslararası taşımacılık sektöründe gündem artık yalnızca kâğıt belgelerin kaldırılması değil. AETR kurallarındaki uyum sorunlarının çözülmesi, e-CMR kullanımının yaygınlaştırılması ve sınır ötesi işlemlerin kolaylaştırılması da önümüzdeki dönemin temel başlıkları arasında yer alıyor.

Kaynaklar: IRU, 16 Ekim 2026; T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü; Uluslararası Taşımacılık Forumu (ITF).