KAMYON VE LOJİSTİK DÜNYASINDA EN ÇOK MERAK EDİLEN 8 SORU: BAZI CEVAPLAR ŞAŞIRTACAK!

Kamyonculuk ve lojistik dünyasının kendine özgü bir dili var. Sürücünün her gün karşılaştığı bir ayrıntı, sektör dışından bakan biri için büyük bir merak konusu olabiliyor.

Üstelik bazı soruların internette dolaşan cevapları gerçeği tam olarak yansıtmıyor.

İşte ağır ticari araçlardan navluna, navigasyondan karbon emisyonlarına kadar kamyon ve lojistik dünyasında cevabı en fazla merak uyandıran 8 soru ve doğrulanmış cevapları.

1. Kamyon Jantlarındaki Sivri Uçlar Gerçekte Ne İşe Yarıyor?

Belki de kamyonlarla ilgili en ilginç sorulardan biri bu.

Özellikle ABD'deki çekicilerde sık görülen sivri parçalar, çoğunlukla gerçek bijonların üzerine takılan “spiked lug nut covers”, yani sivri bijon/somun kapakları.

Ancak internette sıkça iddia edildiği gibi bunlar bijonların gevşemesini önleyen mekanik bir güvenlik sistemi değil.

Temel kullanım amaçları görsellik ve kişiselleştirme. Kapak yapısı aynı zamanda alttaki bijonları kir, nem ve yol şartlarına karşı kısmen koruyabiliyor. Birçok ürün plastik veya hafif metalden üretildiğinden, görüntüleri düşündürdüğü kadar tehlikeli “metal silahlar” değiller. Engineer Fix

Kısacası: Mad Max görüntüsünün arkasında düşündüğümüz kadar gizemli bir teknoloji yok.

2. Google Haritalar'da Neden “Tır Modu” Yok?

Profesyonel sürücüler açısından çok önemli bir soru.

Google'ın kendi destek sayfası navigasyonun ağır vasıtalar için tasarlanmadığını açıkça belirtiyor. Google Maps'in standart rota seçeneklerinde aracın yüksekliği, toplam ağırlığı veya benzeri ağır vasıta parametrelerini girerek özel kamyon rotası oluşturabileceğiniz ayrı bir sürüş modu bulunmuyor. Google Yardım

Bu ayrım önemli.

Çünkü bir otomobilin rahatlıkla kullanabileceği güzergâhta bir çekici için yükseklik, ağırlık, uzunluk veya yol kısıtlamaları bulunabilir.

Bu nedenle profesyonel taşımacılıkta ağır ticari araç özelliklerini dikkate alan özel navigasyon ve rota planlama çözümleri önem taşıyor.

3. Kamyonlar Neden Kantara Giriyor?

Cevap yalnızca “fazla yük taşıyıp taşımadıklarını görmek” değil.

Tartım sistemleri aracın toplam ağırlığının yanı sıra aks ve aks grubu yüklerini de kontrol etmek için kullanılabiliyor.

Bunun çok önemli bir nedeni altyapının korunması. ABD Federal Highway Administration, ağırlık kurallarının uygulanmasında tartı istasyonlarının temel amaçlarından birinin aşırı yüklü araçların yol altyapısında oluşturduğu aşırı aşınmayı önlemek olduğunu belirtiyor. Tartım sırasında bazı sistemlerde güvenlik ve belge kontrolleri de gerçekleştirilebiliyor. ops.fhwa.dot.gov

Dolayısıyla kantar yalnızca ceza kesilen bir nokta değil; yol güvenliği, altyapı ve mevzuat denetiminin bir parçası.

4. Bir Tır Şoförü Yılda Kaç Kilometre Yapabilir?

Burada internette sık tekrarlanan “100.000–150.000 kilometre” rakamını kesin bir dünya ortalaması olarak vermek doğru değil.

Çünkü yıllık kilometre; ülkeye, hatta, operasyon türüne, çift sürücü kullanımına, boş dönüş oranına ve çalışma düzenine göre ciddi biçimde değişiyor.

Avrupa Birliği'nde profesyonel sürücüler için normal günlük sürüş süresi 9 saat; haftada iki kez 10 saate çıkarılabiliyor. Haftalık sürüş süresi en fazla 56 saat, birbirini takip eden iki haftadaki toplam ise 90 saat olabiliyor. Ayrıca 4,5 saatlik sürüşten sonra en az 45 dakikalık mola gerekiyor. Mobility and Transport

Bu nedenle:

“Bir tır şoförü yılda kesin şu kadar kilometre yapar” demek yerine, yıllık kilometrenin operasyon modeline göre değiştiğini söylemek daha doğru.

5. Lojistik ile Nakliye Aynı Şey mi?

Hayır.

Nakliye/taşımacılık, en basit ifadeyle yükün bir noktadan diğerine fiziksel hareketidir.

Lojistik ise bunun çok daha ötesine geçer.

Council of Supply Chain Management Professionals'ın tanımında lojistik yönetimi; taşımacılığın yanı sıra depolama, filo yönetimi, malzeme elleçleme, sipariş karşılama, lojistik ağ tasarımı ve envanter yönetimi gibi faaliyetleri kapsıyor. CSCMP

Yani:

Her nakliye bir lojistik faaliyetidir; ancak lojistik yalnızca nakliye değildir.

6. Navlun Fiyatı Nasıl Hesaplanıyor?

“İstanbul'dan Almanya'ya yüküm var, kaça gider?”

Sektörün en basit görünen ama en zor sorularından biri.

Çünkü navlun yalnızca kilometre hesabından oluşmuyor.

Karayolu tam yük taşımalarında fiyatı etkileyen temel unsurlar arasında mesafe ve rota, yakıt fiyatları, yükün ağırlığı ve boyutları ile yükleme/teslimat koşulları bulunuyor. Maersk de FTL maliyetini etkileyen temel faktörler arasında bunları sayıyor. Maersk

Gerçek operasyonda bunlara güzergâha göre geçiş ücretleri, operasyonel giderler, ekipman ihtiyacı, beklemeler ve piyasa koşulları gibi başka değişkenler de eklenebilir.

Bu nedenle aynı kilometredeki iki yükün navlunu aynı olmak zorunda değildir.

7. FCL ve LCL Arasındaki Fark Ne?

Bu iki terim özellikle denizyolu konteyner taşımacılığında karşımıza çıkıyor.

FCL – Full Container Load: Tek bir göndericinin yükünün konteynerin tamamını kullandığı taşıma modeli.

LCL – Less than Container Load: Bir konteynerin farklı göndericilerin yükleriyle paylaşıldığı parsiyel konteyner taşıması.

Maersk de FCL'yi tek bir göndericinin mallarının konteynerin tamamını kullandığı taşıma biçimi olarak tanımlıyor. Maersk

Basitçe:

Konteyner sizin yükünüze ayrılmışsa FCL; konteyner alanını başka yüklerle paylaşıyorsanız LCL.

8. “Kapsam 3 Emisyonu” Lojistik Sektörü İçin Neden Bu Kadar Önemli?

Bu kavram önümüzdeki yıllarda taşımacılık şirketlerinin çok daha sık karşısına çıkacak.

Scope 3, bir şirketin kendi tesis ve araçlarından çıkan doğrudan emisyonlardan ibaret değil; şirketin değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonları kapsıyor.

GHG Protocol'un Scope 3 standardı toplam 15 farklı yukarı ve aşağı yönlü değer zinciri kategorisini kapsıyor. Üçüncü tarafların gerçekleştirdiği belirli taşıma ve dağıtım faaliyetleri de şartlarına göre Scope 3 içinde yer alabiliyor. GHG Protokolü

Bu nedenle yükünü dışarıdan aldığı bir lojistik firmasına taşıtan şirket açısından nakliyecinin kullandığı araç, yakıt, kilometre ve operasyon verimliliği giderek daha önemli hale geliyor.

GHG Protocol, taşıma kaynaklı Scope 3 emisyonlarının hesaplanmasında yakıt bazlı ve mesafe bazlı yöntemler dahil farklı hesaplama yöntemleri tanımlıyor. GHG Protokolü

KAMYONCULUK ARTIK SADECE DİREKSİYON VE MOTOR DEĞİL

Bu sekiz soru aslında sektörün ne kadar değiştiğini de gösteriyor.

Bir tarafta sürücülerin yıllardır gördüğü jant kapağı ve kantar gibi konular var. Diğer tarafta dijital navigasyon, navlun hesaplamaları ve Scope 3 emisyonları gibi yeni nesil başlıklar giderek önem kazanıyor.

Kamyonculuk artık yalnızca aracın motor gücü veya taşıma kapasitesiyle ölçülen bir sektör değil.

Teknoloji, veri, mevzuat, maliyet ve sürdürülebilirlik aynı kabinin içine girmiş durumda.

Ve belki de en ilginç tarafı şu:

Her gün yollarda gördüğümüz kamyonların arkasında, hâlâ cevabını merak ettiğimiz onlarca soru var.

---