IRU: Karayolu Taşımacılığının Gerçekleri Dikkate Alınmalı

IRU’dan AB Sanayi Hızlandırma Yasası’na (Industrial Accelerator Act) Kritik Uyarılar

Sanayi Hızlandırma Yasası Neyi Hedefliyor?

Avrupa Komisyonu tarafından 2026 yılında sunulan IAA, Avrupa Birliği'nin temiz teknoloji üretim kapasitesini artırmayı, stratejik bağımlılıkları azaltmayı ve sanayide yatırımları hızlandırmayı amaçlıyor.

Tasarı kapsamında:

• Stratejik sanayi projelerine finansal destek sağlanması,
• Özel "Sanayi Hızlandırma Bölgeleri" oluşturulması,
• AB içinde üretilen ürünlerin kamu alımlarında önceliklendirilmesi,
• Temiz teknolojilere yönelik yatırımların hızlandırılması hedefleniyor.

Elektrikli Araçlarda "Made in Europe" Şartı Tartışma Yarattı

Taslak düzenleme, kamu destekleri ve kamu ihalelerinde kullanılacak elektrikli araçlar için "Birlik Menşeli" yani "Made in Europe" kriteri getiriyor.

IRU'ya göre bu yaklaşım;

• Elektrikli araç tedarik seçeneklerini daraltabilir,
• Araç maliyetlerini yükseltebilir,
• Küresel tedarik zincirlerinin sunduğu avantajları sınırlayabilir,
• Özellikle küçük ve orta ölçekli taşımacılık işletmeleri üzerinde ciddi baskı oluşturabilir.

2035 Kuralı Yatırım Riskini Artırıyor

IRU'nun en büyük itirazlarından biri, taslakta yer alan 2035 sonrası uygunluk kriterleri.

IRU AB Direktörü Raluca Marian konuya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"İşletmeler bugün mevcut piyasa koşullarında elektrikli filolara yatırım yapıyor. Ancak 2035 sınırı, bu araçların gelecekte kamu hizmeti sözleşmelerinde uygun kabul edilip edilmeyeceği konusunda ciddi bir belirsizlik yaratıyor."

IRU'ya göre bu durum;

• Kullanılabilir durumdaki otobüslerin erken emekliye ayrılmasına,
• Milyarlarca avroluk yatırımın atıl varlığa dönüşmesine,
• Döngüsel ekonomi prensiplerinin zarar görmesine neden olabilir.

KOBİ'ler İçin Finansal Risk

IRU, Avrupa genelindeki otobüs ve taşımacılık işletmelerinin büyük bölümünü oluşturan KOBİ'lerin yeni kurallardan en fazla etkilenecek kesim olacağını vurguluyor.

Birlik menşeli araç zorunluluğunun;

• Satın alma maliyetlerini yükseltebileceği,
• Tedarik sıkıntılarını artırabileceği,
• Teslimat sürelerini uzatabileceği,
• Elektrikli dönüşümün hızını yavaşlatabileceği ifade ediliyor.

Lojistik Altyapısı da Denklemde Olmalı

IRU'nun pozisyon belgesinde yalnızca araç üretimi değil, lojistik altyapının da dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.

Kuruma göre:

• Taşıma terminalleri,
• Lojistik merkezleri,
• Sanayi bölgeleri arasındaki bağlantılar,

IAA kapsamında daha güçlü şekilde desteklenmeli.

IRU, rekabetçi ve sürdürülebilir bir sanayi politikası için ulaştırma altyapısının ayrılmaz bir unsur olduğunu savunuyor.

IRU'nun Önerileri

Kuruluş, yasa tasarısında şu başlıklarda revizyon yapılmasını talep ediyor:

? Elektrikli araç tedarikinde daha fazla esneklik sağlanması
? "Made in Europe" şartlarının piyasa gerçekleriyle uyumlu hale getirilmesi
? 2035 sonrası kullanım kriterlerinin yeniden değerlendirilmesi
? KOBİ'lerin maliyet yükünün azaltılması
? Lojistik terminallerinin ve ulaştırma bağlantılarının destek kapsamına alınması
? Rekabetçi piyasa yapısının korunması

Sonuç

IRU, Avrupa'nın sanayi ve iklim hedeflerini desteklediğini ancak dönüşümün piyasa gerçekleri göz ardı edilerek gerçekleştirilemeyeceğini vurguluyor. Kuruma göre Sanayi Hızlandırma Yasası'nın başarılı olabilmesi için karayolu taşımacılığı sektörünün ekonomik gerçekleri, yatırım döngüleri ve operasyonel ihtiyaçları dikkate alınmalı. Aksi halde Avrupa sanayisini güçlendirmeyi amaçlayan düzenleme, taşımacılık sektöründe maliyetleri artırarak beklenen etkinin tersine sonuçlar doğurabilir.