Elektrikli TIR Bataryalarında Yeni Araştırma: Soğukta Enerji Tüketimi %15 Arttı!
Elektrikli ağır vasıtalarda batarya performansını inceleyen 2026 tarihli bilimsel araştırmalar, sıcaklık ve şarj yönetiminin enerji tüketimi ve batarya ömrü üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Journal of Energy Storage dergisinde yayımlanan deneysel çalışmada, kontrollü test koşullarında eksi 10 derecede enerji tüketiminin 25 dereceye kıyasla yaklaşık %15 arttığı belirlendi.
- | Kamyonum
Batarya doluluk seviyesinin %90'ın üzerine çıktığı koşullarda ise rejeneratif frenlemeyle geri kazanılan enerjinin %50'ye kadar azalabildiği tespit edildi. eTransportation dergisinde yayımlanan ayrı bir araştırmada, belirli NMC bataryaların kullanım ömrünün uygun şarj stratejileriyle iki katından fazla artırılabileceği modellendi. Bulgular, elektrikli ağır vasıtalarda yalnızca batarya kapasitesinin değil, sıcaklık, doluluk seviyesi ve günlük şarj planlamasının da önemli olduğunu gösteriyor.
Elektrikli Ağır Vasıtalarda Batarya Performansını Ne Belirliyor?
Elektrikli ağır ticari araçların taşımacılık sektöründe yaygınlaşmasıyla birlikte batarya kapasitesi, menzil, şarj süresi ve kullanım ömrü filo işletmecileri açısından önemli konular arasında yer alıyor.
Ancak elektrikli bir çekicinin enerji tüketimini yalnızca bataryasının depolayabildiği enerji miktarı belirlemiyor. Hava sıcaklığı, batarya doluluk seviyesi, enerji geri kazanım sistemi ve günlük operasyon koşulları da aracın performansını etkileyebiliyor.
2026 yılında yayımlanan iki ayrı bilimsel araştırma, bu faktörlerin elektrikli ağır vasıtalarda nasıl sonuçlar doğurabileceğini ortaya koydu.
Journal of Energy Storage dergisinde yayımlanan deneysel çalışma, farklı sıcaklık ve batarya doluluk seviyelerinin elektrikli ağır bir çekicinin enerji tüketimine etkisini inceledi.
eTransportation dergisindeki diğer araştırma ise ağır elektrikli kamyonlarda batarya yaşlanmasını ve farklı şarj stratejilerinin kullanım ömrüne etkilerini değerlendirdi.
Her iki çalışma, elektrikli ağır vasıtalarda batarya yönetiminin enerji verimliliği ve uzun dönemli işletme maliyetleri açısından önem taşıdığına işaret ediyor.
Eksi 10 Derecede Enerji Tüketimi Yaklaşık %15 Arttı
Journal of Energy Storage dergisinde yayımlanan araştırmada, ağır elektrikli bir çekicinin enerji tüketimi farklı sıcaklık ve batarya doluluk koşullarında deneysel olarak incelendi.
Araştırmacılar, kontrollü test ortamında gerçekleştirilen ölçümlerle sıcaklık değişimlerinin aracın enerji tüketimine etkisini değerlendirdi.
Çalışmada eksi 10 derece, 25 derece ve 40 derece sıcaklık koşulları ele alındı.
Araştırmanın sonuçlarına göre eksi 10 derecede ölçülen enerji tüketimi, 25 derecelik koşullara kıyasla yaklaşık %15 daha yüksek gerçekleşti.
Araştırmada bildirilen enerji tüketimi değerleri:
-
25 °C sıcaklıkta: 160,13 kWh/100 km
-
−10 °C sıcaklıkta: 183,87 kWh/100 km
-
Hesaplanan tüketim artışı: Yaklaşık %14,8
Bu sonuç, düşük sıcaklıkların elektrikli ağır vasıtaların enerji tüketimi üzerinde önemli bir etki oluşturabileceğini gösteriyor.
Soğuk hava koşullarında bataryanın elektrokimyasal özelliklerinin değişmesi, iç direncin artması ve sıcaklık yönetimi için enerji kullanılması gibi faktörler toplam tüketimi etkileyebiliyor.
Ancak araştırmada elde edilen değerler, belirli bir araç ve test koşullarına ait.
Dolayısıyla bütün elektrikli ağır vasıtaların eksi 10 derecede aynı oranda daha fazla enerji tüketeceği sonucuna varılamaz.
Batarya Doluluk Seviyesi Fren Enerjisinin Geri Kazanımını Etkiliyor
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri de batarya doluluk seviyesinin rejeneratif frenleme üzerindeki etkisi oldu.
Elektrikli ağır vasıtalarda rejeneratif frenleme, aracın yavaşlaması sırasında hareket enerjisinin bir bölümünün elektrik enerjisine dönüştürülerek bataryada yeniden depolanmasını sağlıyor.
Bu sistem, uygun sürüş koşullarında enerji tüketiminin azaltılmasına katkıda bulunabiliyor.
Ancak bataryanın doluluk seviyesi yükseldiğinde enerji geri kazanım kapasitesi sınırlanabiliyor.
Araştırmada batarya doluluk seviyesinin %90'ın üzerine çıktığı koşullarda, rejeneratif frenlemeyle geri kazanılan enerjinin %50'ye kadar azalabildiği bildirildi.
Bu durum, bataryanın yüksek doluluk seviyelerinde yeni enerjiyi kabul etme kapasitesinin sınırlandırılmasıyla ilişkili.
Batarya yönetim sistemleri, hücrelerin güvenli çalışma sınırlarını korumak amacıyla şarj ve enerji geri kazanım gücünü kontrol edebiliyor.
Bununla birlikte bu bulgu, elektrikli ağır vasıtaların %90'ın üzerinde şarj edilmemesi gerektiği anlamına gelmiyor.
En uygun doluluk seviyesi, aracın görevine, ihtiyaç duyulan menzile ve batarya sisteminin teknik özelliklerine göre değişebiliyor.
Bataryanın Doluluk Seviyesi Enerji Tüketimini Nasıl Değiştiriyor?
Elektrikli ağır vasıtalarda batarya doluluk seviyesinin enerji tüketimine etkisi her koşulda aynı yönde gerçekleşmiyor.
Araştırma, farklı doluluk seviyelerinin enerji akışı ve güç aktarma sistemi üzerinde değişken etkiler oluşturabildiğini gösteriyor.
Bu nedenle düşük batarya doluluğunun her durumda daha yüksek enerji tüketimine neden olduğu ya da yüksek doluluk seviyesinin mutlaka daha verimli olduğu şeklinde bir genelleme yapılamıyor.
Bataryanın çalışma sıcaklığı, hücrelerin enerji kabul ve verme özellikleri ile aracın sürüş koşulları, bu ilişkiyi etkileyebiliyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu temel sonuçlardan biri, batarya performansının tek bir doluluk yüzdesi üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği.
Batarya Ömrünü İki Katından Fazla Artırmak Mümkün mü?
2026 yılında eTransportation dergisinde yayımlanan bir başka bilimsel araştırma, ağır elektrikli kamyonlarda batarya yaşlanmasını etkileyen günlük operasyon koşullarına odaklandı.
ABD'deki Savannah Limanı çevresinde gerçekleştirilen ağır elektrikli kamyon operasyonlarını temel alan çalışmada, farklı batarya kimyaları ve şarj stratejileri değerlendirildi.
Araştırmacılar, lityum demir fosfat (LFP) ve nikel manganez kobalt (NMC) batarya teknolojilerinin yaşlanma davranışlarını karşılaştırdı.
Çalışmada LFP bataryalar, incelenen koşullarda kullanım ömrü açısından NMC bataryalara göre daha avantajlı sonuçlar gösterdi.
Ancak araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, NMC bataryaların şarj yönetimiyle ilgili oldu.
Araştırmacılar, bataryaların yüksek doluluk seviyesinde uzun süre bekletilmesini azaltan şarj stratejilerinin, incelenen NMC batarya senaryolarında kullanım ömrünü iki katından fazla artırabileceğini hesapladı.
Bu sonuç, batarya kullanım ömrünün yalnızca hücre kimyasına değil, günlük şarj planlamasına da bağlı olduğunu gösteriyor.
Bununla birlikte söz konusu artış, batarya yaşlanma modellerine dayalı bir hesaplama sonucu.
Bütün elektrikli ağır vasıtalarda gerçek kullanım koşullarında kanıtlanmış veya garanti edilmiş bir ömür artışı anlamına gelmiyor.
Elektrikli TIR Bataryaları Park Halindeyken de Yaşlanıyor
Lityum iyon bataryalarda kapasite kaybı yalnızca araç hareket halindeyken veya şarj sırasında meydana gelmiyor.
Bataryalar kullanılmadıkları dönemlerde de zamanla yaşlanabiliyor.
Bilimsel çalışmalarda bu süreç takvim yaşlanması olarak tanımlanıyor.
Bataryanın sıcaklığı ve doluluk seviyesi, bu sürecin hızını etkileyen önemli faktörler arasında bulunuyor.
Özellikle yüksek doluluk seviyesinde uzun süre bekleme, bazı batarya kimyalarında yaşlanmayı hızlandırabiliyor.
Bu nedenle elektrikli ağır vasıtalarda şarjın ne zaman tamamlandığı da önem taşıyabiliyor.
Örneğin uzun süre park halinde kalacak bir aracın şarjının, operasyon programına uygun şekilde hareket saatine daha yakın tamamlanması, yüksek dolulukta bekleme süresini azaltabilir.
Ancak bu yaklaşımın uygunluğu, aracın batarya yönetim sistemi, operasyonel ihtiyaçları ve üretici tarafından belirlenen kullanım koşullarına bağlı.
Hızlı Şarj Batarya Ömrünü Kısaltabilir mi?
Elektrikli ağır vasıtalarda yüksek güçlü şarj sistemleri, araçların operasyonlarına kısa sürede devam edebilmesi açısından önem taşıyor.
Ancak yüksek şarj akımları, bazı sıcaklık ve doluluk koşullarında batarya hücrelerinin daha hızlı yaşlanmasına neden olabiliyor.
Batarya yaşlanmasını inceleyen bilimsel çalışmalar, şarj gücünün kullanım ömrü üzerindeki etkisinin batarya kimyasına ve çalışma koşullarına bağlı olduğunu gösteriyor.
Özellikle sıcaklık yönetimi ve bataryanın doluluk seviyesi, yüksek güçlü şarj sırasında önem kazanıyor.
Modern batarya yönetim sistemleri, hücre sıcaklığına ve doluluk seviyesine göre şarj gücünü sınırlandırabiliyor.
Bu nedenle hızlı şarjın bütün elektrikli ağır vasıtalarda aynı ölçüde batarya yaşlanmasına yol açtığı söylenemez.
Filo işletmecileri açısından önemli olan, operasyon için gerekli şarj süresiyle uzun dönemli batarya sağlığı arasında uygun dengeyi oluşturmak.
LFP ve NMC Bataryalar Arasında Ne Fark Var?
Elektrikli araçlarda kullanılan lityum iyon bataryalar farklı kimyasal yapılara sahip olabiliyor.
Lityum demir fosfat (LFP) bataryalar, termal kararlılık ve belirli kullanım koşullarındaki çevrim ömrü özellikleriyle öne çıkıyor.
Nikel manganez kobalt (NMC) bataryalar ise yüksek enerji yoğunluğu sayesinde bazı uygulamalarda daha düşük ağırlık veya daha kompakt batarya tasarımları oluşturulmasına imkân sağlayabiliyor.
Ancak bu özellikler, her LFP bataryanın her NMC bataryadan daha uzun ömürlü olduğu veya bütün NMC bataryaların daha yüksek enerji yoğunluğuna sahip olduğu anlamına gelmiyor.
Hücre tasarımı, üretim teknolojisi, sıcaklık yönetimi ve kullanım koşulları, bataryaların performansını değiştirebiliyor.
2026 tarihli batarya yaşlanması araştırmasının sonuçları da bu nedenle incelenen batarya modelleri ve operasyon koşulları çerçevesinde değerlendirilmeli.
Türk Nakliyecileri İçin Araştırmalar Ne Anlama Geliyor?
Elektrikli ağır vasıtaların Türkiye'de yaygınlaşması açısından batarya performansı, toplam işletme maliyetini etkileyen önemli unsurlardan biri olacak.
Özellikle kış aylarında düşük sıcaklıkların görüldüğü güzergâhlarda enerji tüketimi ve kullanılabilir menzil dikkatle değerlendirilmeli.
Bilimsel araştırmada eksi 10 derecede ölçülen yaklaşık %15'lik tüketim artışı, soğuk hava koşullarının elektrikli çekici operasyonlarında neden önemli olduğunu gösteriyor.
Bununla birlikte Türkiye'deki farklı güzergâhlarda aynı oranda tüketim artışı yaşanacağını söylemek mümkün değil.
Araçların taşıdığı yük, yol eğimi, ortalama hız, hava sıcaklığı ve batarya yönetim sistemi gibi faktörler gerçek tüketimi değiştirebiliyor.
Diğer taraftan bataryaların yüksek doluluk seviyesinde uzun süre bekletilmesinin yaşlanma üzerindeki etkisi, düzenli sefer yapan filolar açısından şarj planlamasının önemini artırıyor.
Özellikle liman taşımacılığı, bölgesel dağıtım ve sabit güzergâhlarda çalışan araçlarda, günlük kilometre ve bekleme sürelerinin öngörülebilir olması şarj yönetimini kolaylaştırabilir.
Ancak elektrikli ağır vasıtaların Türkiye'deki gerçek ekonomik avantajlarını değerlendirmek için yerel saha verilerine, enerji fiyatlarına ve toplam sahip olma maliyeti analizlerine ihtiyaç bulunuyor.
Sonuç: Elektrikli Ağır Vasıtalarda Batarya Yönetimi Yeni Bir Rekabet Alanı Olabilir
2026 yılında yayımlanan bilimsel araştırmalar, elektrikli ağır vasıtalarda batarya performansının yalnızca kapasiteyle ölçülemeyeceğini gösteriyor.
Kontrollü deneysel çalışmada eksi 10 derecede enerji tüketiminin yaklaşık %15 artması, düşük sıcaklıkların enerji verimliliği üzerindeki etkisini ortaya koydu.
Batarya doluluk seviyesinin %90'ın üzerine çıktığı koşullarda rejeneratif frenleme yoluyla enerji geri kazanımının %50'ye kadar azalabilmesi ise doluluk seviyesinin önemine dikkat çekti.
Batarya yaşlanmasına odaklanan ayrı bir araştırmada ise belirli NMC bataryalarda uygun şarj stratejileriyle kullanım ömrünün iki katından fazla artırılabileceği modellendi.
Bu bulgular, elektrikli ağır vasıtalarda sıcaklık yönetimi, şarj planlaması ve batarya sağlığının uzun dönemli işletme performansında önemli rol oynayabileceğini gösteriyor.
Elektrikli taşımacılığın geleceğinde yalnızca daha büyük bataryalar değil, mevcut bataryaların daha verimli ve daha uzun süre kullanılmasını sağlayan yönetim stratejileri de belirleyici olacak.
BİLİMSEL KAYNAKLAR
1. Journal of Energy Storage (2026)
Comparative analysis of energy consumption characteristics in a battery-electric heavy-duty truck based on energy flow experiment under varied temperatures and state of charge.
DOI: https://doi.org/10.1016/j.est.2026.123059
Araştırma konusu: Elektrikli ağır vasıtalarda farklı sıcaklık ve batarya doluluk seviyelerinin enerji tüketimine etkisi.
2. eTransportation (2026)
Daily operational impacts on battery degradation in heavy-duty electric drayage trucks.
DOI: https://doi.org/10.1016/j.etran.2026.100567
Araştırma konusu: Ağır elektrikli kamyonlarda LFP ve NMC batarya yaşlanması, günlük operasyonlar ve şarj stratejileri.
3. Oak Ridge National Laboratory
Daily operational impacts on battery degradation in heavy-duty electric drayage trucks.
Kurumsal akademik kayıt:
KAMYONUM ÖZEL ARAŞTIRMA DOSYASI | 20 KASIM 2026







YORUMLAR
Yorum Yap