AB’ye Ağır Vasıta Parçası İhraç Edenler Dikkat: REACH ve SCIP Uyumunda Kritik Kurallar

Avrupa Birliği’ne ağır ticari araç, treyler veya yedek parça tedarik eden üreticiler açısından ürünün mekanik performansı ve teknik standartlara uygunluğu artık tek başına yeterli değil.

Bir komponentin içerdiği kimyasal maddeler, bu maddelerin konsantrasyonu ve tedarik zincirinde aktarılması gereken bilgiler de Avrupa pazarına erişimde önemli rol oynuyor.

Son dönemde özellikle ağır vasıtalarda kullanılan kauçuk ve plastik komponentlerin REACH ve SCIP kapsamındaki durumu yeniden gündeme gelirken, internette konuya ilişkin önemli bir bilgi kirliliği de oluşmuş durumda.

Bazı sektör yayınlarında ağır vasıta ve treylerlerde kullanılan kauçuk komponentlere yönelik yeni bir REACH/SCIP yükümlülüğünün 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdiği ileri sürülüyor.

Ancak Kamyonum’un Avrupa Kimyasallar Ajansı’nın (ECHA) resmî kaynaklarında yaptığı kontrolde, bu tarihte bütün ağır vasıta kauçuk parçalarına yönelik yeni bir genel SCIP yükümlülüğünün başladığını doğrulayan resmî bir düzenlemeye rastlanmadı.

ECHA’nın güncel açıklaması ise çok net:

SCIP bildirim yükümlülüğü 5 Ocak 2021’den beri uygulanıyor.

SCIP Nedir?

SCIP, açılımıyla Substances of Concern In articles as such or in complex objects (Products), AB Atık Çerçeve Direktifi kapsamında ECHA tarafından oluşturulan bir veri tabanı.

Sistemin amacı, Candidate List’te bulunan yüksek önem arz eden maddelere — Substances of Very High Concern (SVHC) — ilişkin bilgilerin ürün ve malzemelerin yaşam döngüsü boyunca erişilebilir olmasını sağlamak.

SCIP aynı zamanda atık yönetimi ve geri dönüşüm süreçlerinde bu maddelerin izlenebilmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.

Kritik Eşik: %0,1

Ağır vasıta komponent üreticileri açısından en önemli rakamlardan biri:

%0,1 w/w

ECHA’ya göre AB pazarına sunulan bir eşya Candidate List’te bulunan bir SVHC’yi ağırlıkça %0,1’in üzerinde içeriyorsa, ilgili AB tedarikçileri açısından SCIP’a bilgi sunma yükümlülüğü doğabiliyor.

Bu yükümlülük;

AB üreticileri ve montajcılarını,
AB ithalatçılarını,
AB distribütörlerini ve pazara ürün sunan diğer ilgili tedarik zinciri aktörlerini

kapsıyor.

Doğrudan ve yalnızca tüketiciye satış yapan perakendeciler ve bazı tedarik zinciri aktörleri ise SCIP bildirim yükümlülüğünün dışında tutuluyor.

Her Kauçuk Parçanın SCIP’e Bildirilmesi Gerekmiyor

Ağır ticari araç sektörü açısından yapılması gereken en önemli ayrımlardan biri bu.

Bir parçanın;

kauçuk, plastik veya metal olması tek başına SCIP bildirim zorunluluğu yaratmıyor.

Temel kriter, Candidate List’te yer alan bir SVHC’nin ilgili eşya içerisinde %0,1 w/w üzerinde bulunması.

Dolayısıyla;

contalar,

O-ringler,

burçlar,

titreşim sönümleyici elemanlar,

hortumlar,

plastik komponentler,

kaplamalı parçalar

ve diğer ağır vasıta komponentleri otomatik olarak SCIP kapsamına giriyor şeklinde bir genelleme yapılamaz.

Her ürünün malzeme ve SVHC içeriği kendi koşulları içerisinde değerlendirilmek zorunda.

Bir O-Ring Bile Ayrı “Article” Olabilir

Ağır ticari araç sektörü açısından ECHA’nın verdiği örnek özellikle dikkat çekici.

SCIP sistemi yalnızca otomobil veya kamyon gibi tamamlanmış araçlara bakmıyor.

ECHA’nın resmî teknik dokümanında O-ring, tek başına bir “article” örneği olarak gösteriliyor.

Üstelik ECHA, karmaşık ürünlerde şu tür hiyerarşik yapıların kurulabileceğini açıklıyor:

Motorlu araç → motor → komponent → O-ring

gibi.

SCIP’ın kamuya açık veri tabanında da tekil bir parçanın yanı sıra otomobil gibi karmaşık ürünlerin; motor, şanzıman ve daha küçük alt komponentlere kadar hiyerarşik biçimde tanımlanabildiği belirtiliyor.

Bu durum ağır ticari araç tedarik zinciri açısından son derece önemli.

Çünkü nihai aracın uyumu, bazı durumlarda binlerce alt komponentten gelen doğru malzeme bilgisine dayanabiliyor.

SCIP Bildiriminde Hangi Bilgiler İsteniyor?

SCIP bildirimi yalnızca “üründe SVHC var” şeklinde basit bir beyan değil.

ECHA’ya göre bildirim kapsamında temel olarak;

ürünü/eşyayı tanımlayacak bilgiler,

Candidate List maddesinin adı,

konsantrasyon aralığı,

maddenin ürün içerisindeki konumu

ve

ürünün güvenli kullanımına ilişkin gerekli bilgiler

sunuluyor.

Dolayısıyla tedarik zincirindeki veri kalitesi, mevzuata uyumun önemli unsurlarından biri haline geliyor.

Türk Üretici Doğrudan SCIP Bildirimi Yapmak Zorunda mı?

Burada Türkiye’den AB’ye ihracat yapan üreticiler açısından önemli bir hukuki ayrım bulunuyor.

SCIP yükümlülüğünün kapsamındaki aktörler esas olarak AB’deki üreticiler, montajcılar, ithalatçılar ve ilgili tedarikçilerdir.

AB dışındaki üreticinin konumu aynı değil.

ECHA ayrıca AB’deki ithalatçının Candidate List maddeleriyle ilgili yükümlülükleri olabileceğini ve gerekli bilgileri AB dışındaki ürün tedarikçisinden alabileceğini açıkça belirtiyor.

Bu nedenle Türkiye’deki ağır ticari araç komponent üreticisi açısından pratik soru:

“SCIP bildirimini ben mi yapacağım?”

sorusundan çok:

“AB’deki müşterimin veya ithalatçımın yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için gerekli SVHC ve malzeme bilgilerini sağlayabiliyor muyum?”

olmalı.

Türk Tedarikçiler Açısından Neden Önemli?

Hukuki bildirim sorumluluğunun AB’deki ithalatçı veya diğer ilgili aktörde olması, Türk tedarikçi açısından konuyu önemsiz hale getirmiyor.

Tam tersine.

AB’deki OEM, Tier 1 tedarikçi veya ithalatçı, kendi yükümlülüklerini yerine getirebilmek için Türkiye’deki tedarikçisinden komponentin kimyasal içeriğine ilişkin bilgi isteyebilir.

ECHA da AB üreticileri ve ithalatçılarının eşyalarındaki maddeler ve konsantrasyonlarına ilişkin bilgileri, AB dışındaki tedarikçiler dahil olmak üzere üst tedarik zinciri aktörlerinden temin edebileceğini belirtiyor.

Bu nedenle Türk üreticiler açısından;

malzeme deklarasyonları,
SVHC kontrolü,
tedarikçi beyanları,
ürün/parça tanımlaması,
malzeme izlenebilirliği

giderek daha önemli hale geliyor.

REACH Bildirimi ile SCIP Bildirimi Aynı Şey Değil

Burada ikinci kritik ayrım bulunuyor.

REACH kapsamındaki madde bildirimi ile SCIP bildirimi birbirinin yerine kullanılmamalı.

REACH Article 7(2) kapsamında, AB/AEA üreticisi veya ithalatçısı için Candidate List maddesinin ilgili eşyalarda %0,1 w/w üzerinde bulunmasının yanı sıra, maddenin bu eşyalardaki toplam miktarının üretici veya ithalatçı başına yılda 1 tonu aşması halinde ECHA’ya bildirim yükümlülüğü gündeme gelebiliyor.

Ayrıca mevzuatta belirli istisnalar bulunuyor.

SCIP’te ise aynı yıllık 1 ton eşiği bulunmuyor.

SCIP açısından AB pazarına sunulan eşyanın Candidate List SVHC’sini %0,1 w/w üzerinde içermesi temel kriterlerden biri.

Bu nedenle:

REACH Article 7(2) bildirimi ≠ SCIP bildirimi.

İki yükümlülüğü tek bir “REACH bildirimi” başlığı altında anlatmak teknik olarak yanıltıcı olabilir.

Tedarik Zincirinde Bilgi Aktarımı da Önemli

REACH yalnızca ECHA’ya yapılan bildirimlerden ibaret değil.

ECHA’ya göre AB/AEA’daki bir eşya tedarikçisi, Candidate List maddesini %0,1 w/w üzerinde içeren bir ürün için müşterisine ürünün güvenli kullanımına imkan verecek yeterli bilgiyi sağlamak zorunda.

Bir tüketicinin talebi halinde de gerekli bilginin 45 gün içerisinde sağlanması gerekiyor.

Bu nedenle ağır vasıta tedarik zincirinde SVHC bilgisi yalnızca düzenleyici kurumla şirket arasında kalan bir veri değil; tedarik zincirinde aşağı doğru aktarılması gereken bir uyum unsuru da olabiliyor.

CIP Yükümlülüğünde Tarih Karışıklığına Dikkat

Son dönemde bazı sektör kaynaklarında, ağır vasıta ve treylerlerde kullanılan kauçuk komponentlere yönelik yeni bir REACH/SCIP yükümlülüğünün 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdiği yönünde bilgiler yer alıyor.

Ancak Kamyonum'un Avrupa Kimyasallar Ajansı'nın (ECHA) resmî kaynakları üzerinden yaptığı kontrolde, 1 Ağustos 2026 tarihinde bütün ağır vasıta kauçuk komponentlerine yönelik yeni ve genel bir SCIP bildirim yükümlülüğü başlatıldığını doğrulayan resmî bir düzenlemeye rastlanmadı.

ECHA'nın resmî açıklamalarına göre SCIP'a bilgi sunma yükümlülüğü 5 Ocak 2021'den beri uygulanıyor.

Burada kritik nokta parçanın kauçuk olması değil. Candidate List'te yer alan bir SVHC'nin ilgili eşya içerisinde %0,1 w/w üzerinde bulunması ve şirketin tedarik zincirindeki konumu yükümlülüklerin belirlenmesinde esas alınıyor.

Dolayısıyla konuyu “1 Ağustos 2026'da kauçuk parçalara yeni REACH yasağı geldi” şeklinde tanımlamak doğru değil.

Söz konusu olan; ürünün kimyasal içeriğine ve tedarik zincirindeki aktörün rolüne göre değişebilen bilgilendirme, bildirim ve kimyasal uyum yükümlülükleri.

Kamyonum'un Değerlendirmesi: Avrupa'ya İhracatta Yeni Rekabet Alanı “Veri”

Ağır ticari araç tedarik zincirinde rekabet uzun yıllar boyunca fiyat, kalite, teslimat süresi ve teknik performans üzerinden şekillendi.

Ancak Avrupa'daki kimyasal mevzuat, üreticiler açısından başka bir yetkinliği de giderek daha önemli hale getiriyor:

Ürünün içeriğini doğru ve izlenebilir biçimde belgeleyebilme kabiliyeti.

Bir Türk komponent üreticisinin ürettiği conta, burç, hortum veya başka bir parçanın teknik olarak kusursuz olması tek başına yeterli olmayabilir. Avrupa'daki müşterinin aynı zamanda şu sorulara yanıt verebilmesi gerekiyor:

“Bu komponent Candidate List'te yer alan bir SVHC içeriyor mu?”

“İçeriyorsa konsantrasyonu ne?”

“Madde hangi parça veya malzemede bulunuyor?”

“Mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek için gerekli tedarikçi verisine ulaşabiliyor muyum?”

ECHA'nın SCIP sisteminin karmaşık ürünleri ve bunların içindeki alt komponentleri hiyerarşik olarak ele alabilmesi, otomotiv tedarik zincirindeki veri ihtiyacının ne kadar ayrıntılı olabileceğini gösteriyor.

Türkiye'nin Avrupa ağır ticari araç, treyler ve otomotiv tedarik zincirindeki güçlü konumu dikkate alındığında REACH ve SCIP uyumunu yalnızca bir çevre mevzuatı konusu olarak değerlendirmek yeterli değil.

Doğru kimyasal veri, izlenebilirlik ve tedarikçi dokümantasyonu Avrupa pazarına erişimin ve tedarikçi yeterliliğinin önemli unsurları arasında yer alıyor.

SCIP bildirimi ne zaman başladı?
ECHA’ya göre yükümlülük 5 Ocak 2021’den itibaren uygulanıyor.

SCIP için SVHC sınırı nedir?
Candidate List’te bulunan SVHC’nin ilgili eşya içerisinde %0,1 w/w üzerinde bulunması temel eşiktir.

Bütün kauçuk parçaların SCIP bildirimi gerekiyor mu?
Hayır. Parçanın kauçuk olması tek başına yeterli değildir. Candidate List SVHC içeriği ve konsantrasyonu belirleyicidir.

Türk üretici doğrudan SCIP bildiriminden sorumlu mu?
SCIP kapsamındaki bildirim aktörleri AB’deki üretici, montajcı, ithalatçı ve ilgili tedarikçilerdir. Ancak AB’deki ithalatçı veya müşteri, gerekli SVHC bilgisini Türk tedarikçisinden isteyebilir.

REACH bildirimi ve SCIP bildirimi aynı mı?
Hayır. Örneğin REACH Article 7(2) bildiriminde %0,1 konsantrasyon eşiğinin yanında yıllık toplam 1 ton kriteri bulunurken SCIP yükümlülüğünde aynı tonaj eşiği bulunmuyor.

Bir araç içindeki küçük komponent SCIP kapsamında olabilir mi?
Evet. ECHA’nın teknik belgelerinde O-ring gibi tekil parçalar “article” örneği olarak veriliyor ve kompleks ürünlerde komponentler hiyerarşik olarak tanımlanabiliyor.

Kaynak: Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA).  ECHA – SCIP Suppliers of Articles https://echa.europa.eu/scip-suppliers-of-articles?utm_source=chatgpt.comve ECHA – Candidate List Obligations https://echa.europa.eu/candidate-list-obligations?utm_source=chatgpt.com