Pert Araç Satışı Yasaklandı mı? Ağır Hasarlı Araçlarda Yeni Kurallar Kamyon ve Çekicileri de Kapsıyor

Türkiye'de ağır hasarlı ve kamuoyunda yaygın kullanılan ifadeyle “pert” araçlarla ilgili kurallar, ikinci el araç sahiplerinden nakliyecilere kadar geniş bir kesimi ilgilendiriyor.

Ancak internette konu hakkında dikkat çekici bir bilgi karmaşası da bulunuyor.

Öncelikle tarihi düzeltmek gerekiyor:

Yeni ağır ve tam hasar tespit sistemi 1 Temmuz 2026'da değil, 1 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdi.

Düzenlemenin temelini Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) 25 Nisan 2025 tarihli 2025/12 sayılı “Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge”si oluşturuyor.

Düzenleme özellikle ağır hasar ile tam hasar arasındaki ayrımı netleştirmesi, eksper zorunluluğu getirmesi ve araçların kayıt süreçlerini daha sıkı hale getirmesi nedeniyle önem taşıyor.

Pert Araçların Satışı Yasaklandı mı?

En fazla yanlış anlaşılan konulardan biri bu.

Düzenleme, bütün ağır hasarlı araçların alım satımını tamamen yasaklayan genel bir “pert araç satış yasağı” getirmiyor.

Bunun yerine tam hasarlı ve ağır hasarlı araçların hangi statüde işlem göreceğini ve bu araçlar için hangi belgelerin düzenleneceğini belirliyor.

SEDDK da düzenlemenin amaçlarından birini, tam veya ağır hasara uğramış araçların gerekli “hurda tescil belgesi” veya “trafikten çekilmiştir belgesi” alınmaksızın mevzuata aykırı biçimde alım satıma konu edilmesinin önüne geçmek olarak açıklıyor.

Bu ayrım son derece önemli.

Çünkü:

Tam hasarlı araç ile ağır hasarlı araç aynı hukuki ve teknik statüde değil.

Tam Hasar Nedir?

SEDDK düzenlemesine göre bir aracın tam hasarlı sayılması için iki temel koşul birlikte aranıyor.

Aracın KDV dahil onarım masraflarının, hasarın gerçekleştiği tarihteki rayiç değerini aşması gerekiyor.

Bunun yanında sigorta eksperinin aracın onarım kabul etmez durumda olduğunu tespit etmesi gerekiyor.

Bu durumda araç tam hasarlı kabul ediliyor.

Tam hasarlı araç için ilgili mevzuat doğrultusunda hurda tescil belgesi alınması gerekiyor.

Hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenemiyor.

Dolayısıyla “tam hasar” ile günlük dilde kullanılan her “pert” ifadesini aynı anlamda kullanmak doğru değil.

Ağır Hasar Nedir? Yüzde 60 Kuralı Ne Anlama Geliyor?

Yeni sistemin en dikkat çekici maddelerinden biri yüzde 60 sınırı.

KDV dahil onarım masraflarının, aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin yüzde 60'ını aşması halinde araç ağır hasarlı sayılıyor.

Örneğin yalnızca sistemi anlatmak amacıyla;

rayiç değeri 2 milyon TL olan bir araçta hesaplanan KDV dahil onarım maliyetinin 1,2 milyon TL'yi aşması, yüzde 60 eşiğinin aşılması anlamına gelir.

Ancak burada çok önemli ikinci bir kural daha bulunuyor.

Hasar Yüzde 60'ın Altındaysa Araç Ağır Hasarlı Olamaz mı?

Olabilir.

Genelge, yalnızca parasal bir eşik belirlemiyor.

Onarım masrafı rayiç değerin yüzde 60'ını aşmasa bile araçta belirlenen kritik parçalardan en az birinin zarar görmesi halinde, sigorta eksperi aracın ağır hasara uğrayıp uğramadığını değerlendirebiliyor.

İşte Kamyonum okuyucusu açısından düzenlemenin en önemli bölümlerinden biri burada ortaya çıkıyor.

Kamyon ve Çekiciler İçin Kritik Madde: Sürücü Kabini

SEDDK'nın ağır hasar değerlendirmesinde dikkate aldığı kritik parçalar arasında otomobil ve hafif araçların yanı sıra ağır ticari araçları doğrudan ilgilendiren özel bir hüküm bulunuyor:

Kamyon ve çekici türündeki araçların sürücü kabini.

Başka bir ifadeyle bir kamyon veya çekicide onarım maliyeti yüzde 60 eşiğinin altında kalsa dahi sürücü kabininin zarar görmüş olması ağır hasar değerlendirmesini gündeme getirebilir.

Ancak burada önemli bir ayrıntının altını çizelim:

Sürücü kabininin zarar görmesi tek başına otomatik olarak her durumda ağır hasar kararı verildiği anlamına gelmiyor.

Yüzde 60 eşiğinin aşılmadığı durumda kritik parça hasarı nedeniyle ağır hasar değerlendirmesini sigorta eksperi yapıyor.

Bu nedenle özellikle ikinci el kamyon ve çekici satın alanların yalnızca aracın toplam hasar tutarına değil, kabin hasarı ve onarım geçmişine de dikkat etmesi gerekiyor.

Hangi Parçalar Kritik Kabul Ediliyor?

Genelgenin ekinde ağır hasar değerlendirmesinde dikkate alınabilecek kritik parçalar belirlenmiş durumda.

Bunlar arasında;

ön ve arka şasi kolları,

marşpiyel ve taban bölümleri,

tavan sacı,

orta direk,

ön göğüs sacı,

tavan traversleri,

elektrikli araç bataryası ve ana enerji hattı,

hava yastıkları ile sürücü/yolcu emniyet sistemleri,

ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçaları

yer alıyor.

Ağır ticari araçlar açısından listeye ayrıca:

kamyon ve çekicilerin sürücü kabini

dahil edilmiş durumda.

Bu madde ikinci el ağır ticari araç ticareti açısından özellikle önemli.

Ağır Hasar Kararını Kim Verecek?

Yeni sistemde önemli değişikliklerden biri de karar mekanizması.

Tam veya ağır hasar tespitinin 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca ruhsat almış ve levhaya kayıtlı sigorta eksperi tarafından yapılması zorunlu.

Böylece hasar statüsünün belirlenmesinin standartlaştırılması amaçlanıyor.

Eksper tarafından tam veya ağır hasarlı olduğu belirlenen araçlara ilişkin bilgilerin de Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne bildirilmesi gerekiyor.

SEDDK, sistemin amaçlarından birinin yapılan işlemlerin SBM üzerinden izlenebilmesini sağlamak olduğunu belirtiyor.

Ağır Hasarlı Araçta Çekme Belgesi Zorunlu

Ağır hasar kararı verilen araç açısından önemli bir başka aşama trafikten çekme belgesi.

Ağır hasarlı olduğu eksper raporuyla belirlenen araç için ilgili mevzuata göre “trafikten çekilmiştir” belgesinin alınması gerekiyor.

Yürürlükteki zorunlu trafik sigortası genel şartlarına göre ağır hasarlı aracın trafikten çekildiğine ilişkin kaşeli tescil belgesi sigortacıya sunulmadan tazminat ödenmiyor.

Bu nedenle “ağır hasarlı araç” ile “tam hasarlı/hurdaya ayrılmış araç” arasındaki farkı bilmek gerekiyor.

Ağır Hasarlı Araç Tekrar Trafiğe Çıkabilir mi?

Burada tam hasar ile ağır hasar ayrımı yeniden önem kazanıyor.

Tam hasarlı araç için hurda tescil süreci, ağır hasarlı araç için ise trafikten çekme süreci uygulanıyor.

Dolayısıyla “ağır hasar alan her araç artık hiçbir şekilde trafiğe çıkamaz” şeklindeki ifade doğru değil.

Ağır hasarlı araçlar için trafikten çekilme işlemi uygulanıyor; aracın yeniden trafiğe çıkarılması ise ilgili tescil ve teknik uygunluk mevzuatının gerektirdiği işlemlere tabi.

Tam hasar kararı verilen ve hurdaya ayrılan araç ise bundan farklı bir statüde bulunuyor.

Hasarlı Araç Sigortalıda Kalabilir mi?

Yürürlükteki zorunlu trafik sigortası genel şartlarında buna ilişkin bir düzenleme de bulunuyor.

Hak sahibinin aracın hasarlı haliyle kendisine bırakılmasına onay vermesi halinde aracın kaza tarihindeki rayiç değeri ile hasarlı hali arasındaki tutar, sigorta limitleri dahilinde tazminat olarak ödenebiliyor.

Ancak bu durumda da aracın tam veya ağır hasar statüsüne göre gerekli hurda veya trafikten çekme işlemlerinin uygulanması gerekiyor.

Dolayısıyla “araç sahibinde kaldı, hiçbir işlem yapılmadan kullanılmaya devam edilebilir” şeklinde yorumlanmamalı.

İkinci El Kamyon ve Çekici Alacaklar Neye Dikkat Etmeli?

Yeni sistem özellikle ikinci el ağır ticari araç alıcısı açısından hasar geçmişinin önemini artırıyor.

Bir kamyon veya çekici satın alınırken yalnızca kilometre, motor ve şanzıman kontrolü yeterli değil.

Özellikle;

şasi, sürücü kabini, kabin bağlantı noktaları, emniyet sistemleri, ana elektrik-elektronik sistemleri, geçmiş ağır hasar kayıtları ve çekme/hurda geçmişi

kontrol edilmeli.

Bir aracın dışarıdan düzgün görünmesi, geçmişte önemli yapısal hasar yaşamadığı anlamına gelmez.

Özellikle sürücü kabini, ağır ticari araçlarda artık ağır hasar değerlendirmesinin açık biçimde sayılan kritik unsurlarından biri.

“Pert” Kelimesine Dikkat

İkinci el araç piyasasında “pert”, “pert kayıtlı”, “ağır hasarlı” ve “tam hasarlı” ifadeleri çoğu zaman birbirinin yerine kullanılıyor.

Ancak yürürlükteki sistem açısından teknik ayrım önemli.

Tam hasar

Onarım maliyeti aracın rayiç değerini aşıyor ve eksper aracın onarım kabul etmez durumda olduğunu belirliyor.

Sonuç:

Hurda tescil süreci.

Ağır hasar

KDV dahil onarım maliyeti aracın rayiç değerinin yüzde 60'ını aşıyor veya yüzde 60'ın altında kalmasına rağmen belirlenen kritik parçalardaki hasar nedeniyle eksper ağır hasar değerlendirmesi yapıyor.

Sonuç:

Trafikten çekme süreci.

Bu nedenle ikinci el araç ilanındaki “pert kayıtlı” ifadesi tek başına aracın gerçek hukuki ve teknik statüsünü anlamak için yeterli değil.

Doğru mu, Yanlış mı?

“1 Temmuz 2026'da yeni pert yasası çıktı.”

? YANLIŞ

Temel düzenleme 1 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girdi.

“Bütün pert ve ağır hasarlı araçların satışı yasaklandı.”

? YANLIŞ

Düzenleme genel bir satış yasağından ziyade tam ve ağır hasarlı araçların tespiti, belgelendirilmesi, bildirimi ve mevzuata uygun işlem görmesini düzenliyor.

“Yüzde 60'ın üzerindeki onarım maliyeti ağır hasar açısından kritik eşiktir.”

? DOĞRU

KDV dahil onarım masrafının aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin yüzde 60'ını aşması halinde araç ağır hasarlı sayılıyor.

“Yüzde 60'ın altındaki araç kesinlikle ağır hasarlı olamaz.”

? YANLIŞ

Belirlenen kritik parçaların zarar görmesi halinde eksper ağır hasar değerlendirmesi yapabilir.

“Kamyon ve çekiciler de düzenleme kapsamında.”

? DOĞRU

Üstelik kamyon ve çekicilerin sürücü kabini, ağır hasar değerlendirmesinde açıkça belirtilen kritik parçalar arasında bulunuyor.

“Ağır hasar ile tam hasar aynı şeydir.”

? YANLIŞ

Tam hasarda hurda tescil, ağır hasarda ise trafikten çekme süreci söz konusu.

Sonuç: Kamyon ve Çekicide Artık Sadece Hasar Tutarına Bakmak Yetmez

Ağır ve tam hasarlı araçlarla ilgili yeni sistemin ağır ticari araç sektörü açısından en dikkat çekici sonucu, hasar değerlendirmesinin yalnızca parasal büyüklüğe bırakılmaması.

Yüzde 60 eşiği önemli ancak tek kriter değil.

Özellikle kamyon ve çekicilerde sürücü kabininin kritik parçalar arasında açıkça belirtilmesi, ikinci el ağır ticari araç satın alırken aracın geçmişinin daha ayrıntılı incelenmesini gerekli hale getiriyor.

Bu nedenle ikinci el kamyon veya çekici alıcısının artık yalnızca;

“Bu aracın kaç TL hasar kaydı var?”

sorusunu sorması yeterli değil.

Asıl sorular şunlar olmalı:

Araç ağır hasar kararı aldı mı?

Trafikten çekme kaydı bulunuyor mu?

Sürücü kabini hasar gördü mü?

Şaside yapısal onarım var mı?

Emniyet ve elektronik sistemlerinde hangi parçalar değişti?

Ve en önemlisi:

Araç hangi işlemlerden geçirilerek yeniden trafiğe çıktı?

Özellikle ikinci el kamyon ve çekici pazarında bu bilgiler aracın yalnızca piyasa değerini değil, güvenliğini de doğrudan ilgilendiriyor.

Kaynaklar

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) – 25.04.2025 tarihli, 2025/12 sayılı Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge.

SEDDK – Motorlu Araç Sigortalarında Tam veya Ağır Hasar Uygulamalarında Yeni Dönem başlıklı basın duyurusu.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları – Tam ve ağır hasar ile tazminat süreçlerine ilişkin yürürlükteki hükümler.

Türkiye Sigorta Birliği (TSB) – Motorlu araç sigortaları mevzuat dokümanları.