Türk TIR Şoförlerine D Vizesi İçin Bulgaristan Formülü: 90 Gün Sorununa Çözüm Olacak mı?

 

Ancak Avrupa Birliği mevzuatına göre D tipi vize, diğer Schengen ülkelerinde sınırsız kalış hakkı sağlamıyor. Avrupa Komisyonunun 2026 Vize Stratejisi ise uluslararası kamyon şoförleri için özel bir düzenleme ihtimalini gündeme getiriyor.

Bulgaristan üzerinden D tipi vize görüşmeleri gündemde

Türk uluslararası karayolu taşımacılığı sektörünün uzun süredir çözüm bekleyen Schengen vizesi sorunu, İstanbul'da düzenlenen 19. Uluslararası Logitrans Transport Lojistik Fuarı'nda yeniden gündeme geldi.

Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aras, Türk TIR şoförlerinin Avrupa'daki vize sorunlarına ilişkin değerlendirmesinde Bulgaristan üzerinden D tipi ulusal vize verilmesi konusunda görüşmelerin başladığı bilgisini aldıklarını duyurdu.

Aras, Balkan ülkelerindeki taşımacıların da benzer sorunlarla karşılaştığını belirterek Sırbistan ve diğer ülkelerdeki taşımacılık kuruluşlarıyla ortak girişimlerde bulunmayı planladıklarını ifade etti. Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliğinin (IRU) de bu süreçte kendilerine destek verdiğini açıkladı.

Aras'ın açıklamasına göre Hırvatistan üzerinden Balkan taşımacılarına D tipi vize sağlanmasına ilişkin daha önce gündeme gelen taahhütler de henüz tam olarak hayata geçirilmiş değil.

Bulgaristan'a ilişkin gelişme, Türk taşımacılık sektörü açısından yeni bir diplomatik seçenek oluşturmakla birlikte, 14 Kasım 2026 itibarıyla Türk TIR şoförlerine yönelik yeni bir D tipi vize uygulamasının resmen başladığı doğrulanmış değil. Başvuru koşulları, kapsamı ve uygulama takvimi konusunda ayrıca resmî açıklama gerekiyor.

UND Başkanı Aras: Sorun yalnızca vizenin süresi değil

UND'nin 13 Kasım'da yayımladığı resmî açıklama, sorunun uluslararası taşımacılığa etkisini ortaya koyuyor.

11 Kasım'da Logitrans Fuarı kapsamında gerçekleştirilen UND Genişletilmiş Yönetim Kurulu Toplantısı'nda, Avrupa'ya düzenli sefer yapan sürücülerin vizeleri geçerli olsa dahi Schengen bölgesinde 180 gün içerisinde 90 günlük kalış süresini doldurmaları nedeniyle yeni sefere çıkamadıkları belirtildi.

Bu durum, vize geçerlilik süresi ile Schengen bölgesinde izin verilen kalış süresinin birbirinden farklı olduğunu gösteriyor.

Örneğin beş yıl geçerli çok girişli Schengen vizesi bulunan bir TIR şoförü, diğer koşullar değişmediği sürece, hareketli 180 günlük dönem içerisinde 90 günlük kalış sınırına tabi olmaya devam ediyor.

Dolayısıyla sektörün karşılaştığı sorun yalnızca yeni vize almak değil; mevcut vizeyle uluslararası taşımacılık faaliyetini kesintisiz sürdürebilmek.

D tipi vize nedir, Türk TIR şoförlerine ne sağlar?

D tipi vize, bir Schengen ülkesinin kendi ulusal mevzuatı çerçevesinde verdiği uzun süreli kalış vizesidir. Çalışma, eğitim, aile birleşimi veya diğer uzun süreli kalış gerekçeleriyle düzenlenebilir.

C tipi Schengen vizesi ise kısa süreli seyahatler için kullanılır ve genel olarak 180 günlük hareketli dönem içerisinde en fazla 90 gün kalışa izin verir.

D tipi vizenin önemli farkı, vizeyi düzenleyen ülkede, vizenin şartlarına uygun olarak uzun süreli kalış imkânı sağlayabilmesidir.

Ancak burada uluslararası TIR şoförlerini doğrudan ilgilendiren kritik bir sınırlama bulunuyor.

Bir ülkeden alınan D tipi vize, diğer Schengen ülkelerinde otomatik olarak sınırsız kalış hakkı sağlamıyor.

Örneğin Bulgaristan'dan geçerli bir D tipi vize alan ve bu ülkede uzun süreli kalış hakkına sahip olan sürücü, Bulgaristan'da vizesinin koşullarına göre bulunabilir. Ancak Almanya, Fransa, Hollanda, Avusturya veya diğer Schengen ülkelerindeki kısa süreli kalışları genel olarak 90/180 gün kuralına tabi olmaya devam eder.

Ayrıca D tipi vize, diğer ülkelerde otomatik çalışma hakkı veya sınırsız taşımacılık faaliyeti yetkisi anlamına gelmez.

Bu nedenle Bulgaristan üzerinden gündeme gelen modelin, Türkiye'de istihdam edilen ve farklı Avrupa ülkelerine sürekli sefer yapan sürücülere nasıl uygulanacağı henüz açıklığa kavuşmuş değil.

Avrupa Birliği'nin resmî açıklaması: D vizesi EES açısından ne değiştiriyor?

Avrupa Birliği'nin Giriş/Çıkış Sistemi (EES) hakkında yayımladığı resmî açıklamada profesyonel sürücülere özel olarak yer veriliyor.

AB'ye göre, bir üye ülkeden ulusal D tipi uzun süreli vize veya oturum izni alan profesyonel sürücüler, ilgili koşulları karşılamaları halinde EES'nin kısa süreli ziyaretçi kayıt uygulamasından muaf tutulabiliyor.

Buna karşılık diğer Schengen ülkelerindeki 90/180 günlük kısa süreli kalış sınırı devam ediyor.

Dolayısıyla EES kaydından muafiyet ile Schengen genelindeki 90 günlük kalış sınırından muafiyet aynı anlama gelmiyor.

Bu ayrım, Bulgaristan D vizesi seçeneğinin Türk nakliyecileri için gerçek etkisinin değerlendirilmesinde belirleyici önem taşıyor.

Avrupa Komisyonu 2026 Vize Stratejisi'nde TIR şoförlerini özel olarak ele aldı

Türk taşımacılık sektörü açısından önemli gelişmelerden biri de Avrupa Komisyonunun 29 Ocak 2026 tarihinde yayımladığı AB Vize Stratejisi oldu.

Komisyon, uluslararası kamyon şoförleri gibi farklı üye ülkeler arasında sürekli hareket etmek zorunda olan üçüncü ülke vatandaşlarının, 180 günlük dönem içerisinde 90 günden daha uzun süre Schengen bölgesinde bulunmaya ihtiyaç duyabildiğini açıkça kabul etti.

Strateji belgesinde, bazı meslek gruplarının Avrupa'da uzun süreli ikamet etmek istemeden birden fazla ülkeye düzenli seyahat etmek zorunda kaldığına dikkat çekildi.

Komisyon, bu soruna yönelik olarak belirli meslek grupları için 90 günü aşan kısa süreli kalış düzenlemelerinin değerlendirilmesini öngörüyor.

Uluslararası kamyon şoförleri de bu kapsamda açıkça belirtilen meslek grupları arasında bulunuyor.

Bu gelişme, Türk TIR şoförlerinin karşılaştığı sorunun yalnızca Türkiye ile AB arasındaki ikili ilişkiler kapsamında değil, Avrupa'nın mevcut vize sisteminin uluslararası taşımacılığa uygunluğu açısından da ele alındığını gösteriyor.

Ancak Komisyonun değerlendirmesi henüz kabul edilmiş bir mevzuat değişikliği anlamına gelmiyor. Yeni düzenlemenin kapsamı, hangi ülke vatandaşlarını içereceği ve yürürlük tarihi kesinleşmiş değil.

D tipi vize mi, profesyonel sürücülere özel düzenleme mi?

UND Başkanı Şerafettin Aras'ın açıklamaları ile Avrupa Komisyonunun strateji belgesi birlikte değerlendirildiğinde iki farklı çözüm yaklaşımı öne çıkıyor.

İlk yaklaşım, Bulgaristan gibi belirli bir Schengen ülkesinin ulusal D tipi vize düzenlemesi yoluyla uygun sürücülere uzun süreli kalış imkânı sağlaması.

İkinci yaklaşım ise uluslararası taşımacılık yapan profesyonel sürücülerin, mesleki faaliyetlerinin niteliği dikkate alınarak Schengen genelinde 90/180 gün kuralından farklı bir düzenlemeye tabi tutulması.

Bu iki modelin etkileri birbirinden farklı.

Bulgaristan'ın verebileceği D tipi vize, öncelikle Bulgaristan'daki uzun süreli kalış hakkını düzenleyecek. Buna karşılık AB düzeyinde kabul edilecek mesleğe özgü yeni bir düzenleme, kapsamına ve koşullarına bağlı olarak birden fazla Schengen ülkesinde faaliyet gösteren şoförlerin sorununa daha geniş bir yanıt verebilir.

Ancak böyle bir AB düzenlemesinin henüz yürürlüğe girmemiş olması, mevcut koşullarda şoförlerin 90/180 gün sınırına uymaya devam etmesini gerektiriyor.

Türk nakliye şirketleri ve şoförler için hangi sorular yanıt bekliyor?

Bulgaristan üzerinden D tipi vize seçeneğinin uygulanabilirliği açısından özellikle şu konuların açıklığa kavuşturulması gerekiyor:

• Türkiye'deki nakliye şirketlerinde çalışan ve Türkiye'de ikamet eden TIR şoförleri bu vizeye başvurabilecek mi?

• Bulgaristan'da iş sözleşmesi, çalışma izni veya uzun süreli ikamet şartı aranacak mı?

• Vize yalnızca Bulgaristan'daki uzun süreli kalış hakkını mı düzenleyecek?

• Diğer Schengen ülkelerinde geçirilen günler nasıl hesaplanacak?

• Başvuru süreci, vize süresi ve uygulamanın başlangıç tarihi ne olacak?

Bu sorular yanıtlanmadan D tipi vizenin Türk uluslararası taşımacılık sektöründeki 90 gün sorununu tamamen çözeceğini söylemek mümkün değil.

Vize sorunu taşımacılık maliyetlerini ve ihracatı etkiliyor

Logitrans Fuarı'nda konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) Yönetim Kurulu Başkanı Bilgehan Engin de vize randevularındaki güçlüklerin, yetersiz vize sürelerinin ve başvuru süreçlerindeki belirsizliklerin taşımacılık operasyonlarını doğrudan etkilediğini belirtti.

Engin, uluslararası ticaretin kesintisiz sürdürülebilmesi için yük kadar sürücünün de hareket kabiliyetinin güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.

Sınır kapılarındaki beklemelerin teslimat sürelerini uzattığını, operasyonel maliyetleri artırdığını ve araç ile sürücü verimliliğini düşürdüğünü ifade etti.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekip Avdagiç ise Avrupa'nın vize ve sınır geçişlerindeki kısıtlayıcı yaklaşımının kendi rekabet gücünü de olumsuz etkilediği değerlendirmesinde bulundu.

Sonuç: Bulgaristan görüşmeleri önemli, kalıcı çözüm için AB düzenlemesi bekleniyor

Türk TIR şoförlerinin Schengen bölgesinde karşılaştığı 90/180 gün sorunu, uluslararası taşımacılık faaliyetlerini doğrudan etkileyen yapısal bir mesele olmaya devam ediyor.

UND Başkanı Şerafettin Aras'ın Bulgaristan üzerinden D tipi vize görüşmelerinin başladığına ilişkin açıklaması, çözüm arayışlarında yeni bir gelişmeye işaret ediyor.

Bununla birlikte mevcut Avrupa Birliği mevzuatı, ulusal D tipi vizelerin diğer Schengen ülkelerinde sınırsız kalış hakkı sağlamadığını açıkça ortaya koyuyor.

Bu nedenle Bulgaristan modelinin kapsamı kadar, Avrupa Komisyonunun 2026 Vize Stratejisi'nde gündeme aldığı profesyonel sürücülere yönelik özel düzenleme seçeneği de önem taşıyor.

Türk taşımacılık sektörünün beklediği kalıcı çözüm, yalnızca daha uzun geçerlilik süreli vize verilmesi değil; profesyonel sürücülerin uluslararası seferlerini, mesleklerinin gerektirdiği hareketlilik koşullarına uygun biçimde sürdürebilmelerini sağlayacak hukuki bir düzenlemenin oluşturulması.

Bulgaristan görüşmelerinin nasıl sonuçlanacağı ve Avrupa Birliği'nin profesyonel sürücüler için yeni bir kalış rejimi oluşturup oluşturmayacağı, önümüzdeki dönemde sektörün yakından takip edeceği başlıklar arasında bulunuyor.

Haber kaynakları

1. UND – 13 Kasım 2026 resmî açıklaması

2. Ekonomim – Şerafettin Aras'ın D vizesi açıklaması, 12 Kasım 2026

3. Avrupa Komisyonu – 2026 AB Vize Stratejisi

4. Avrupa Birliği – EES ve profesyonel sürücüler için resmî açıklamalar