Sürücü Açığı Derinleşiyor: IRU Raporu Alarm Verdi

Avrupa'da 502 Bin, Dünya Genelinde 2,9 Milyon Kamyon Şoförü Açığı Bulunuyor

Avrupa ise sürücü açığının en yoğun hissedildiği bölgeler arasında yer alıyor. Kıtada yaklaşık 502 bin kamyon sürücüsü eksikliği bulunurken, açık oranı %13 seviyesine ulaştı.

Sürücü Açığı Artık Yapısal Bir Sorun

IRU'nun araştırmasına göre sürücü açığı artık ekonomik dalgalanmalarla açıklanabilecek geçici bir problem olmaktan çıktı. 2021 yılına kıyasla araştırmaya katılan ülkelerin büyük bölümünde açık daha da büyüdü.

Rapor, bu yapısal sorunun temel nedenlerini şöyle sıralıyor:

• Yaşlanan sürücü nüfusu
• Mesleğe girişte karşılaşılan engeller
• Eğitim altyapısındaki eksiklikler
• Güvenli park alanlarının yetersizliği
• Genç nesillerin çalışma hayatına ilişkin beklentilerinin değişmesi
• Uzun yol taşımacılığının iş-yaşam dengesi açısından cazibesini kaybetmesi

Avrupa'da Operatörlerin En Büyük Sorunu Sürücü Bulamamak

Araştırmaya göre Avrupa'daki taşımacılık işletmelerinin %65'i sürücü açığını sektörün en büyük problemi olarak görüyor.

Katılımcı işletmelerin yaklaşık üçte ikisi, yeterli sürücü bulamadıkları için yeni taşıma sözleşmelerini reddetmek zorunda kaldıklarını belirtiyor.

Özellikle uzun yol taşımacılığı yapan firmalar ile küçük ölçekli işletmeler daha büyük baskı altında bulunuyor.

50 kişinin altında çalışanı bulunan firmalarda sürücü açığı büyük işletmelere göre 6 puan daha yüksek seviyede ölçüldü.

Avrupa Birliği'nde faaliyet gösteren karayolu taşımacılığı işletmelerinin:

• %98'i 10'dan az çalışanı bulunan KOBİ niteliğinde,
• Bu işletmeler sektör çalışanlarının yaklaşık %79'unu istihdam ediyor.

Bu nedenle küçük işletmeler eğitim, uluslararası işe alım ve personel yatırımlarında daha fazla zorlanıyor.

Emeklilik Dalgası Yaklaşıyor

IRU raporunun en dikkat çekici verilerinden biri de yaşlanan sürücü profili oldu.

Rapora göre;

• Avrupa'daki mevcut kamyon sürücülerinin yaklaşık %20'si,
• Avustralya'daki sürücülerin ise %24'ü

önümüzdeki beş yıl içinde emekli olacak.

Yalnızca Avrupa'da 2030 yılına kadar yaklaşık 660.500 sürücünün emekliye ayrılması bekleniyor.

Bu durum mevcut açığın daha da büyüme riski taşıdığına işaret ediyor.

Kadın Sürücü Oranı Hâlâ Çok Düşük

Rapor, sektörde kadın istihdamının da son derece sınırlı kaldığını ortaya koyuyor.

Avrupa'da profesyonel kamyon sürücülerinin yalnızca %4'ünü kadınlar oluşturuyor.

IRU'ya göre eğitim süreçlerinin kolaylaştırılması, tesislerin iyileştirilmesi ve mesleğin algısının modernleştirilmesi halinde kadın sürücü sayısında önemli artış sağlanabilir.

Maaş Artışı Tek Başına Yeterli Olmuyor

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de sürücülerin iş tercihlerindeki değişim oldu.

Ücret hâlâ önemli olsa da birçok işletme artık "ücret duvarına" ulaşıldığını ifade ediyor.

Sürücülerin tercihlerini belirleyen yeni kriterler ise şunlar:

• Modern çekici ve treylerler
• Güvenli park alanları
• Eve daha fazla zaman ayırabilme
• Düzenli çalışma programı
• İş-yaşam dengesi

Özellikle uluslararası uzun yol taşımacılığında bu faktörlerin ücret kadar belirleyici hale geldiği belirtiliyor.

Türkiye Başarılı Örnekler Arasında Gösterildi

IRU, rapor kapsamında yalnızca nicel verilerle yetinmeyerek sektör temsilcileri ve büyük taşımacılık şirketleriyle derinlemesine görüşmeler de gerçekleştirdi.

Araştırmada Türkiye, Finland ve Netherlands ile birlikte, kamu otoriteleri, sektör dernekleri ve taşımacılık şirketlerinin iş birliği sayesinde daha başarılı sürücü yetiştirme ve işe alım modelleri geliştiren ülkeler arasında örnek gösterildi.

IRU: Koordineli Hareket Şart

Umberto de Pretto, sürücü açığının yalnızca işe alım kampanyalarıyla çözülemeyeceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"Sektörün sunduğu çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve profesyonel sürücülüğün uzun vadeli bir kariyer olarak yeniden cazip hale getirilmesi gerekiyor."

IRU, hükümetler, sektör kuruluşları ve taşımacılık şirketlerinin ortak hareket etmesi gerektiğini vurgulayarak, yalnızca ücret artışlarının değil çalışma koşullarının da iyileştirilmesini çözümün temel unsuru olarak gösteriyor.

Öne Çıkan Veriler

• Dünya genelinde 2,9 milyon boş kamyon sürücüsü pozisyonu
• Avrupa'da 502 bin sürücü açığı
• Avrupa'da açık oranı %13
• Operatörlerin %65'i sürücü açığını en büyük sorun olarak görüyor
• Avrupa'da kadın sürücü oranı %4
• 2030'a kadar Avrupa'da 660.500 sürücü emekli olacak
• Küçük işletmelerde sürücü açığı büyük şirketlerden 6 puan daha yüksek
• Türkiye, başarılı sürücü geliştirme uygulamalarıyla örnek ülkeler arasında yer aldı.