Denetim, Denetim, Denetim!

Bilindiği gibi, ağırlık ve boyut kontrolleri Karayolları Trafik Kanunu gereği daha önce Karayolları Genel Müdürlüğü’nün ve bu Bölge Müdürlüklerinin görev alanları içerisindeydi. Ancak kontroller mesai günlerinde ve gündüz saatlerinde yapılabiliyordu. Gerekli fayda yeterince sağlanamıyordu. Bu görev 5495 sayılı kanun değişikliği ile doğrudan Ulaştırma Bakanlığı’na verilmiş olmakla birlikte Bölge Müdürlüğü’ne tevdi edildi. Bu değişiklikle ayrıca tonaj fazlalığıyla ilgili idari para cezaları da caydırıcılık yönüyle oldukça arttırıldı.

Kantarlarda karşılaşılan altyapısal sorunlar nedir?

Kantarların iklim ve fiziksel mekan farkı nedeniyle yenilenmesi sürecinde bir takım problemler oluştu. Kabin sistemi tasfiye edilerek yerine çok daha büyük olmak üzere prefabrik bir yapılanmaya gidildi. Ayrıca çalışanların çalışma şartları iyileştirilerek verimli bir çalışma ortamı oluşturuldu.

Ancak prefabrik yapılanmada su ve elektrik temini yönüyle sıkıntılar yaşanıyor. Araçların giriş ve çıkışlarında trafik yönüyle yığılmalar oluyor. Ülke genelindeki sabit kantarların bir kısmı şehirlerin mücavir alan içerisinde, bir kısmı dışarısında; bunun da zorlukları var. Sabit ABK’ların tamamına ilişkin yenilenme işlemleri tek merkezden yapıldı. Bundan dolayı da bazı yerlerde lokal sorunlar yaşandı. Bizim yaşadığımız gibi. Örneğin Gölbaşı’ndaki kantarın bitişiğinde aydınlatma noktasında bir istinat duvarı vardı. Giriş trafiğini rahatlatmak için istinat duvarının üstünü söktürdük. Aydınlatma direklerini çekmek istiyoruz; ancak kot farkı var. Kot farkı da kişinin arazisinin içerisine giriyor. Bunun gibi bir takım güçlüklerle karşılaşıyoruz. Fiziksel anlamda yaşanan bu sorunlar da bizim işimizi verimsiz kılıyor. Bütün bu olumsuzluklara rağmen geçen bir haftada beş sabit kantarda 12.600 civarı aracı kontrole tabi tuttuk. 500.000 TL’yi aşkın ceza uygulamışız. Geçmiş yıllara nazaran performansımız iki kat artmış. Eğer gece çalışmaya mani olacak sorunları kısa bir süre içerisinde çözersek, bir ay sonra kontrol edilen araç sayısı rakamları 20.000’leri bulacak.

Sistem genel hatlarıyla oturdu. Kamyoncu esnafı artık fazla tonajın kendisine maliyetinin ne olduğunu biliyor. Mümkün olduğu kadar tonaj ve istiap haddi içerisinde yükleme yapıp, taşımasını o çerçevede gerçekleştirmek zorunda. Sistemin oturmasıyla karayollarının bakım ve onarım yönüyle kaynak tasarrufu sağlanmış olacak.

Ulaştırma Bakanlığı, Bölge Müdürlüklerinin yeni denetim istasyonları belirlenmesi konusunda çalışma yapmalarını istedi. Sizin kendi bölgeniz için yaptığının çalışma ne kadar bir zamanı alacak ve gerçekten yeni yerlerin belirlenmesine sizce ihtiyaç var mı?

Yeni denetim istasyonlarının açılmasına ihtiyaç var. Bizzat Sayın Bakanımız geçen gün Kazan kantarını ziyaretleri esnasında otoyoldaki bozulmaların önüne geçilmesi için gerekli ağırlık boyut kontrolünün yapılması amacıyla Akıncı Gişelerinin yakınlarına sabit istasyon kurulması talimatını verdi. Karayollarıyla birlikte yer tespiti çalışmalarına başladık.

Kazan’da zaten bir lojistik üs olacak ve orada bir denetim istasyonunun olacağı biliniyor. Sizce o istasyon yeterli olmayacak mı?

Lojistik üsteki denetim lokal olacağından bunun dışında otoyolu korumak için bir kantar ihtiyacı var. Sabit ABK’ların dışında Bakanlığımızca çok miktarda seyyar kantarlar alındı ve bölgelere gönderildi.

Ayrıca şikâyet aldığımız noktalarda seyyar kantarlarımızla uygulamalar yapıyoruz. Ağırlık ve boyut istasyonlarında bildiğiniz gibi belge kontrolü de yapıyoruz. Mesleki yeterlilik eğitim belgesini de (SRC) dahil ediyoruz. Kantarların yeni sistemi o kadar güzel oldu ki; artık duran aracın fotoğrafı çekiliyor. Kamera kayıtları alınıyor. Sürücü aracının ne kadar fazla tonajla geçtiğini kendi görebiliyor. İtiraz etme durumu da böylece ortadan kalkıyor.

Bu yeni bir sistem olup, zaman kaybını azaltmak amacıyla hareket halindeki araçları kontrol ediyor. Önceki yapılanma durağan araçları kontrol ediyordu.

Yolların durumu ve gerekli çalışmaların yapılması neticesinde ilk etapta sabit istasyonlarının sayısının 100’e çıkarılması düşünülüyor. Bizim önerdiğimiz yerler ise Eskişehir - Mahmudiye Kavşağı, buradan Emirdağ-Konya istikametine oldukça yoğun bir kamyon trafiği var. İkinci olarak Kuzey Anadolu Yolu dediğimiz Merzifon’dan girip Gerede sapağından İstanbul istikametine giden Ilgaz yakınında bir istasyon kurulması gerektiğini düşünüyoruz. Ayrıca üç tane yolun kavşağında bulunan Kırıkkale’den Ankara istikametine gidiş yönünde de bir yer belirledik. Dolayısıyla üç tane ilave sabit istasyon önerisinde bullunduk. Bu istasyonlarla birlikte Orta Anadolu’daki şehirler arası yolların korunmasına daha fazla katkıda bulunacağımızı düşünüyoruz.

Bunların dışında yeni yerler belirleyecek misiniz?

Bu üç istasyon önerisi aciliyet gösteren yerler. Bunların dışında Gölbaşı’nda mevcut istasyona yakın bir yerde Ankara’ya doğru geliş yolunda ve Akıncılar Gişesi yakınında da yer belirleme çalışmalarımız devam ediyor.

Seyyar kantarlar sabit kantarlar kadar verimli çalışmıyor mu ve yerleri belirlenirken nelere dikkat ediliyor?

Seyyar kantarın sistemi farklı; durağan tartım yapıldığından daha ağır çalışıyor. Şarj sistemi olup, kısa sürede şarjı bittiğinden dolayı az sayıda araç tartabiliyoruz. Ayrıca kantarın konumlandırıldığı yerin düz ve asfalt olması ile tartım alanın da geniş olması lazım. Ayrıca gece seyyar kantarlarla uygulama yapamıyoruz.

Seyyar kantarlarda Valilik ve Emniyet’le ortak çalışmak size avantaj getiriyor mu? İkincisi seyyar kantarlar sizce tamamen Emniyet’in denetimine mi verilmeli?

Seyyar kantarların tamamen Emniyet’in denetimine verilmesi noktasında bir fikir beyan edemeyeceğim. Bu bir ekip meselesi ve bu olaya da inanma meselesi. Bu hizmetin gerek Ulaştırma, gerek diğer kuruluşlar tarafından yerine getirilmesinin zorluğu personel ve özlük boyutuyla düşünülmelidir. Tonaj ve belge kontrolü yapan personelin özlük durumu gözden geçirilmeli farklı bir ücretlendirme sistemi olmalı.

Emniyetimize ve Jandarmamıza mevzuat görev yüklüyor. Emniyetin ve Jandarmanın denetimlerde ekiplerimizle birlikte olması caydırıcılık noktasında tabi ki etken. Ankara Emniyet ekipleriyle yer yer birlikte uygulamalar yapıyoruz.

Kantarların doğru ölçüm yapmadığına dair itirazlar söz konusu; bir de aracın geçiş hızı yük miktarını etkiliyor. Bu hassas nokta nasıl dengelenebilir?

Bir konuda bir yanlış algılama var. Normal şartlarda bir araç istiap haddi ne ise o kadar yükleme yapabilir. Bunun dışında yükleme yapmaması lazım. Tolerans dediğimiz durum kantara ait; taşıyıcılara ve yükleyicilere ait bir durum değil. Bu durum taşımacı ve yük sahiplerince net şekilde bilinir ve uygulanırsa problem çıkmaz. Kamyoncu istiap haddinin üzerinde yük alması gerektiğini bilmek durumunda.

Bölge Müdürlüğümüzce işletilmekte olan istasyonumuzda yeni montajı ve kalibrasyonu yapılmış kantar devreye sokuldu. Başka kantarlarda yükü tartılmış bir araç geldi. Bu kantarda tonajın yüksek çıktığını iddia etti. Olayın üzerine gittik; tolerans payı ile birlikte yük alındığı, araç sürücüsünün kendi ağırlığı, branda ve akaryakıt alımıyla tonaj fazlasını tespit edip, gereğini yaptık.

Tonaj cezasında kademeli bir artış yok. Birkaç kilo da olsa, 10–20 ton da olsa fazla yüke aynı cezayı kesiyoruz. O nedenle taşımacılar ve yük sahipleri tonaj konusundaki duyarlılığı iyice bilmesi gerekiyor.

Sistemin oturmasının karayollarına ve taşımacılara faydası; özellikle kantarların sayısının artmasının ileriye yönelik avantajları sizce ne olacaktır?

Bilimsel anlamda ispat edilen bir gerçeği aktarmak gerekir. Bir metrelik sıcak asfaltın 70-80 milyon maliyeti var. Ülkenin 400 bin km’lik karayolu ağına sahip olduğunu, bu yolların üzerinden yüz binlerce kamyoncunun geçtiğini düşünürsek, asfaltın eskimesinin kaynak israfı hesap edilebilir gibi değil. Bu istasyonların artırılması kaynakların korunmasını sağlayacak; karayollarının bence yapımından çok, korunması daha önemlidir. Böylece karayolları güvenli hale gelecek; kamyoncunun aşırı yüklemeden dolayı kamyonuna verdiği zararı, kendi canını riske etmesi gibi unsurları ortadan kaldıracaktır. Ayrıca yetki belgelerinin kontrolü ile de taşımacılar genel sistem içine dâhil edilecektir.

Böylece düzenli, eğitimli, nitelikli, para kazanan can ve mal güvenliğine olumlu katkısı olan sistemli bir taşımacılık gerçekleştirilmiş olacaktır diye düşünüyorum.