ULUSLARARASI TAŞIMALARDA 2008

İlk önce şunu öğrenmek istiyorum. 2007 nasıl bir yıldı uluslararası taşımacılık anlamında. Neler yapıldı?

2007 yılı uluslararası taşımacılar açısından çok hareketli ve iyi bir yıl olarak geçti. Tabii her yıl olduğu gibi bu yılda bir takım sıkıntılar oldu. Her zaman da olacak. Bununla ilgili 2007 yılında mevcut geçiş belgeleri sayısında önemli oranda bir artış yapmamıza rağmen bir çok ülkelerin kotalarında yine yetersizlikler oldu. Yine ilave kotalar istendi. Bu taleplerimizin de çoğu karşılandı. Ancak özellikle şunu belirteyim; Rusya ve Kazakistan gibi daha önceleri çok sorun yaşanan ülkelerle bu yıl ciddi bir sorun yaşanmadı. İtalya, aynı şekilde 2007 yılında sorunlu geçmedi. Bu bizim için taşımacılar için çok sevindirici bir durum. Bunların dışında diğer ülkelerden ufak tefek taleplerimiz oldu. Onlar da karşılandı.

“2007 yılına asıl damgasını vuran Bulgaristan’dı.”

Bunlar hangi ülkeler?

Romanya, Slovenya, Sırbistan, Hırvatistan gibi ülkelerden taleplerimiz oldu. Onlar da karşılandı. Fazla bir sorun olmadı. 2007 yılına asıl damgasını vuran Bulgaristan’dı. Çünkü Bulgaristan 2007 yılında Avrupa Birliği’ne girdi. Girmesiyle birlikte sadece kara ulaştırması anlamında değil diğer sektörlerde de ikili anlaşmalarını iptal ettiğini duyuyoruz.  bu ülkeyle 2007 yılı içerisinde 4-5 kez toplantı yapıldı. Bu toplantılarda mevcut sorunların çözümüne gayret sarf edildi. Son olarak da İstanbul’ da yaptığımız Çalışma Grubu Toplantısı’nda da iki ülke arasında imzalanacak olan ‘Kara Yolu Taşıma Anlaşması’ gündeme geldi. toplantıda bu anlaşmanın biran önce imzalanarak hayata geçirilmesi üzerinde duruldu. Bununla ilgili anlaşma taslağımız daha önce karşı tarafa iletildi. Bulgaristan ile  Ocak 2008’de de tekrar bir araya gelmemiz gerekecektir..

Bu anlaşmanın detayında neler var?

Anlaşmanın detayı şudur:  boş girişler ve üçüncü ülke taşımaları hariç tüm taşımaları libere ediyoruz. Bulgaristan’ın isteği üçüncü ülke taşımaları hariç tüm taşımaların serbest olması şeklindeydi.  Fakat Avrupa Birliği’ne Bulgaristan’ın girişiyle her iki taraf taşımacılarının yeni dönemde sıkıntı çekmemesi için ortak bir noktada buluşmamız gerekirdi. Zaten anlaşmanın konu ile ilgili maddesi üzerinde 2007 yılı içerisinde yapılan toplantılarla mutabık kalındı. Ancak bu yıl için diğer normal geçiş belgeleri  önceki anlaşmaya göre kotaya bağlı olarak temin edildi. Fakat anlaşma imzalanması halinde, transit geçişler ve ikili taşımalar için (boş girişler hariç) belge söz konusu olmayacak. Sadece boş girişler ve üçüncü ülke taşımaları belgeye tabi olacak. Dolayısıyla bugün 200-250 bin belgenin yerine sadece 10-15 bin belge verilmek suretiyle Bulgaristan’la karşılıklı olan sorunlar bu şeklide büyük ölçüde aşılmış olacaktır..

“Avrupa ülkelerinin katı tutumları, özellikle karayolu taşımalarına yönelik katı tutumları önümüzde ciddi bir engel. Ancak Bakanlığımız önceki yıllarda olduğu gibi önümüzdeki yıl da gereken çabayı sarf edecek.”

                                                                                                          

Peki 2008’de farklı olarak taşımacılar ne tür kolaylıklar yaşayacaklar?

Kolaylıklar derken bir defa şunu belirtmekte fayda var; her geçen gün Türkiye’de taşıma filosu büyüyor. Dış ticaretimiz sürekli arttığı için taşımalar da buna paralel olarak artıyor. Dolayısıyla her zaman için geçiş belgesine ihtiyacımız olacak. Her zamankinden çok daha fazla olacak, son yıllarda dış ticaret hacmi ve belge taleplerinde asgari yüzde 20-30 ‘lara varan bir artış oluyor. Bilindiği gibi Türkiye’nin büyüme oranı yüzde yedi olarak açıklanmış, bu da önemli bir mesafe demektir. Tüm bunlar geçiş belgesi talebine yansımaktadır. Şimdi bir tarafta büyüme olurken diğer taraftan da Avrupa ülkelerinin katı tutumları, özellikle karayolu taşımalarına yönelik katı tutumları da önümüzde ciddi bir engel. Bunu aşmak için bir taraftan müzakereler daha da sıklaştırılacak ve daha etkin hale getirmek diğer taraftan da kotaların artışını sağlamak yani ticaret hacmine paralel olarak kota artışı sağlamak elbette kolay olmayacaktır. Ancak Bakanlığımız önceki yıllarda olduğu gibi önümüzdeki yıl da gereken çabayı sarf edecek. Mümkün olduğu kadar taşımacıların geçiş belgesi sıkıntısı çekmeden taşımalarını yapmasına gayret gösterecektir.

Uluslararası taşımacıların şöyle bir yaklaşımı var; ülke bazında sizin birebir yaptığınız toplantılarla yaşanan problemler çözülmeye çalışılıyor; ancak uluslararası taşımacılar bu problemlerin daha boyutlu daha makro düzeyde çözülmesi gerektiğini düşünüyorlar. Yani diyelim ki Avrupa Birliği boyutunda... Bakanlığın da olaya böyle yaklaşması gerektiğini düşünüyorlar. Sizin bu konudaki görüşleriniz neler?

Doğru, haklısınız. Bakanlık olarak da biz bu konuyu böyle görüyoruz. Nitekim Ulaştırma Bakanlığı’nın dışında Dışişleri Bakanlığı ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nda yapılan toplantılarda da bu konu masaya yatırılıyor. Bizlerin katılımlarıyla da yapılan toplantılarda özellikle Avrupa Birliği boyutuna bu yönde baskı yapılmak suretiyle Türkiye’nin kotaya olan ihtiyaçları bu platformlarda da gerekçeleriyle anlatılıyor. Örneğin, Gümrük Birliği anlaşmalarımızdan ve GATT çerçevesinde elde edilen kazanımlardan faydalanmak suretiyle bu gerçekleştirilmeye çalışılıyor. Diğer yandan, Türkiye’nin taraf olduğu diğer çok taraflı anlaşmalarda bile bu konu gündeme getiriliyor ve sınır geçişlerinin kolaylaştırılması kapsamında hemen hemen bütün çok taraflı platformlarda gündem maddesi olarak koyuluyor. Ve bunun üzerinde tartışılıyor.Tabi buralarda elde edilen olumlu sonuçlar ikili düzeydeki ilişkilere tamamıyla yansıtılamıyor. Bu demek değildir ki bu çalışma yapılmayacak.  Elbette buralarda da çalışmalar yapılacak. Avrupa Birliği ile anlaşma imzalamak bu konuda, bir mutabakata varmak elbette çok önemli, Ancak AB’ nin öne sürdüğü temel politikalar var. Bunları da gözardı edemeyiz.. Bunlar da ancak zamanla olabilecektir..

Daha önce yapılmış bazı anlaşmalardaki haklar uluslararası hukuk boyutunda yapılan ikili görüşmelere yansıtılamıyor mu?

Bunlar tamamıyla yansıtılamıyor.  Neticede bu çok taraflı anlaşmalardan çıkan kararlar genellikle tavsiye niteliğinde kaldığı için temel manada bağlayıcı olamıyor. Ancak ülkelerin verdiği sözler, mutabık kalınan hususlar olduğu için bunlar zaman zaman toplantılarda gündeme getiriliyor.

“Geçiş belgeleri bizim için çok kıymetli. Taşımacılarımız için çok kıymetli. Bunu en iyi ve rantabl şekilde kullanmamız için her türlü tedbire başvurmak durumundayız.”

Peki sizin de söylediğiniz gibi bu uluslararası taşımacılık konusunda etkin olan kurumlar var. Bunlar Ulaştırma Bakanlığının dışında Dışişleri Bakanlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Gümrük Müsteşarlığı. Bu kuruluşlar arasında tam bir uyum ve koordinasyon var mı? Bu konuda gelecekte birlikte yapılması planlanan uygulamalar var mı?

Elbette. Bu toplantılara birlikte katılmak zaten bu koordinasyonun varlığını gösterir. Dolayısıyla bu kurumlar arasında koordinasyon var. Zaten olmaz ise bu işler yürümez. Bu konuda herhangi bir eksiklik aksaklık yoktur. Fakat Türkiye’nin önünde önemli olan taşımacılığımızın mevcut güzergahları yeniden gözden geçirilmesi ki biz bu amaçla yeniden düzenlediğimiz geçiş belgesi dağıtım esasları yönergesi ile bu güzergahları yeniden ele aldık ve yeniden belirledik. Belki bunlar ileride yeniden gözden geçirilerek revize edilecek. Bir defa bunu sağladıktan sonra geçiş belgelerinin kullanım konusunda da gerekli hassasiyeti göstermemiz gerekir. Yani artık geçiş belgeleri bizim için çok kıymetli. Taşımacılarımız için çok kıymetli. Bunu en iyi ve rantabl şekilde kullanmamız için her türlü tedbire başvurmak durumundayız.

Peki sizin uluslararası taşımacılar için bir mesajınız var mı?

Bir defa taşımaların gerek ülkemiz gerekse Avrupa ülkelerinde geçerli tüm kurallar çerçevesinde yapılması gerekliliği... Bir ikincisi kuraldışı hareketlere kesinlikle müsamaha edilmemesi ve kendi şirketlerini veya kendi namına taşıma yaptıkları tüm taşımacıları iyi kontrol etmeleri. Avrupa’da özellikle seyahat ederken onların uğradıkları birçok haksızlık diye nitelendirdikleri konular bize iletiliyor. Bu konularda kendileri de iyi araştırma yapmalı ve hatalarının nerelerde olduğunu tespit etmeleri gerekir. Bu geçiş belgeleri tüm taşımacılarımızındır.. Onları en iyi şekilde kullanmaları kendi yararlarına olacak. İllegal durumlara kesinlikle müsamaha edilmemesi gerekir.