2030’a Giderken Avrupa Ticari Araç Devrimi

GSR II’den VECTO’ya, Euro 7’den Akıllı Takografa: Kamyonları ve Treylerleri Değiştiren Yeni Kurallar

Avrupa’da kamyon ve treyler sektörü yalnızca yeni motor teknolojileriyle değil; gelişmiş sürücü destek sistemleri, CO? hedefleri, dijital denetim, batarya sürdürülebilirliği, şarj altyapısı ve siber güvenlik kurallarıyla yeniden şekilleniyor. GSR II araç güvenliğini, VECTO enerji ve CO? performansını, Euro 7 egzoz dışındaki emisyonları, AFIR alternatif yakıt altyapısını, Akıllı Takograf 2 ise uluslararası taşımacılığın denetimini değiştiriyor. Kamyonum Research, 2030’a giderken ağır ticari araç sektörünü etkileyen temel AB ve UNECE düzenlemelerini tek dosyada topladı.

---

Avrupa Neden Kuralları Baştan Yazıyor?

Avrupa Birliği’nin ağır ticari araç politikası artık yalnızca egzoz emisyonlarını azaltmaya odaklanmıyor. Yeni mevzuat yapısı; güvenliği, enerji verimliliğini, dijital denetimi ve sıfır emisyonlu taşımacılığa geçişi birlikte ele alıyor.

Bu nedenle üreticiler yalnızca motor ve şanzıman geliştirmiyor. Kamera ve radar sistemleri, elektronik frenler, yazılım mimarisi, siber güvenlik, treyler aerodinamiği, batarya dayanıklılığı ve şarj altyapısı da tip onayı ve işletme kurallarının parçası hâline geliyor.

Dosyada her düzenlemeyi üç ayrı statüyle değerlendirmek gerekiyor:

• Yürürlükte
• Kademeli uygulanıyor
• Teklif veya müzakere aşamasında

Bu ayrım, gelecekte uygulanması planlanan hükümlerle bugün geçerli kuralların birbirine karıştırılmasını önlüyor.

---

1. GSR II: Güvenlik Sistemleri Araç Mimarilerine Yerleşiyor

Durum: Kademeli uygulanıyor

AB’nin Genel Güvenlik Regülasyonu olarak bilinen Regulation (EU) 2019/2144, M, N ve O kategorilerindeki motorlu araçlar ile treylerlere ilişkin güvenlik ve tip onayı şartlarını yeniledi. Düzenlemenin temel hükümleri yeni araç tiplerinde 2022’den, kapsam içindeki yeni araçların genelinde ise 7 Temmuz 2024’ten itibaren kademeli biçimde uygulanmaya başladı.

Ağır ticari araçlar açısından öne çıkan başlıklar arasında şunlar yer alıyor:

• Akıllı hız desteği
• Sürücü yorgunluk ve dikkat uyarısı
• Geri manevra algılama
• Kör nokta ve savunmasız yol kullanıcısı algılama
• Hareket başlangıcında ön bölge izleme
• Lastik basıncı izleme
• Geliştirilmiş acil fren ve şerit destek sistemleri
• Ağır araçlarda doğrudan görüşün iyileştirilmesi

Bütün sistemlerin her araç kategorisinde aynı tarihte ve aynı teknik kapsamda zorunlu hâle geldiğini söylemek doğru olmaz. GSR II, araç sınıfına ve fonksiyona göre farklı uygulama takvimleri içeriyor.

Sektöre etkisi

Güvenlik teknolojileri artık sonradan eklenen opsiyonlar olmaktan çıkıp aracın temel elektronik mimarisine yerleşiyor. Radar, kamera, elektronik fren, direksiyon kontrolü ve araç yazılımının birlikte çalışması gerekiyor.

Bu dönüşüm yalnızca üretimi değil; servis, hasar onarımı, sensör kalibrasyonu ve teknik muayene süreçlerini de değiştiriyor.

---

2. ADAS: Kamera, Radar ve Fren Tek Sistem Gibi Çalışıyor

Durum: Yürürlükte ve kapsamı genişliyor

ADAS, yani gelişmiş sürücü destek sistemleri tek bir cihazdan oluşmuyor. Acil frenleme, şerit desteği, hız kontrolü ve kör nokta algılama; farklı sensörlerden gelen verilerin araç kontrol ünitelerinde birleştirilmesiyle çalışıyor.

Bu yapı şu teknolojileri doğrudan önemli hâle getiriyor:

• Kamera ve radar sensörleri
• Sensör füzyonu
• Elektronik fren sistemleri
• Direksiyon kontrolü
• Araç içi haberleşme ağları
• Yazılım doğrulaması
• Sensör kalibrasyonu
• Arıza teşhisi

GSR II’nin teknik arka planında ağır araç frenlerine ilişkin UNECE R13, şeritten ayrılma uyarısına ilişkin R130, gelişmiş acil frenlemeye ilişkin R131 ve çevresel algılama fonksiyonlarına ilişkin diğer UNECE düzenlemeleri bulunuyor. Avrupa Komisyonu da araç güvenlik sistemlerini daha geniş akıllı mobilite mimarisinin parçası olarak ele alıyor.

---

3. Ağır Ticari Araç CO? Hedefleri: 2030’da Yüzde 45

Durum: Yürürlükte

Ağır ticari araçların CO? performansına ilişkin temel çerçeve Regulation (EU) 2019/1242 ile oluşturuldu ve Regulation (EU) 2024/1610 ile güçlendirildi.

Yeni ağır hizmet araçları için üretici filolarına getirilen ana CO? azaltım hedefleri:

• 2030: yüzde 45
• 2035: yüzde 65
• 2040: yüzde 90

Bu oranlar, düzenlemede tanımlanan referans dönemlerine ve araç gruplarına göre uygulanıyor. Üreticiler açısından sonuç; sıfır emisyonlu kamyonların, elektrikli şehir otobüslerinin ve daha verimli dizel araçların ürün gamındaki ağırlığının artması olacak.

Burada önemli ayrım şu:

CO? hedefleri hukuki yükümlülüğü belirler; VECTO ise performansın hesaplanmasında kullanılan araçlardan biridir.

---

4. VECTO: Kamyonun Enerji ve CO? Karnesi

Durum: Yürürlükte, kapsamı araç gruplarına göre genişliyor

VECTO, ağır ticari araçların yakıt tüketimi, enerji kullanımı ve CO? performansını standartlaştırılmış koşullar altında hesaplayan Avrupa Komisyonu simülasyon aracıdır.

Sistem şu girdileri birlikte değerlendirir:

• Motor
• Şanzıman
• Aks oranı
• Araç ağırlığı
• Aerodinamik sürükleme
• Lastik yuvarlanma direnci
• Yardımcı sistemlerin enerji tüketimi
• Tanımlanmış operasyon profili

VECTO sayesinde farklı üreticilerin araçları ortak bir hesaplama yöntemiyle değerlendirilebiliyor; sonuçlar üretici CO? hedeflerinin izlenmesinde de kullanılıyor.

---

5. Treylerler de CO? Hesabının İçine Girdi

Durum: Kademeli uygulanıyor

Treylerin boş ağırlığı, aerodinamiği, lastikleri ve şasi yapısı, çekici-treyler kombinasyonunun enerji tüketimini doğrudan etkiliyor.

Implementing Regulation (EU) 2022/1362, belirli ağır treyler ve yarı römorkların çekici aracın CO? salımı, yakıt ve enerji tüketimi üzerindeki etkisinin sertifikalandırılması için yöntem getiriyor.

Böylece şu unsurlar daha ölçülebilir hâle geliyor:

• Treyler boş ağırlığı
• Aerodinamik direnç
• Lastik yuvarlanma direnci
• Şasi ve üstyapı konfigürasyonu
• Enerji tüketimine etkisi

Bu gelişme, hafif treyler ve aerodinamik ekipman yatırımlarını yalnızca pazarlama söylemi olmaktan çıkarıp sertifikalandırılan performans unsurlarına dönüştürüyor.

---

6. Euro 7: Egzozun Ötesine Geçen Emisyon Düzeni

Durum: Gelecekte kademeli uygulanacak

Euro 7’nin temel metni Regulation (EU) 2024/1257. Ağır ticari araç ve ağır treyler kategorilerinde genel uygulama takvimi:

• Yeni tipler: 29 Mayıs 2028
• Tüm yeni araçlar: 29 Mayıs 2029

Euro 7’nin en önemli farkı, yalnızca egzoz gazlarına odaklanmaması. Düzenleme kapsamına şu başlıklar da giriyor:

• Egzoz emisyonları
• Fren aşınma partikülleri
• Lastik aşınması
• Elektrikli araç batarya dayanıklılığı
• Emisyon sistemlerinin daha uzun kullanım ömrü
• Araç içi izleme sistemleri

Dolayısıyla “elektrikli araçların Euro 7 ile ilgisi yok” yaklaşımı doğru değil. Elektrikli araçların egzozu olmasa da fren, lastik ve batarya performansı mevzuat kapsamına giriyor.

---

7. AB Batarya Regülasyonu: Bataryanın Tüm Yaşam Döngüsü İzlenecek

Durum: Yürürlükte, yükümlülükleri kademeli geliyor

Regulation (EU) 2023/1542, elektrikli araç ve endüstriyel bataryaları üretimden geri dönüşüme kadar bütün yaşam döngüsü içinde ele alıyor.

Başlıca konular:

• Karbon ayak izi beyanı
• Performans ve dayanıklılık
• Geri dönüştürülmüş içerik
• Atık toplama ve geri dönüşüm
• Tedarik zinciri sorumluluğu
• Batarya pasaportu
• İzlenebilirlik

Özellikle elektrikli ağır ticari araçlarda batarya maliyeti, menzil ve ikinci ömür uygulamaları düşünüldüğünde, bu düzenleme yalnızca çevre mevzuatı değil; araç değerini ve toplam sahip olma maliyetini etkileyen bir sanayi düzenlemesi olarak görülmeli.

---

8. AFIR: Elektrikli Kamyon İçin Yol Boyunca Enerji

Durum: Yürürlükte, altyapı hedefleri kademeli uygulanıyor

Regulation (EU) 2023/1804, alternatif yakıt altyapısının Avrupa genelinde yaygınlaştırılması için bağlayıcı ulusal hedefler getiriyor.

Ağır araçlar açısından AFIR şu alanlara odaklanıyor:

• TEN-T koridorlarında yüksek güçlü şarj merkezleri
• Kentsel düğümler
• Güvenli kamyon park alanlarında şarj
• Hidrojen ikmal altyapısı
• Ödeme ve fiyat şeffaflığı
• Şarj noktalarının erişilebilirliği
• Altyapı güç kapasitesi

Elektrikli kamyonların gerçek operasyon başarısını yalnızca batarya büyüklüğü belirlemeyecek. Aracın dinlenme süresi içinde ne kadar hızlı şarj olabildiği, şarj noktasının kullanılabilirliği ve elektrik şebekesinin kapasitesi en az araç teknolojisi kadar kritik olacak.

---

9. Ağırlıklar ve Boyutlar: Elektrikli Kamyonda Faydalı Yük Tartışması

Durum: Mevcut direktif yürürlükte; kapsamlı revizyon müzakere aşamasında

Directive 96/53/EC, ağır ticari araçların azami ağırlık ve boyutlarını düzenliyor.

Elektrikli ve hidrojenli araçların daha ağır güç sistemleri, sıfır emisyonlu kamyonların dizel araçlarla benzer faydalı yük sunabilmesi için yeni istisna ve ağırlık düzenlemelerini gündeme taşıdı. Ancak kapsamlı revizyon önerilerinin tamamı yürürlükteki hukuk gibi sunulmamalı; mevcut direktif ile teklif edilen değişiklikler net biçimde ayrılmalı.

Bu başlık, treyler hafifliği açısından da kritik. Çekicinin batarya nedeniyle ağırlaşması, treylerin boş ağırlığındaki her kilogramlık tasarrufu daha değerli hâle getiriyor.

---

10. Eurovignette: Yol Ücretlerinde CO? Performansı

Durum: Yürürlükte; üye ülke uygulamalarına göre değişiyor

Directive (EU) 2022/362, yol ücretleri ve altyapı bedellerinin aracın CO? ve çevresel performansına göre farklılaştırılmasını güçlendirdi.

Bu sistemin filo açısından anlamı şu:

Aynı güzergâhta daha yüksek emisyon sınıfına sahip kamyon, ülkenin uyguladığı ücret sistemine bağlı olarak daha yüksek yol bedeliyle karşılaşabilir.

Dolayısıyla araç seçiminde yalnızca satın alma fiyatı ve yakıt tüketimi değil, gelecekte oluşabilecek yol ücreti farkları da TCO hesabına dahil edilmeli.

---

11. ETS2: Dizel Yakıtın Karbon Maliyeti

Durum: 2028’de tam faaliyete geçmesi planlanıyor

ETS2, karayolu taşımacılığı ve binalarda kullanılan yakıtların karbon emisyonlarını ayrı bir emisyon ticaret sistemi altında ele alacak.

Yükümlü taraf doğrudan kamyon sahibi veya sürücü değil; yakıtı piyasaya sunan tedarikçiler olacak. Ancak karbon maliyetinin yakıt fiyatlarına dolaylı biçimde yansıması mümkün.

Avrupa Komisyonu, ETS2’nin 2028’de tam faaliyete geçmesini öngörüyor.

---

12. Akıllı Takograf 2: Sınır Geçişi ve Operasyon Verisi Dijitalleşiyor

Durum: Yürürlükte

Akıllı Takograf 2 şu fonksiyonlarla denetimi güçlendiriyor:

• Sınır geçişlerinin otomatik kaydı
• Yükleme ve boşaltma faaliyetlerinin kaydı
• Daha güçlü müdahale ve manipülasyon koruması
• Uzaktan ön kontrol imkânı
• Yazılım güncellemelerine daha uygun mimari

Uluslararası taşımacılıkta eski cihazların dönüşüm takvimi büyük ölçüde tamamlandı.

1 Temmuz 2026’dan itibaren, AB’de kayıtlı olup uluslararası ücretli taşımacılık yapan ve izin verilen azami kütlesi 2,5 tonu aşan hafif ticari araçlar da Akıllı Takograf 2 ile sürüş-dinlenme süresi kurallarının kapsamına giriyor.

Bu düzenleme Avrupa’ya çalışan Türk taşımacıları da sözleşme, sürücü planlama, sınır geçişi ve operasyon denetimi açısından yakından ilgilendiriyor.

---

13. Mobility Package I: Sürücü, Kabotaj ve Pazar Kuralları

Durum: Yürürlükte

Mobility Package I, takograftan daha geniş bir alanı düzenliyor.

Paket kapsamında öne çıkan konular:

• Sürüş ve dinlenme süreleri
• Haftalık dinlenme şartları
• Sürücünün düzenli olarak eve veya işletme merkezine dönüşü
• Kabotaj
• Kabotaj sonrası bekleme süresi
• Sürücülerin başka ülkeye gönderilmesi
• IMI bildirim sistemi
• Pazar ve mesleğe erişim şartları

Sosyal hükümler 2020’den, sürücü gönderme kuralları ise 2022’den itibaren uygulanıyor.

---

14. UNECE R155: Kamyonun Siber Güvenliği

Durum: Tip onayı sisteminde uygulanıyor

UNECE R155, araç üreticilerinin bir Siber Güvenlik Yönetim Sistemi kurmasını ve siber riskleri aracın yaşam döngüsü boyunca yönetmesini öngörüyor.

Bu kapsamda üreticilerin:

• Tehditleri değerlendirmesi
• Araç mimarisini koruması
• Siber olayları izlemesi
• Zafiyetleri yönetmesi
• Tip onayında sistemi kanıtlaması

gerekiyor.

R155, binek araçların yanında kamyon ve otobüsleri de kapsıyor.

---

15. UNECE R156: Yazılım Güncellemesi Tip Onayı Konusu

Durum: Tip onayı sisteminde uygulanıyor

UNECE R156, yazılım güncellemelerinin güvenli, kayıtlı ve araç tip onayıyla uyumlu şekilde yapılmasını düzenliyor.

Güncellemenin:

• Güvenli biçimde yüklenmesi
• Araç fonksiyonlarını bozmaması
• Kayıt altına alınması
• Mevcut tip onayını koruması
• Üreticinin yönetim sistemi içinde izlenmesi

gerekiyor.

Düzenleme, yazılım güncellemesine izin veren M, N ve O kategorilerindeki araçları kapsayabiliyor. Bu nedenle yeni nesil treyler kontrol üniteleri ve elektronik sistemler de ilgili kapsam içinde değerlendirilebilir.

---

16. Otonom Sürüş: R157 Tek Başına Level 4 Yönetmeliği Değil

Durum: Belirli otomatik sürüş fonksiyonları için yürürlükte

UNECE R157, Otomatik Şerit Koruma Sistemi yani ALKS için tip onayı çerçevesi oluşturuyor.

Ancak bu düzenlemeyi bütün Level 4 otonom kamyon operasyonlarını düzenleyen genel bir mevzuat gibi göstermek doğru olmaz.

Kamu yolunda sürücüsüz kamyon işletimi ayrıca şunlara bağlı:

• Ülke bazlı izinler
• Operasyon alanı
• Sigorta
• Hukuki sorumluluk
• Uzaktan operatör gereklilikleri
• Yol ve haberleşme altyapısı

Otonom ağır ticari araçlarda Avrupa genelinde tek ve bütünleşik ticari işletme rejimi henüz oluşmuş değil.

---

17. ITS Direktifi: Yol ve Araç Arasında Veri Alışverişi

Durum: Yürürlükte ve uygulaması genişliyor

Güncellenen ITS çerçevesi, bağlantılı ve otomatik mobiliteyle birlikte gerçek zamanlı yol verilerinin paylaşımını güçlendiriyor.

Öne çıkan alanlar:

• Gerçek zamanlı trafik bilgisi
• Yol çalışmaları
• Dijital hız sınırları
• Güvenli kamyon park alanı bilgisi
• Araç-altyapı veri paylaşımı
• Dijital mobilite hizmetleri

Bu yapı, geleceğin bağlantılı kamyonlarının yalnızca kendi sensörleriyle değil, yol altyapısından gelen verilerle de karar vermesine zemin hazırlıyor.

---

18. Teknik Muayene ve Yol Kenarı Denetimi

Durum: Mevcut kurallar yürürlükte; reform önerisi müzakere aşamasında

Mevcut sistemde:

• Directive 2014/45/EU, periyodik teknik muayeneyi;
• Directive 2014/47/EU, ticari araçların yol kenarı teknik denetimini düzenliyor.

Avrupa Komisyonu 2025’te elektrikli araçlar, ADAS fonksiyonları, güvenlik yazılımları ve daha gelişmiş emisyon testlerini içeren bir reform önerisi sundu.

Ancak bu yeni hükümler henüz yürürlüğe girmiş kesin kurallar olarak yazılmamalı; teklif statüsünde değerlendirilmelidir.

---

Kamyonum Değerlendirmesi

2030’a giderken Avrupa ticari araç sektöründeki dönüşüm tek bir düzenlemeyle açıklanamaz.

• GSR II, aracı daha güvenli hâle getiriyor.
• ADAS kuralları, sensör ve elektronik kontrol sistemlerini temel donanıma dönüştürüyor.
• CO? hedefleri ve VECTO, verimliliği ölçülebilir kılıyor.
• Treyler sertifikasyonu, çekici dışındaki enerji kayıplarını hesaba katıyor.
• Euro 7, egzozun yanında fren, lastik ve bataryayı düzenliyor.
• AFIR, elektrikli kamyonun enerji altyapısını oluşturuyor.
• Batarya Regülasyonu, bataryayı hammaddeden geri dönüşüme kadar izliyor.
• Akıllı Takograf ve Mobility Package I, taşımacılık operasyonlarını dijital olarak denetlenebilir hâle getiriyor.
• R155 ve R156, kamyonu siber güvenlik ve yazılım yönetimi çerçevesine alıyor.
• ETS2 ve Eurovignette, emisyon performansını doğrudan işletme maliyetine bağlayabiliyor.

Türkiye açısından mesele yalnızca Avrupa’ya ihraç edilen araçların tip onayı değil. Avrupa’ya çalışan filoların araç seçimi, sürücü planlaması, takograf kullanımı, servis yetkinliği, sensör kalibrasyonu, veri güvenliği, yol ücretleri ve şarj stratejileri de bu dönüşümden etkileniyor.

Bu nedenle 2030’a hazırlık yalnızca yeni kamyon satın almak anlamına gelmiyor. Filoların mevzuatı, teknolojiyi ve operasyon maliyetini birlikte yönetmesi gerekiyor.

---

Kaynak Notu

Bu dosya 3 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükteki resmî AB ve UNECE kaynaklarına göre hazırlandı. Müzakere veya teklif aşamasındaki düzenlemeler, yürürlükteki kurallardan ayrı biçimde belirtildi. Özellikle Ağırlıklar ve Boyutlar revizyonu ile teknik muayene reformu, kesinleşmiş mevzuat gibi değerlendirilmemelidir.