AvrupaTürkiye Kamyon Regülasyonları Karşılaştırması

AB’nin Teknik Kuralları Türk Lojistikçiyi Doğrudan Nasıl Etkiliyor?

Kamyonum, Avrupa’daki güncel kamyon regülasyonlarını teknik detayları ve sayısal hedefleriyle ele alarak Türkiye’deki uygulamalarla karşılaştırıyor.

CO? EMİSYON HEDEFLERİ: AB ZORUNLU KILIYOR, TÜRKİYE UYUM SÜRECİNDE

Avrupa Birliği, Regulation (EU) 2019/1242 kapsamında ağır vasıtalarda CO? emisyonlarını bağlayıcı hedeflerle sınırlıyor.

Avrupa Birliği hedefleri:

• 2025: Referans dönemine (2019–2020) göre %15 CO? azaltımı

• 2030: %30 CO? azaltımı

• 2035 sonrası: Yeni ağır vasıta satışlarında sıfır emisyon ağırlıklı yapı

Bu hedefler doğrudan:

• 4×2 ve 6×2 çekicileri

• Rigid kamyonları

• Şehir içi ve bölgesel dağıtım araçlarını

kapsıyor.

Türkiye’de durum:

• Ağır vasıtalarda Euro 6 emisyon standardı uygulanıyor

• 2025’te yürürlüğe giren İklim Kanunu, 2053 net sıfır hedefini tanımlıyor

• Ancak HDV’ler için bağlayıcı CO? oranları henüz AB ile birebir uyumlu değil

Kamyonum yorumu:
Avrupa pazarı için üretilen veya çalışan bir kamyon, Türkiye mevzuatına değil AB CO? matematiğine göre değerlendiriliyor.

ELEKTRİKLİ KAMYONLAR VE AFIR: TEKNİK ZORUNLULUKLAR NETLEŞTİ

AB’nin AFIR – Alternative Fuels Infrastructure Regulation (EU 2023/1804) düzenlemesiyle kamyonlara yönelik şarj altyapısı teknik olarak tanımlandı.

AFIR teknik gereklilikleri:

• TEN-T ana koridorlarında her 60 km’de bir

• ≥350 kW DC şarj kapasitesi

• Kamyonlara uygun MCS (Megawatt Charging System) altyapısına hazırlık

• 2030’a kadar ana hatlarda >1 MW şarj kapasitesi

Bu düzenleme, elektrikli çekicilerin (BEV tractor) uzun mesafede kullanılabilmesini hedefliyor.

Türkiye’de durum:

• Şarj altyapısı gelişiyor

• Ancak kamyon odaklı yüksek güçlü DC ve MCS planlaması henüz zorunlu değil

• Ulusal ölçekte AFIR benzeri bağlayıcı bir şema bulunmuyor

ETS2: KARBON MALİYETİ LOJİSTİĞE GİRİYOR

AB, ETS2 (Emissions Trading System – Phase 2) ile karayolu taşımacılığını karbon fiyatlandırması kapsamına alıyor.

Teknik detay:

• 2025–2026: İzleme ve raporlama dönemi

• 2027: Karbon maliyetinin fiilen uygulanması

• Yakıt tedarikçileri üzerinden dolaylı karbon bedeli

Tahmini etki:

• Dizel kamyon için ton-km başına %5–10 ek maliyet

• Navlun hesaplarında CO? maliyeti kalemi

Türkiye:

• Karayolu taşımacılığı için uygulanmış bir ETS yok

• Ancak AB’ye yapılan taşımalar fiilen ETS2 maliyetini taşıyacak

SÜRÜŞ SÜRELERİ, TAKOGRAF VE DENETİM: AB DAHA SERT

AB sürüş-dinlenme kuralları Regulation (EC) No 561/2006 ile net biçimde tanımlı:

• Günlük maksimum 9 saat sürüş

• Haftalık 56 saat

• İki haftada toplam 90 saat

• 4,5 saat sürüş → 45 dakika mola

• Dijital takograf kayıt saklama süresi: 56 gün + firma arşivi

Türkiye’de AETR geçerli olsa da:

• AB denetim yoğunluğu daha yüksek

• Cezalar binlerce euro seviyesinde

KABOTAJ VE MOBİLİTE PAKETİ: OPERASYON DARALIYOR

AB Mobilite Paketi ile:

• Kabotaj sonrası 4 gün cooling-off süresi

• Aynı ülkede sınırsız iç taşıma yasak

• Araç ve sürücünün merkez ülkeye dönüş şartları

Türkiye iç pazarında kabotaj farklı düzenlenirken, AB içinde çalışan Türk plakalı araçlar bu kurallara tam tabi.

DÜŞÜK EMİSYON BÖLGELERİ (LEZ / ZBE): ŞEHİR LOJİSTİĞİ DEĞİŞİYOR

Avrupa’da:

• Euro 6 altı kamyonlara şehir merkezi yasağı

• Elektrikli ve sıfır emisyonlu araçlara öncelik

• Teslimat saat ve bölge kısıtlamaları

Türkiye’de bu uygulamalar sınırlı; ancak Avrupa şehirlerine teslimat yapan filolar için araç tipi artık operasyonel kriter.

TEKNİK DEĞERLENDİRME

Avrupa–Türkiye regülasyon farkı artık teorik değil, operasyonel bir gerçek:

• Avrupa, kamyonu CO?, enerji ve veri üzerinden yönetiyor

• Türkiye, uyum ve geçiş sürecini izleyerek ilerliyor

• Türk lojistikçisi ise iki regülasyon sistemine aynı anda uymak zorunda

Önümüzdeki 3 yıl:

• Avrupa’ya çalışan filolar için elektrikli ve düşük emisyonlu araç yatırımı

• Dizel kamyonlar için artan maliyet ve kısıtlar

• Regülasyon uyumunun rekabet avantajına dönüşmesi

dönemi olacak.

AB regülasyonları artık bir “dış pazar kuralı” değil,
Türk lojistikçisinin günlük operasyon gerçeği.