Türkiye'nin Dört Bir Yanında Dev Yatırımlar

Kamyonum Dergisi olarak bizler de Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca gerçekleştirilen “dev projeleri” sizler için bir araya getirdik.

Dünyanın en yüksek ve mühendislik harikası barajları, adeta bir nehri andıran devasa sulama kanalları ve HES’leri hayata geçiren Bakanlık,  bölgenin bereket kaynağı niteliğinde ve ülke ekonomisinin kalkınmasına büyük katkılar sağlayan GAP gibi Bölgesel Gelişim Projeleri’ni de hızla hayata geçiriyor. Bölgesel Gelişim Projeleri ile 2003-2019 yılları arasında 220 milyar 149 milyon TL yatırım yapılması planlanıyor. 

Deriner Barajı ve HES

12.12.2012 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından, Başbakanlığı döneminde hizmete alınan 670 MW kurulu güç ve yıllık 2 milyar 118 milyon kilovatsaat enerji üretimine sahip barajda bugüne kadar
3 milyar 535 milyon kilovatsaat elektrik enerjisi üretilerek, milli ekonomiye
813 milyon liralık katkı sağlandı. Depolama kapasitesi 1 milyar 969 milyon m³ olan Deriner Barajı,  249 metre yüksekliği ile ülkemizin en yüksek barajıdır.

Yusufeli Barajı, Dünyanın En Yüksekleri Arasında

Yusufeli Barajı çift eğrilikli ince kemer baraj tipinde olup, 270 m yüksekliği ile kendi sınıfında Dünya’nın en yüksek üçüncü, Türkiye’nin ise en yüksek barajı olacak. 540 MW kurulu gücü ile yılda 1 milyar 827 milyon kilovatsaat enerji üretimiyle ülke ekonomisine yılda 330 milyon TL katkı sağlayacak. Proje, 7 senede kendini amorti edecek. Şu an itibariyle baraj inşaatında yüzde 61 fiziki gerçekleşme sağlandı.

“Asrın Projesi” KKTC Su Temin Projesi

Dünyada İlk ve Tek

KKTC Su Temin Projesi, Türkiye tarafında Anamur Dragon Çayı üzerinde tesis edilen Alaköprü Barajı'ndan alınan yıllık 75 milyon metreküp suyun, Akdeniz’in 250 metre altında askıda döşenen boru hattı vasıtasıyla Girne yakınlarında inşa edilen Geçitköy Barajı’na aktarılmasıdır. 80 kilometrelik deniz geçişi bulunan proje ile KKTC’nin içme, kullanma, sanayi ve sulama suyu ihtiyacı karşılanıyor. 7 Mart 2011 tarihinde Alaköprü Barajı’nın temelinin atılmasıyla başlatılan KKTC Su Temin Projesi 4,5 yıl gibi kısa bir zamanda tamamlanarak 17 Ekim 2015 tarihinde hizmete başladı. KKTC’de yaşayan vatandaşların içme suyu problemlerini ortadan kaldıran projede, ada üzerinde inşa edilen bütün dağıtım hatlarının kabul çalışmaları tamamlandı. Böylece bugün itibarıyla Türkiye’den iletilen su adanın her noktasına dağıtılıyor.

Ermenek Barajı ve HES

Karaman’da Göksu Irmağı üzerinde inşa edilen baraj 2009 yılında hizmete alındı. 4 milyar 582 milyon depolama kapasitesine ve 218 metre yüksekliğe sahip Ermenek Barajı ile yıllık 1 milyar 48 milyon kilovatsaat elektrik enerjisi üretiliyor.

Şehirlerimize İçme Suyu

81 vilayet için İçme Suyu Eylem Planları hazırlandı. Böylece şehirlerin 2040, 2050 ve hatta 2071 yılları planlandı. İşletmeye alınan 177 adet içme suyu projesi ile 42 milyon vatandaşa içme suyu temin edildi.

Eğe’nin 141 Yıllık Hayali Gerçekleşti

Çine Çayı üzerinde inşa edilen Çine Adnan Menderes Barajı’nın 10.10.2010 tarihinde hizmete açılmasıyla Aydın halkının 141 yıllık hayali gerçeğe dönüştü. Sulama, enerji ve taşkın koruma maksadıyla 2010 yılında hizmete alınan baraj, temelden 120 metre yüksekliğe ve 350 milyon m3 depolama hacmine sahip. Çine Adnan Menderes Barajı ile 223 bin 580 dekar tarım arazisine su temin edilmekte. Yıllık 118 milyon kilowatt/saat enerjinin üretildiği baraj, aynı zamanda taşkın koruma maksatlı da kullanılıyor.

İstanbul Melen Projesi

16 milyon insanın yaşadığı İstanbul’un uzun vadede su ihtiyacını karşılayacak ve Melen Çayı’ndan şehre su getirilecek olan Melen Projesi’nde çalışmalar bütün hızıyla devam ediyor. 12.12.2012 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından, Başbakanlığı döneminde birinci safhası hizmete açılarak yılda 268 milyon m3 su sağlanmaya başlandı.

Melen Sistemi’nin 4 aşamasının tamamlanması ile yılda 1 milyar
77 milyon m3 ilave su sağlanmış olacak. Ayrıca ihale muhtevasında olmayıp ileride 45 MW kurulu gücünde HES yapılması planlanmakta. Yapımı devam eden Melen Barajı devreye girdiğinde İstanbul’a yılda 1 milyar 77 bin m3 su temin edilecek. Böylece İstanbul’un 2071 yılına kadar olan nüfus artışı da hesaplandığında içme ve kullanma suyu ihtiyacı kökünden çözülmüş olacak. Barajın 2017 yılı içerisinde bitirilmesi hedefleniyor.

Ilısu Barajı ve HES

Dolgu hacmi bakımından Türkiye’nin 2. büyük, kurulu güç bakımından 4. büyük, Dicle Nehri üzerindeki en büyük Baraj ve HES özelliğini taşıyor. Barajın, kurulu gücü 1.200 MW, yıllık ortalama enerji üretimi 4,12 milyar kilowatt/saat. Sadece elektrik enerjisi üretiminden ekonomiye yılda 880 milyon TL katkı sağlayacak. Şu an itibariyle baraj inşaatında yüzde 92 fiziki gerçekleşme sağlandı.

1.000 Günde 1.000 Gölet Tamamlandı

Türkiye’nin en büyük ve iddialı projelerinden birisi de 1.000 Günde
1.000 Gölet Projesi’dir. 2012 – 2014 yılları arasında 3 yılda 1.001 gölet ve modern sulama tesisini inşa edildi. 3,2 milyar TL’ye mal olan bu proje ile 1,7 milyon dekar arazi sulanacak ve yılda 1,7 milyar TL gelir artışı sağlanacak. Böylece proje, kısa sürede kendi maliyetini geri ödeyecek. 

1071 Gölet Projesi Başladı

Muhteşem 1.071 Gölet Projesi 2016’da hayata geçirildi. 15 milyar TL maliyetli proje ile 1,8 milyar m³ su depolanması ve 3,2 milyon dekar tarım alanının sulanması ve taşkından korunması planlanıyor.

Asırlık Rüya “Mavi Tünel” Tamamlandı

17.034 m uzunluğundaki Mavi Tünel bir defada delinen Türkiye’nin en uzun, Dünya’nın ise en uzun 5. tüneli olma özelliğine sahip. Akdeniz’e boşa akan suların çevrilerek Konya Ovası’na aktarılmasını sağlayan ve Konya’nın Mavi Rüyası olarak bilinen proje ile Konya Ovası’na yılda 414 milyon m3 su temin ediliyor. Mavi Tünel, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından, Başbakanlığı döneminde 16 Aralık 2012 tarihinde hizmete açıldı.

Manisa Gördes Barajı – İzmir İçme Suyu İsale Hattı

Manisa Gördes Çayı üzerinde içme suyu ve sulama maksatlı olarak inşa edilen Gördes Barajı, 450 milyon m3 depolama hacmine sahip. 35 km uzunluğunda ve
2 metre çapındaki dev isale hattı ile Gördes Barajı’ndan İzmir’e yılda 59 milyon m3 içme suyu temin ediliyor. 10.10.2010’da hizmete alınan İzmir İçme Suyu İsale Hattı ile İzmir’in içme suyu problemi çözüme kavuşturuldu.

Türkiye’nin En Uzun Tüneli

Gerede Tüneli Türkiye’nin 31.592 m’lik 4,5 m çapındaki en uzun tünellerinden biridir. Toplam 31.592 metre uzunluktaki Türkiye’nin en uzun içme suyu maksatlı tüneli ile Ankara’nın 2050 yılına kadar olan içme – kullanma suyu ihtiyacı karşılanacak. Şu an itibariyle projede yüzde 86 fiziki gerçekleşme sağlandı.

“Ağaçlandırmada Destan Yazdık”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatları ile başlatılan Cumhuriyet tarihinin en büyük ağaçlandırma projesi olan “Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberliği Eylem Planı” da dahil olmak üzere 2003 yılından bu yana geçen 14 yıllık süreçte 4 milyon 720 bin hektar alanda çalışma yaparak, 3 milyar 750 milyon adet fidanı toprakla buluşturuldu. 2002’ye kadar yılda ortalama 63 bin hektar alanda ağaçlandırma yapılmış iken; 2003’ten sonra yılda ortalama 329 bin hektar alanda ağaçlandırma yapıldı.

Bereketin Diğer Adı GAP

Toprağın susuzluktan kıvrandığı Güneydoğu Anadolu’da, kurak iklimin oluşturduğu bin yılların kültürü yerine su kültürünü getirecek.

GAP Sulamaları

Proje kapsamında toplam 1,058 milyon hektar olan ekonomik sulanabilir alanın sulanması başta GAP bölgesi olmak üzere ülkemizin kalkınmasına büyük katkı sağlayacak. Sulamalarda atar damar niteliğindeki dev ana kanallar tamamlandı.
2002 yılında 198.000 hektar olan sulanan alan 2016 sonu itibariyle 501.000 hektara yükseldi.

İstanbul – Kayseri Arasındaki Karayolu Uzunluğunda Ana Kanal İnşası

2008 yılında yürürlüğe konulan Eylem Planı ile ivme kazandırılan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında, DSİ tarafından İstanbul – Kayseri arasındaki karayolu uzunluğunda ana kanal inşa edildi.

Genişlikleri ve geçirdikleri su miktarı ile adeta birer nehri andıran ana kanallar, suyu barajlardan verimli arazilere taşıyan atar damarlara benzetilebilir. Kılcal damarlara benzetilebilecek sulama şebekeleri ise suyun toprakla buluşmasının son aşamasıdır. GAP kapsamında özellikle 2008 yılındaki Eylem Planı ile atar damar niteliğindeki ana kanallar büyük ölçüde tamamlandı. 2008-2012 dönemi GAP Eylem Planı ile inşaatı devam eden ve eylem planı dâhilinde ihale edilen bütün işler kapsamında yaklaşık 866.000 metre ana kanal inşaatı tamamlandı. Böylece GAP çerçevesinde inşaatı tamamlanan ana kanal uzunluğu 1.200.000 metreye ulaştı. Halen yaklaşık 158.000 metre ana kanal inşaatı da devam ediyor. İşin zor kısmını oluşturan ana kanal inşaatlarının yanında nispeten kolay olan ve suyun toprakla buluşmasını temin edecek şebeke inşaatlarında da önemli mesafe kat edildi. 2008-2016 döneminde 105.000 hektar sahaya hizmet edecek şebeke inşaatı tamamlandı.

2019 yılında GAP’ın bütün üniteleriyle bitirilmesi hedefleniyor. GAP Eylem Planı 2014-2018 kapsamında yapılacak çalışmalar ile enerji, sulama, içme suyu temini ve dere ıslahı projeleri tamamlanarak vatandaşların hizmetine sunulacak.

GAP Kapsamında Devasa Tüneller ve Ana Kanallar

GAP kapsamında dünyanın en uzun tünellerinden biri olan Suruç Tüneli tamamlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından
2014 yılında açılışı yapılan Suruç Tüneli, 17 bin 185 metre uzunluğa sahip.
7 metre çapındaki tünel, Türkiye’nin en uzun sulama tüneli olma özelliğini taşıyor. Suruç Tüneli’nden geçen su 4,5 milyon m³ kapasiteli Taşbasan Depolaması’na, oradan da sağ ve sol ana kanallar vasıtasıyla bereketli Suruç topraklarına ulaşıyor. Suruç Ovası’nda 950 bin 970 dönüm zirai araziye su sağlayacak ve dünyanın en uzun 5. tüneli olan Suruç Tüneli ile 2017 yılı sonunda 562.950 dekar arazi sulanmış olacak.

Adeta Bir Nehir: Yukarı Harran Ana Kanalı

Atatürk Baraj gölünden alınan su, Urfa Tünelleri vasıtası ile Mardin Regülatörü’ne ve buradan da Mardin Ceylanpınar Ovaları’nın sulanması için 86 bin 372 metre uzunluğundaki Yukarı Harran Ana Kanalı’na veriliyor. Kanal 2009 yılında tamamlanarak işletmeye açıldı. Yukarı Harran Ana Kanalı’nın kapasitesi saniyede 200 m3 olup bu rakam Kızılırmak Nehri’nin Mart ayı ortalama akış debisine denk. Yani kanaldan adeta bir nehir akıyor.

Altın başakları suya doyuracak Şanlıurfa Tünelleri ise Fırat ve ovalar arasındaki dağları aşıp, tarım alanlarına suyu taşıyacak. Her biri 26,4 km uzunluğunda, dünyanın en büyük sulama tünelleri arasında yer alıyor. Öyle ki her bir tünelden yan yana iki kamyon rahatça geçebilir. Şanlıurfa Tünelleri GAP'ın en önemli ünitelerinden birini teşkil ediyor. Çünkü Atatürk Barajı’ndan yapılacak sulamanın büyük bölümü Şanlıurfa Tünelleri ile gerçekleştiriliyor. Tünel kazı çapı 9,5 m, tünel iç çapı 7,62 m. Toplam debi ise 328 m³/s. Şanlıurfa Tünelleri, özellikleri ve debi kapasitesi göz önünde bulundurulduğunda, dünyada aynı maksatla inşa edilmiş tüneller arasında ilk sırada yer alıyor.

Hidroelektrik Santraller

Enerjide dışa bağımlılığımızı azaltan hidroelektrik santraller, suyun enerjisini aldıktan sonra tekrar tabiata bırakarak çevre dostu temiz bir enerji sağlıyor. 

Türkiye’de teorik hidroelektrik potansiyel 433 milyar kilowatt/saat, teknik olarak değerlendirilebilir potansiyel 216 milyar kilowatt/saat, teknik ve ekonomik olarak değerlendirilebilir potansiyel ise bugün için yaklaşık 180 milyar kilowatt/saat olarak hesaplanıyor.

Türkiye’nin bu potansiyelini kullanabilmek için 2003 yılında “hidroelektrik enerji üretiminde milat” olarak kabul edilen “Su Kullanım Hakkı Anlaşması Yönetmeliği” yürürlüğe girdi. Türkiye hidroelektrik enerji üretiminde adeta destan yazdı. 2003 yılında 26 milyar kilowatt/saat olan hidroelektrik enerji üretimi, bugün 94 milyar kilowatt/saat’e yükseldi. Son 14 yılda 491 HES açıldı.

Üretilen hidroelektrik enerjisi ile ülkemiz her yıl 15 milyar TL doğalgaz ithalatından tasarruf etmekte. 2019 yılında mevcut potansiyelin 127 milyar kilowatt/saat’inin devreye alınması planlanıyor.

Bölgesel Gelişim Projeleri

GAP, KOP, DAP ve DOKAP dışında TRAGEP, EGEGEP, AKDENİZGEP ORTAANADOLUGEP, BAKGEP ve MARMARAGEP projeleri başlatıldı.

Bölgesel gelişim projeleri ile 2003-2019 yılları arasında 220 milyar
149 milyon TL yatırım yapılması planlanıyor.  

Bölgesel Gelişim Projeleri ile planlanan yatırımlar;

• 313 içme suyu
• 1.811 baraj ve gölet
• 2.413 sulama
• 5.857 dere ıslahı
• 666 HES
• 29 atıksu arıtma tesisi

• 53.842.000 dekar alanda ağaçlandırma
• 4.502.416.000 fidan dikimi
• 1.611 mesire yeri
• 465 bal ormanı
• 150 şehir ormanı
• 2.084 meteorolojik gözlem sistemi