Direksiyon Başında Sağlık Alarmı

Kamyon şoförleri en çok hangi hastalıklara yakalanıyor, meslek hayatlarını nasıl değiştiriyor?

1) En yaygın tablo: “Metabolik üçlü”

Obezite – Yüksek tansiyon – Tip 2 diyabet riski

• Uzun yol kamyon şoförlerinde obezite oranı %69, morbid obezite %17 olarak raporlanmış durumda. 

• Aynı araştırma setinde, şoförlerin çok büyük kısmında hipertansiyon/obezite/sigara gibi kronik hastalık risk faktörleri bir arada görülüyor. 

Neden bu kadar yaygın?

• Günün büyük kısmı oturarak geçiyor

• Yol üstü “hızlı, kalorili” beslenme

• Uykusuzluk + stres → iştah ve metabolizma bozulması

Hayata etkisi:
Yorgunluk, çabuk sinirlenme, nefes darlığı, refleks düşüşü, uzun vadede kalp-damar hastalığı riski.

2) “Sessiz tehlike”: Uyku apnesi ve kronik uykusuzluk

NIOSH kaynaklarında ticari sürücülerde uyku apnesi prevalansına dikkat çekiliyor; bir bültende yaklaşık %28 oran veriliyor. 
Uyku apnesi ve genel yorgunluk, kaza riskini artıran kritik faktörler arasında sayılıyor. 

Hayata etkisi (en görünür):

• Direksiyon başında “mikro uyku” riski

• Konsantrasyon kaybı

• Gün boyu baş ağrısı, halsizlik

3) Bel–boyun–omuz: Mesleğin kronik ağrıları

Uzun süre oturma, titreşim, yük bağlama/indirme, kabinde kötü ergonomi → bel fıtığı, boyun düzleşmesi, omuz-kol ağrısı gibi kas-iskelet sorunlarını artırıyor. Sistematik derlemeler kamyon/otobüs şoförlerinde obezite–kardiyovasküler risk–kas iskelet şikâyetlerinin birlikte seyrettiğini vurguluyor.

Hayata etkisi:
Sürüş konforu düşer, uyku bölünür, ağrı kesiciye yönelim artabilir, iş gücü kaybı yaşanır.

4) Sigara ve kalp-damar yükü

Bir ulusal ankette uzun yol şoförlerinde mevcut sigara kullanımı %51 gibi yüksek bir seviyede raporlanıyor. 

Bu, kalp-damar riskini (tansiyon/kolesterol) büyütüyor ve yorgunlukla birleşince tablo ağırlaşıyor.

5) “Yolda hayat”: Stres, yalnızlık ve ruh sağlığı

Uzun yol; yalnızlık, sosyal izolasyon, düzensiz yaşam ve ekonomik baskı nedeniyle kaygı, depresif his, öfke kontrolü gibi sorunları tetikleyebiliyor. NIOSH, uzun yol sürücülüğünün stresli yapısına ve sağlıklı yaşamı sürdürmenin zorluğuna özellikle vurgu yapıyor. 

Hayata etkisi:
Aile ilişkilerinde kopma, uyku bozukluğu, “tükenmişlik”, riskli sürüş davranışları.

6) Yorgunluk gerçeği: “Durmak istiyorum ama duramıyorum”

Avrupa’da sürücüler üzerine yapılan bir çalışmada kamyon sürücülerinin:

• %60’ı düzenli olarak yorgun halde araç kullandığını,

• yaklaşık 1/3’ü direksiyon başında uyukladığını bildiriyor. 

Bu ne demek?
Yorgunluk sadece sağlık değil, aynı zamanda can güvenliği meselesi.

7) Egzoz maruziyeti ve uzun vadeli risk

Dizel egzozu, IARC tarafından Grup 1 (insanda kanserojen) sınıfında; özellikle akciğer kanseri için yeterli kanıt olduğu belirtiliyor.
Kamyon şoförleri şehir içi/otoyol/terminal alanlarında yoğun egzoza maruz kalabildiği için bu başlık önemli.

Meslek hayatı yaşamı nasıl değiştiriyor?

“Beden saati bozuluyor, hayat küçülüyor”

1. Biyolojik ritim kayması: Gece sürüşü → uyku kalitesi düşer

2. Beslenme düzeni: Molaya göre yemek → kilo artışı

3. Hareket azlığı: Günlerce “adım sayısı çok düşük”

4. Sağlık hizmetine erişim: Kontroller ertelenir

5. Aile ve sosyal hayat: Bayram, doğum günü, rutinler kaçırılır

 “Kamyoncular en çok ne şikâyet eder?”

• Gün boyu bitmeyen yorgunluk

• Bel-boyun ağrısı

• Nefes darlığı / horlama

• Tansiyon / çarpıntı

• Mide yanması, reflü

• Sinirlilik ve uykusuzluk